VIDEO :Health Tips/ કિડનીના દર્દીઓ માટે ઝેર સમાન: આ 5 ખોરાકથી દૂર રહેવું જ અતિ લાભદાયી
છેલ્લું અપડેટ : 22 Jun 2026
જ્યારે આપણી કિડની સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ હોય છે, ત્યારે તે શરીરમાં રહેલા પોટેશિયમ જેવા મિનરલ્સને સરળતાથી નિયંત્રિત કરી લે છે. પરંતુ જો કોઈ વ્યક્તિને ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ (CKD), ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર હોય અથવા લાંબા સમય સુધી દવાઓનો ઉપયોગ કરવાને કારણે કિડની નબળી પડી ગઈ હોય, તો શરીરની બહાર વધારાનું પોટેશિયમ નિકાળવું મુશ્કેલ બની જાય છે.
શરીરમાં પોટેશિયમનું યોગ્ય પ્રમાણ હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે. તે નસોની કાર્યપ્રણાલી, સ્નાયુઓની હલનચલન અને શરીરમાં પ્રવાહીનું સંતુલન જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. પરંતુ કિડની
નબળી પડવાને કારણે લોહીમાં પોટેશિયમનું પ્રમાણ વધી શકે છે, જેને 'હાઇપરકલેમિયા' (Hyperkalemia) કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિના કારણે થાક લાગવો, હાથ-પગમાં સુન્નતા (ખોટા પડી જવા), હૃદયના ધબકારા અનિયમિત થવા અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં હૃદયને લગતી મોટી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
કિડનીના દર્દીઓએ કયા ખોરાકથી દૂર રહેવું જોઈએ?
ફળો: ફળો સ્વાસ્થ્ય માટે સારા માનવામાં આવે છે, પરંતુ કેટલાક ફળોમાં પોટેશિયમ ખૂબ જ ઊંચી માત્રામાં હોય છે. કિડનીના દર્દીઓએ કેળા, સંતરા અને તેનો રસ, કેરી, દાડમ, ખજૂર, કિસમિસ, શક્કરટેટી અને એવોકાડો જેવા ફળોનું સેવન ઓછું કરવું જોઈએ. ખાસ કરીને સુકા મેવા (ડ્રાય ફ્રૂટ્સ) માં પોટેશિયમ વધુ પ્રમાણમાં હોય છે.
શાકભાજી: કેટલીક શાકભાજી પણ કિડનીના દર્દીઓની મુશ્કેલી વધારી શકે છે. બટાકા, શક્કરિયા, ટામેટાં, પાલક, કોળું, બીટ અને ભીંડા જેવી શાકભાજી મર્યાદિત માત્રામાં જ ખાવી જોઈએ. જો બટાકા ખાવા જ હોય, તો તેને કાપીને પાણીમાં પલાળી રાખવા અને બે વાર ઉકાળીને ઉપયોગમાં લેવાથી પોટેશિયમનું પ્રમાણ થોડું ઓછું કરી શકાય છે.
ડેરી પ્રોડક્ટ્સ: દૂધ, દહીં, પનીર અને આઈસ્ક્રીમ જેવી ડેરી પ્રોડક્ટ્સમાં પણ પોટેશિયમ જોવા મળે છે. કિડનીની સમસ્યાવાળા લોકોએ આ વસ્તુઓ ડૉક્ટર અથવા ડાયેટિશિયનની સલાહ મુજબ જ લેવી જોઈએ.
પ્રોટીન અને કઠોળ: મટન, બીફ, ચિકન લીવર, ઓર્ગન મીટ (પ્રાણીઓના અંગોનું માસ), રાજમા, ચણા, મસૂરની દાળ, અડદની દાળ, મગફળી, બદામ અને વિવિધ બીજ (Seeds) માં પોટેશિયમ વધુ હોઈ શકે છે. તેથી તેનું સેવન નિયંત્રિત કરવું જરૂરી છે.
અન્ય વસ્તુઓ: લો-સોડિયમ મીઠું (નમક), ઇલેક્ટ્રોલાઇટ ડ્રિંક્સ, એનર્જી ડ્રિંક્સ, પ્રોટીન શેક, ઇન્સ્ટન્ટ સૂપ અને પેક કરેલા ખોરાક (પેક્ડ ફૂડ) માં પણ પોટેશિયમ છુપાયેલું હોઈ શકે છે.