VIDEO: Health Tips/ AC રૂમમાંથી બહાર નીકળતા જ થાય છે આવી ગંભીર તકલીફો તો થઈ જજો સાવધાન
છેલ્લું અપડેટ : 03 Jul 2026
ઉનાળાની ઋતુમાં એર કંડિશનર (AC)નો ઉપયોગ ખૂબ વધી જાય છે. મોટાભાગના લોકો ઘર અને ઓફિસમાં કલાકો સુધી એસીની ઠંડી હવામાં સમય વિતાવવાનું પસંદ કરે છે. પરંતુ ઘણીવાર કોઈ જરૂરી કામના કારણે લોકોને દિવસના ભરબપોરે તીવ્ર તડકામાં બહાર નીકળવું પડે છે. આવા સમયે તાપમાનમાં અચાનક આવતા આ મોટા બદલાવને કારણે શરીરને અંદરનું તાપમાન સંતુલિત (થર્મોરેગ્યુલેશન) કરવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન લોકોના હૃદયના ધબકારા વધી શકે છે, રક્તવાહિનીઓમાં ફેરફાર થઈ શકે છે અને બ્લડ પ્રેશર (BP) પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આ સમસ્યા ખાસ કરીને વડીલો, હાઈ બીપીના દર્દીઓ, હૃદયરોગના દર્દીઓ અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં વધુ જોવા મળે છે. જો કે, સ્વસ્થ લોકોમાં આ બદલાવ અસ્થાયી હોય છે, પરંતુ સંવેદનશીલ લોકો માટે તે ગંભીર જોખમનું કારણ બની શકે છે. તો ડૉક્ટરોના અભિપ્રાય મુજબ જાણો કે તાપમાનનો આ અચાનક બદલાવ શરીર પર કેવી અસર કરે છે અને તેનાથી કેવી રીતે બચી શકાય.
ACમાંથી બહાર નીકળ્યા પછી હૃદય પર શું અસર થાય છે?
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ૨૨-૨૪ ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાનવાળા રૂમમાંથી નીકળીને સીધી ૪૦ ડિગ્રી કે તેથી વધુ તાપમાનવાળા વાતાવરણમાં જાય છે, ત્યારે શરીરને ગરમીનો સામનો કરવા માટે તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયા આપવી પડે છે. આ દરમિયાન ત્વચાની રક્તવાહિનીઓ પહોળી થવા લાગે છે જેથી શરીર તેની વધારાની ગરમી બહાર ફેંકી શકે. આ પ્રક્રિયા માટે હૃદયને વધુ માત્રામાં બ્લડ પંપ કરવું પડે છે, જેના કારણે હૃદયના ધબકારા થોડા સમય માટે ઝડપી બની જાય છે.
ગરમીમાં નીકળતા જ હૃદયને કેમ વધુ મહેનત કરવી પડે છે?
ઉનાળામાં શરીર પરસેવા દ્વારા પોતાને ઠંડુ રાખવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ માટે ત્વચા સુધી વધુ લોહી પહોંચાડવામાં આવે છે. જ્યારે ત્વચા તરફ બ્લડ સર્ક્યુલેશન વધે છે, ત્યારે હૃદયને પ્રતિ મિનિટ વધુ રક્ત પંપ કરવું પડે છે. આ જ કારણે ગરમ હવામાનમાં હાર્ટ રેટ વધી જાય છે. રિસર્ચ અનુસાર, અતિશય ગરમીને કારણે હૃદયની કાર્યક્ષમતા પર વધારાનું દબાણ આવે છે, ખાસ કરીને એવા લોકો પર જેમનું હૃદય પહેલાથી જ નબળું હોય.
બ્લડ પ્રેશરમાં અચાનક ફેરફાર કેમ થાય છે?
તાપમાનના બદલાવની સીધી અસર રક્તવાહિનીઓ પર પડે છે. ઠંડા વાતાવરણમાં રક્તવાહિનીઓ સંકોચાઈ જાય છે, જ્યારે ગરમીમાં તે પહોળી થવા લાગે છે. આ ફેરફાર બ્લડ પ્રેશરને પ્રભાવિત કરે છે. ખાસ કરીને હાઈ બીપી અથવા હૃદયરોગથી પીડાતા લોકોને અચાનક તાપમાન બદલાવાથી ચક્કર આવવા, નબળાઈ લાગવી કે અસ્વસ્થતા અનુભવાઈ શકે છે. ગરમ વાતાવરણમાં શરીરને સંતુલન જાળવવા માટે વધારાનો પ્રયાસ કરવો પડે છે.
કેવા લોકોને આનું જોખમ સૌથી વધુ છે?
વૃદ્ધો: ઉંમર વધવાની સાથે શરીરની તાપમાન નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા ઓછી થઈ જાય છે.
હૃદયરોગના દર્દીઓ: જેમને કોરોનરી આર્ટરી ડિસીઝ, હાર્ટ ફેઈલ્યોર કે હાર્ટ અટેકની સમસ્યા રહી હોય, તેમના પર આ તાપમાનના બદલાવની ગંભીર અસર થઈ શકે છે.
હાઈ બ્લડ પ્રેશરના દર્દીઓ: રક્તવાહિનીઓમાં થતા અચાનક ફેરફારો હાઈ બીપીના દર્દીઓની મુશ્કેલી વધારી શકે છે.
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ: ડાયાબિટીસ નસો અને રક્તવાહિનીઓને નબળી પાડે છે, જેથી શરીરની તાપમાન નિયંત્રણ ક્ષમતા નબળી પડી જાય છે.
શ્વાસના દર્દીઓ: અતિશય ગરમી અને અકળામણ (ઉમસ) શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યાઓ વધારી શકે છે.
પોતાની જાતને સુરક્ષિત રાખવા માટે શું કરવું?
૧. તાપમાન અનુકૂળ કરો: જો શક્ય હોય તો, AC વાળા રૂમમાંથી સીધા તડકામાં જવાને બદલે થોડી મિનિટો સામાન્ય તાપમાનવાળી જગ્યાએ વિતાવો.
૨. પૂરતું પાણી પીવો: શરીરમાં પાણીની કમી (ડિહાઈડ્રેશન) થવાથી હૃદય પર દબાણ વધે છે, તેથી નિયમિત અંતરે પાણી પીતા રહો.
૩. ACનું યોગ્ય તાપમાન: નિષ્ણાતો સામાન્ય રીતે ACનું તાપમાન ૨૪ થી ૨૬ ડિગ્રી સેલ્સિયસની વચ્ચે રાખવાની સલાહ આપે છે.
૪. તડકાથી બચો: તડકામાં બહાર નીકળતી વખતે ટોપી, છત્રી અને હળવા રંગના સુતરાઉ (કોટન) કપડાંનો ઉપયોગ કરો.
૫. ડૉક્ટરની સલાહ લો: જો ગરમીમાં વારંવાર છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ ફૂલવો કે ચક્કર આવવા જેવી સમસ્યા થાય, તો તરત જ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.
AC માંથી નીકળીને અચાનક તેજ ગરમીમાં જવું એ સ્વસ્થ વ્યક્તિઓ માટે સામાન્ય રીતે ગંભીર સમસ્યા નથી બનતું, પરંતુ શરીર અને હૃદયને વાતાવરણ સાથે સેટ થવા માટે વધારાની મહેનત ચોક્કસ કરવી પડે છે. તેથી સાવચેતી રાખવી એ જ ઉત્તમ ઉપાય છે.
