World Diabetes Day 2025: જો આ 5 લક્ષણો દેખાય તો સમજી લો થઈ ગઈ છે ડાયાબિટીસ, તુરંત આ વસ્તુનું સેવન કરો બંધ
આજના ઝડપી જીવનમાં, ડાયાબિટીસ જેવો રોગ કોઈને પણ લાગી શકે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)ના અહેવાલ મુજબ, વિશ્
આજના ઝડપી જીવનમાં, ડાયાબિટીસ જેવો રોગ કોઈને પણ લાગી શકે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)ના અહેવાલ મુજબ, વિશ્વભરમાં આશરે 83 કરોડ લોકો ડાયાબિટીસથી પીડાય છે, અને અડધાથી વધુ લોકો તેમના વધેલા બ્લડ સુગર લેવલથી અજાણ છે. ભારતમાં પણ પરિસ્થિતિ ભયાનક છે. ઇન્ટરનેશનલ ડાયાબિટીસ ફેડરેશન (IDF)ના 2025 ડાયાબિટીસ રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં 10 કરોડથી વધુ લોકો ડાયાબિટીસથી પ્રભાવિત છે, અને 2.5 કરોડ હજુ પણ તેનાથી અજાણ છે. વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ નિમિત્તે, અમે પાંચ લક્ષણો શેર કરી રહ્યા છીએ જે ડાયાબિટીસ હોવાની પુષ્ટી કરે છે. જો સમયસર યોગ્ય સાવચેતી રાખવામાં આવે તો તેને નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
તમારી સંભાળ કેવી રીતે રાખવી?
ડૉક્ટરના મતે, ડાયાબિટીસને સાયલન્ટ કિલર કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે શાંતિથી હૃદય, કિડની, આંખો અને ચેતાને નુકસાન પહોંચાડે છે. જો તમને વારંવાર પેશાબ કરવો અથવા વધુ પડતી તરસ લાગવી, થાક લાગવો, અચાનક વજન ઘટવું અને ઝાંખી દ્રષ્ટિ જેવા લક્ષણોનો અનુભવ થાય છે, તો તાત્કાલિક રક્ત પરીક્ષણ કરાવો. આ લક્ષણો ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસમાં સૌથી સામાન્ય છે, જે 90 ટકા કેસોમાં જોવા મળે છે.
આ લક્ષણ રાત્રે દેખાય છે
ડાયાબિટીસનું પહેલું લક્ષણ વારંવાર પેશાબ કરવાનું છે. જ્યારે બ્લડ સુગર વધે છે, ત્યારે કિડની તેને બહાર કાઢવાનો પ્રયાસ કરે છે. આનાથી રાત્રે 4-5 વાર શૌચાલયમાં જવાની જરૂર પડી શકે છે. ડૉક્ટરના મતે, દર્દીઓ ઘણીવાર રાત્રે સૂઈ શકતા નથી કારણ કે તેઓ પેશાબ રોકી શકતા નથી. આ એક પ્રારંભિક સંકેત છે, અને તેને અવગણવાથી કિડનીને નુકસાન થઈ શકે છે. IDF રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતમાં 40 ટકા ડાયાબિટીસના દર્દીઓને જો સમયસર ચેકઅપ ન કરાવવામાં આવે તો કિડનીની સમસ્યા થાય છે.
વારંવાર તરસ પણ ખતરનાક છે
બીજું લક્ષણ અસામાન્ય તરસ છે. હકીકતમાં, વધેલી સુગરનું સ્તર શરીરને ડિહાઇડ્રેટ કરે છે, અને તમે જેટલું વધુ પાણી પીઓ છો, તેટલું વધુ તરસ લાગે છે. ડૉ. કહે છે કે ઉનાળામાં તરસ અનિવાર્ય છે, પરંતુ જો તમે ઠંડા હવામાનમાં પણ વારંવાર પાણી પીતા હોવ, તો તમારા સુગરના સ્તરની તપાસ કરાવો. તાજેતરના એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ લક્ષણ 70 ટકા દર્દીઓમાં જોવા મળતું પહેલું લક્ષણ હતું. ADA (અમેરિકન ડાયાબિટીસ એસોસિએશન) 2025 માર્ગદર્શિકામાં પણ જણાવાયું છે કે તરસ વધવી એ હાઈપરગ્લાયકેમિઆની નિશાની છે.
