World Heart Day 2024: વિશ્વભરમાં હૃદયરોગના કારણે સૌથી વધુ થાય છે મૃત્યુ, જાણો નિવારણ માટેની ખાસ ટિપ્સ

શું તમે હંમેશા થાક અનુભવો છો અથવા તમે સતત તણાવમાં રહો છો અથવા તમારા હૃદયના ધબકારા અનિયમિત છે? જો આ પ્રશ્નોના જવાબ 'હા' હોય, તો તમે હૃદય રોગના પ્રારંભિક લક્ષણોનો અનુભવ કરી રહ્યાં છો. આજકાલ 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના ઘણા લોકોને ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ જેવી સમસ્યાઓ છે, જે હૃદય રોગનું જોખમ વધારે છે. જો તમને આ લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ તમારા ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો. તમે નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને તણાવ વ્યવસ્થાપન જેવી તંદુરસ્ત ટેવો અપનાવીને હૃદય સંબંધિત રોગોને અટકાવી શકો છો. અહીં જાણોનિષ્ણાતો દ્વારા આપવામાં આવેલી કેટલીક ખાસ ટિપ્સ.

સ્વસ્થ આહાર ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે

હૃદય સંબંધિત રોગો સામે લડવા માટે સારો આહાર સૌથી અસરકારક શસ્ત્ર છે. સંતુલિત આહાર તમને કોલેસ્ટ્રોલ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને વધતું વજન જેવી સમસ્યાઓથી બચવામાં મદદ કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તમારી થાળીને પોષક તત્વોથી ભરપૂર બનાવો. તમારા આહારમાં લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, ફળો, આખા અનાજ, ડેરી ઉત્પાદનો, માછલી, કઠોળ અને બદામ જેવા ખોરાકનો સમાવેશ કરો. આ ખોરાક તમને જરૂરી વિટામિન્સ, મિનરલ્સ અને ફાઇબર પ્રદાન કરે છે. ધ્યાનમાં રાખો કે તમે જેટલી કેલરીનો વપરાશ કરો છો તેટલી જ સંખ્યામાં તમારે બર્ન કરવું જોઈએ. નિયમિત વ્યાયામ કરીને તમે તમારા વજનને નિયંત્રિત કરી શકો છો અને તમારા હૃદયને સ્વસ્થ રાખી શકો છો.

ઊંઘની ગુણવત્તા પણ મહત્વપૂર્ણ છે

જો તમે આખી રાત ઊંઘ્યા પછી પણ સવારે થાક અનુભવો છો, જો તમને સુસ્તી લાગે છે તો તેનો અર્થ એ છે કે તમારી ઊંઘમાં ખલેલ પડી છે. ભૂલશો નહીં કે તમારી ખાવાની આદતો સાથે તમારી ઊંઘની ગુણવત્તા તમારા મૂડ, યાદશક્તિ વગેરેને અસર કરી રહી છે. સારી ઊંઘનો અભાવ તમને સતત હૃદયરોગની અણી પર રાખે છે.

તણાવ એક મોટી સમસ્યા છે

આવા દર્દીઓની સંખ્યા સતત વધી રહી છે જે તણાવની ફરિયાદ સાથે ડૉક્ટર પાસે આવે છે. તણાવ ધૂમ્રપાન, અતિશય આહાર અને શારીરિક નિષ્ક્રિયતાને ઉત્તેજિત કરે છે. દીર્ઘકાલીન તણાવ હાઈ બ્લડ પ્રેશરનું મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે અને આ બધું હૃદયરોગ અને હૃદયરોગના હુમલાને ખુલ્લું આમંત્રણ છે.

આંકડાઓ શું કહે છે?

પ્રખ્યાત મેડિકલ જર્નલ લેન્સેટમાં પ્રકાશિત થયેલા તાજેતરના અભ્યાસ મુજબ, આવનારા દાયકાઓમાં હૃદયરોગ મૃત્યુના મુખ્ય કારણોમાંનું એક છે. WHO દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિશ્વની એક ક્વાર્ટર વસ્તી રહે છે. કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર રોગો (CVD) વાર્ષિક 39 લાખ મૃત્યુ માટે જવાબદાર છે, જે કુલ મૃત્યુના 30 ટકા છે.

દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા ક્ષેત્રમાં ચારમાંથી એક પુખ્ત વ્યક્તિને હાઈ બ્લડ પ્રેશર છે, દસમાંથી એકને ડાયાબિટીસ છે અને 15 ટકાથી ઓછા લોકો અસરકારક સારવાર મેળવી રહ્યા છે.

આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો

ડાયાબિટીસ એ હૃદય રોગને વધારવાનું મુખ્ય પરિબળ છે. જો તમારું બ્લડ સુગરનું સ્તર નિયંત્રણમાં હોય તો પણ જો તમને ડાયાબિટીસ હોય તો પણ તમને જોખમ રહેલું છે. તેથી બ્લડ સુગરને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે નિયમિત ચેકઅપ કરાવતા રહો. -જો પરિવારમાં હૃદય સંબંધિત બીમારીઓનો ઈતિહાસ છે, તો તમારે વધુ સાવધ રહેવું જોઈએ. જો શરૂઆતમાં તપાસ કરવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં આવનારી સમસ્યાઓને કાબૂમાં રાખી શકાય છે. -જો વજન યોગ્ય હોય અને તેમાં કોઈ જોખમી પરિબળો ન હોય તો પણ લિપિડ પ્રોફાઈલ ટેસ્ટ નિયમિત અંતરાલ પર કરાવવો જોઈએ. આ બે પ્રકારની માહિતી પૂરી પાડે છે. જો એલડીએલ ખૂબ વધારે છે, તો સાવચેત રહો. તે માત્ર 100 આસપાસ રહેવું જોઈએ.

જો કોલેસ્ટ્રોલ વધારે રહે તો માત્ર આહાર કે શારીરિક પ્રવૃત્તિ વધારવાથી ફાયદો થતો નથી. તમારે દવાઓની મદદ પણ લેવી પડી શકે છે. વધુ સમય સુધી બેસી રહેવાથી કસરતની અસર ઓછી થઈ શકે છે. જો તમે દર અઠવાડિયે ઓછામાં ઓછી 150 મિનિટની મધ્યમ તીવ્રતાની શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરો છો, તો બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલનું જોખમ ઘટશે. જો આલ્કોહોલનું નિયમિત સેવન કરવામાં આવે અને તેનું પ્રમાણ પણ વધારે હોય તો બ્લડપ્રેશર, સ્ટ્રોક અને અન્ય ગંભીર બીમારીઓ થવાનો ખતરો રહે છે.

સ્ટેન્ટ ક્યારે જરૂરી છે?

હૃદયરોગના હુમલાથી થતા મૃત્યુને ઘટાડવામાં સ્ટેન્ટ મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે. જો કે, આપણા દેશમાં સૌથી મોટો પડકાર દર્દી માટે સમયસર ડૉક્ટર સુધી પહોંચવાનો અને સ્ટેન્ટ સમયસર મુકવાનો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે દેશમાં 30 લાખ જેટલા હાર્ટ એટેક આવે છે પરંતુ માત્ર એક કે બે લાખ જ એન્જિયોપ્લાસ્ટી કરાવે છે. જો દર્દી ત્રણ કલાકમાં હોસ્પિટલ પહોંચે અને તેને સ્ટેન્ટ મળે તો તેનો જીવ બચી શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં 24 કલાકમાં પણ સ્ટેન્ટ મૂકીને જીવન બચાવી શકાય છે. પરંતુ હજુ સુધી આ સિસ્ટમ બની નથી. તેનું કારણ ખુદ દર્દીની જાગૃતિ અને સારવાર માટે ઉપલબ્ધ સુવિધાઓ અને હોસ્પિટલોનો અભાવ છે.