Health News / VIDEO : કાળઝાળ ગરમીમાં શરીરને અંદરથી ઠંડક આપશે આ રોટલી, દરેક રીતે છે ફાયદાકારક
છેલ્લું અપડેટ : 28 May 2026
મોટા અનાજમાં બાજરીની તાસીર ગરમ હોય છે, તેથી બાજરીનો રોટલો ખાવાની સલાહ શિયાળામાં આપવામાં આવે છે. પરંતુ જુવાર એક એવું મોટું અનાજ છે જેની તાસીર ઠંડી હોય છે અને તે શરીરને અંદરથી ઠંડુ રાખે છે. આયુર્વેદમાં પણ જુવારને ઠંડી પ્રકૃતિનું માનવામાં આવ્યું છે. આ જ કારણ છે કે ઉનાળાની ઋતુમાં જુવારની રોટલી તરીકે સેવન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. તે શરીરની ગરમીને શાંત કરે છે અને પેટને ઠંડક પહોંચાડે છે. અહીં જાણો જુવારની રોટલી ઉનાળામાં કઈ રીતે ઠંડક આપે છે અને તેના બીજા શું ફાયદા છે.
જુવારના વૈજ્ઞાનિક ગુણો
જુવારમાં કયા-કયા વૈજ્ઞાનિક ગુણો જોવા મળે છે. દેશ-વિદેશના સંશોધકોના અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આખા જુવારમાં જટિલ કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને રેઝિસ્ટન્સ સ્ટાર્ચ હોય છે, જેના કારણે તે પેટમાં ધીમે-ધીમે પચે છે. આનાથી ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટીમાં સુધારો થાય છે, જેથી ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં બ્લડ સુગર નિયંત્રણમાં રહે છે.
જુવારમાં ઘણા પ્રકારના એન્ટીઓક્સીડેન્ટ મળી આવે છે, જે શરીરનો સોજો (ઇન્ફ્લામેશન) ઓછો કરે છે અને તેના કારણે ઘણી ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ ઘટી જાય છે. નિષ્ણાતના મતે કાળી અને લાલ રંગની ફોતરીવાળા જુવારમાં એન્થોસાયનિન અને ટેનિન જેવા ફિનોલિક સંયોજનોની માત્રા કેટલાક ફળો કરતાં પણ વધુ જોવા મળી છે. આ એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ ફ્રી-રેડિકલ્સનો નાશ કરીને શરીરના કોષોને ડેમેજ થતા બચાવે છે, જેનાથી કેન્સરનું જોખમ પણ ઓછું થાય છે.
ઘણી ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ ઘટે છે
નિષ્ણાતના જણાવ્યા અનુસાર, જુવારમાં ઘઉંની જેમ ગ્લુટેન પ્રોટીનની ચેઈન હોતી નથી (તે ગ્લુટેન-ફ્રી હોય છે). તેના અદ્રાવ્ય ફાઇબર (Insoluble Fiber) આંતરડાના સારા બેક્ટેરિયાને વધારે છે અને સીલિયાક રોગ (ગ્લુટેનની એલર્જી)થી પીડાતા દર્દીઓના પેટના અંદરના સ્તરને સુરક્ષિત રાખે છે.
આ ઉપરાંત તે હાર્ટ (હૃદય) માટે પણ ખૂબ ફાયદાકારક છે. પ્રાણીઓ અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ પર કરાયેલા સંશોધન દર્શાવે છે કે જુવારમાં રહેલા 'ફાયટોસ્ટેરોલ્સ' નામના પ્લાન્ટ કમ્પાઉન્ડ શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (Bad Cholesterol)નું શોષણ અટકાવે છે, જેનાથી ધમનીઓમાં બ્લોકેજ થવાનું જોખમ ઘટી જાય છે. આ રીતે તે હૃદયને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદ કરે છે.
આયુર્વેદમાં જુવારની શીતળતા
આયુર્વેદમાં જુવાર મુખ્યત્વે શરીરમાં વધેલા પિત્ત અને કફ દોષને શાંત કરે છે.
ઠંડી પ્રકૃતિના કારણે તે ઉનાળામાં શરીરને ઘણી રીતે ફાયદો પહોંચાડે છે:
શરીરમાં પિત્ત વધવાથી છાતીમાં બળતરા, ખાટા ઓડકાર અને પેટમાં ગરમી જેવી સમસ્યાઓ થાય છે. જુવાર પોતાની ઠંડી પ્રકૃતિને લીધે પેટની વધારાની એસિડિટીને શાંત કરે છે અને અલ્સરના જોખમને ઘટાડે છે.
આયુર્વેદ અનુસાર, લોહીના વિકાર અને ત્વચાની મોટાભાગની સમસ્યાઓ શરીરની આંતરિક ગરમી અને પિત્ત બગડવાને કારણે થાય છે. જુવારનું સેવન લોહી શુદ્ધ કરીને ત્વચાને ઠંડક અને ચમક આપે છે.
ઉનાળામાં લૂ (હીટ સ્ટ્રોક)થી બચાવ
ઉનાળામાં જુવારની રોટલી અથવા છાશ સાથે બનાવેલી જુવારની રાબડી ખાવાથી શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત રહે છે. તે અતિશય પરસેવો થવો, ચક્કર આવવા અને ડીહાઇડ્રેશન (પાણીની અછત)ની સમસ્યાને રોકે છે. જુવારની રોટલી ખાવાથી શારીરિક શક્તિ વધે છે અને પાચનતંત્ર મજબૂત બને છે. ઠંડી હોવાની સાથે-સાથે તે પચવામાં પણ હળવી હોય છે, જેનાથી તે શરીરમાં ભારેપણું પેદા કર્યા વિના ભરપૂર ઉર્જા અને તાકાત આપે છે.
નોંધ : આ આર્ટિકલ તમને જાગૃત કરવાના હેતુથી લખવામાં આવ્યો છે.