જો તમને સતત થાક લાગે તો પરીક્ષણ કરાવો
ડાયાબિટીસમાં, કોષો સુગરને ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરવામાં અસમર્થ હોય છે, જે સતત થાકનું કારણ બને છે. ડૉ. સુબ્રમણ્યમના મતે, દર્દીઓ ઘણીવાર વિચારે છે કે તે કામનો થાક છે, પરંતુ તે ખરેખર ડાયાબિટીસને કારણે થાય છે. WHO અભ્યાસ એ પણ દર્શાવે છે કે સારવાર ન કરાયેલ ડાયાબિટીસથી થાક હૃદયરોગના હુમલાનું જોખમ બમણું કરે છે.
જો તમને અચાનક વજન ઘટવાનો અનુભવ થઈ રહ્યો હોય તો ધ્યાન આપો
ટાઈપ 1 ડાયાબિટીસ દરમિયાન, વજન ઝડપથી ઘટે છે કારણ કે શરીર ચરબી અને સ્નાયુઓને તોડીને ઊર્જા ઉત્પન્ન કરે છે. ડૉ. સુબ્રમણ્યમે સમજાવ્યું કે મહિનામાં 4-5 કિલો વજન ઘટાડવું સામાન્ય નથી. તે ઇન્સ્યુલિનની ઉણપની નિશાની છે. તાજેતરના IDF રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં 10 મિલિયન ટાઈપ 1 કેસ છે, જેમાં આ લક્ષણ સૌથી સામાન્ય છે.
જો તમને ઝાંખી દ્રષ્ટિ દેખાઈ રહી હોય તો સાવધ રહો
ડાયાબિટીસનું પાંચમું લક્ષણ ઝાંખી દ્રષ્ટિ છે. હાઈ બ્લડ સુગર લેન્સમાં સોજો લાવે છે, દ્રષ્ટિ ઝાંખી કરે છે. ડૉ. સુબ્રમણ્યમ સમજાવે છે કે ડાયાબિટીક રેટિનોપેથીના 20 ટકા દર્દીઓ અંધ બની જાય છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે વહેલા ચેકઅપથી 80 ટકા કેસ અટકાવી શકાય છે. બાળકોમાં પણ આ લક્ષણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે.
તેને કેવી રીતે અટકાવવું જોઈએ?
ડૉ. સલાહ આપે છે કે જો તમે ડાયાબિટીસને નિયંત્રિત કરવા માંગતા હો, તો સુગર, રિફાઇન્ડ લોટ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને લાલ માંસ ટાળો. તેના બદલે ફાઇબરયુક્ત ખોરાક ખાઓ. 2025માં IDF દ્વારા પ્રકાશિત એક રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે સ્વસ્થ આહાર 58% કેસ અટકાવી શકે છે. વધુમાં, જાગતાની સાથે જ હૂંફાળા પાણીમાં લીંબુનો રસ ભેળવીને પીવો. નાસ્તામાં ઓટ્સ, પોર્રીજ અથવા મલ્ટિગ્રેન પરાઠા ખાઓ. સવારે 7 થી 8 વાગ્યાની વચ્ચે નાસ્તો કરો, જેમાં 300 કેલરી હોય. ફળ માટે સફરજન, જામફળ અથવા પપૈયા પસંદ કરો અને કેળાનું સેવન મર્યાદિત કરો. બપોરના ભોજનમાં બ્રાઉન રાઈસ, દાળ, લીલા શાકભાજી અને સલાડનો સમાવેશ કરો. ફક્ત 2-3 રોટલી ખાઓ. સાંજના નાસ્તામાં મુઠ્ઠીભર બદામ અથવા સ્પ્રાઉટ્સ ખાઓ.
