Health: સાવધાન! શું લોંગ કોવિડ અલ્ઝાઈમર તરફ દોરી જશે? નવા સંશોધનમાં થયો ચોંકાવનારો ખુલાસો
છેલ્લું અપડેટ : 15 Feb 2026
અમેરિકાની ન્યૂયોર્ક યુનિવર્સિટીના સંશોધકો દ્વારા કરવામાં આવેલા અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે લોંગ કોવિડ અને અલ્ઝાઈમર પાછળ મગજમાં થતા કેટલાક જૈવિક ફેરફારો સમાન હોઈ શકે છે. આ અભ્યાસ જર્નલ 'અલ્ઝાઈમર એન્ડ ડિમેન્શિયા' માં પ્રકાશિત થયો છે.
કોવિડ-19 મહામારી પછી વિશ્વભરમાં લાખો લોકો સંક્રમણમાંથી સાજા તો થઈ ગયા, પરંતુ ઘણા લોકોને મહિનાઓ સુધી થાક, બ્રેઈન ફોગ (માનસિક અસ્પષ્ટતા), યાદશક્તિમાં ઘટાડો અને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી જેવી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડ્યો. આ સ્થિતિને સામાન્ય ભાષામાં 'લોંગ કોવિડ' કહેવામાં આવે છે. હવે એક નવા અભ્યાસે આ સ્થિતિને વધુ એક ગંભીર બીમારી 'અલ્ઝાઈમર' સાથે જોડીને જોઈ છે.
શું કહે છે નવું સંશોધન?
સંશોધનમાં 179 સહભાગીઓના મગજનું MRI સ્કેન કરવામાં આવ્યું હતું. જેમાંથી:
* 86 લોકો લોંગ કોવિડના ન્યુરોલોજીકલ લક્ષણો સામે ઝઝૂમી રહ્યા હતા.
* 67 લોકો કોવિડમાંથી સંપૂર્ણપણે સાજા થઈ ગયા હતા.
* 26 લોકો એવા હતા જેમને ક્યારેય કોવિડ થયો નહોતો.
રિસર્ચમાં જાણવા મળ્યું કે લોંગ કોવિડ ધરાવતા દર્દીઓમાં મગજના Choroid Plexus નામના ભાગનું કદ લગભગ 10% જેટલું મોટું હતું.
Choroid Plexus શું છે અને કેમ મહત્ત્વનું છે?
Choroid Plexus એ મગજમાં રહેલી રક્તવાહિનીઓનું એક નેટવર્ક છે, જે Cerebrospinal Fluid બનાવે છે. આ પ્રવાહી:
* મગજને સુરક્ષા આપે છે અને કચરો સાફ કરવામાં મદદ કરે છે.
* સોજાને નિયંત્રિત કરે છે.
* ઇમ્યુન સિસ્ટમના સંકેતોને સંતુલિત કરે છે.
* મગજમાંથી ટોક્સિન્સ દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
જો આ ભાગમાં ગરબડ થાય, તો મગજમાં કચરો જમા થઈ શકે છે, જે ડિમેન્શિયા અને અલ્ઝાઈમર જેવી બીમારીઓ માટે જવાબદાર માનવામાં આવે છે.
કયા સંકેતો મળ્યા?
* ChP નું વધેલું કદ અલ્ઝાઈમર સાથે સંકળાયેલા બ્લડ પ્રોટીન pTau217 લેવલ સાથે સંબંધિત હોવાનું જણાયું હતું.
* મગજની ઈજા સાથે જોડાયેલા પ્રોટીન (GFAP) ના સ્તરમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો હતો.
* જે લોકોમાં ChP મોટું હતું, તેમણે 'મિનિ મેન્ટલ સ્ટેટ એક્ઝામ' માં સરેરાશ 2% ઓછો સ્કોર કર્યો હતો.
સિનિયર રિસર્ચર યુલિન ગે ના જણાવ્યા અનુસાર, આ ફેરફારો ભવિષ્યમાં અલ્ઝાઈમર જેવા લક્ષણોના પ્રારંભિક સંકેત હોઈ શકે છે.
લોંગ કોવિડ અને બ્રેઈન ફોગનું કનેક્શન
લોંગ કોવિડમાં લોકો અવારનવાર યાદશક્તિ નબળી પડવી અને માનસિક થાકની ફરિયાદ કરે છે. રિસર્ચ મુજબ, સોજાને કારણે ChP માં 'Vascular Remodelling' એટલે કે રક્તવાહિનીઓની સંરચનામાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેનાથી:
1. બ્લડ ફ્લો (લોહીનો પ્રવાહ) ઓછો થઈ શકે છે.
2. CSF નું ઉત્પાદન ઘટી શકે છે.
3. મગજમાં કચરો જમા થઈ શકે છે.
હજુ શું સ્પષ્ટ નથી?
સંશોધકોનું કહેવું છે કે ChP માં ફેરફાર એ બીમારીનું કારણ છે કે પરિણામ, તે હજુ સ્પષ્ટ નથી. આ માટે લાંબા ગાળાના અને મોટા સ્તરના અભ્યાસની જરૂર છે.
આ અભ્યાસ એક મોટો સંકેત આપે છે કે લોંગ કોવિડ માત્ર હંગામી સમસ્યા નથી, પરંતુ તે મગજના સ્વાસ્થ્ય પર લાંબા ગાળાની અસર કરી શકે છે. જોકે, અત્યારે ગભરાવાની જરૂર નથી. નિષ્ણાતો માને છે કે આગળના સંશોધનથી સ્પષ્ટ થશે કે આ ફેરફારોને કેવી રીતે રોકી શકાય. અત્યારે હેલ્ધી લાઈફસ્ટાઈલ અને નિયમિત ચેકઅપ પર ધ્યાન આપવું એ શ્રેષ્ઠ પગલું છે.
(નોંધ: આ લેખ માત્ર સામાન્ય માહિતી પૂરી પાડે છે. GSTV તેની પુષ્ટિ રતું નથી. વધુ માહિતી માટે હંમેશા નિષ્ણાત અથવા તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો.)
