Peace Bond શું છે? CJPના સૌરવ દાસ અને આશુતોષને જેલમાં મોકલવા પાછળનું કારણ જાણો

ચૂંટણી પંચ સામે વિરોધ પ્રદર્શન કરનાર કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP)ના નેતાઓ સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકાને પાંચ દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં (Judicial Custody) મોકલવામાં આવ્યા છે. અગાઉ બંનેને ₹50 હજારના પીસ બોન્ડ (Peace Bond) ભરવાની શરતે મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ બોન્ડમાં એક વર્ષ સુધી શાંતિ ભંગ થાય તેવી પ્રવૃત્તિમાં સામેલ નહીં થવાની શરત હતી. હવે જંતર-મંતર પર મંજૂરી વિના પ્રવેશ કરવા અને બોન્ડની શરતોનો ભંગ કરવાના આરોપને પગલે આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. ત્યારે સવાલ એ છે કે પીસ બોન્ડ શું છે અને તેનો ભંગ થાય તો કાયદાકીય રીતે શું થઈ શકે?

શું છે સમગ્ર મામલો?

10 ઓક્ટોબરે જંતર-મંતર ખાતે વિરોધ પ્રદર્શનના સંબંધમાં CJPના સ્થાપક અભિજીત દિપકે, સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકાને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા હતા. બીજા દિવસે તેમને ₹50 હજારના બોન્ડ ભરવાની શરતે મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આ દરમિયાન એક વર્ષ સુધી શાંતિ ભંગ થાય તેવી પ્રવૃત્તિથી દૂર રહેવાની શરત મૂકવામાં આવી હતી.

અહેવાલ મુજબ, 12 ઓક્ટોબરે જંતર-મંતરને વિરોધ પ્રદર્શન માટેના નિર્ધારિત સ્થળ તરીકેની માન્યતા દૂર કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ 13 ઓક્ટોબરે સૌરવ દાસ, આશુતોષ રાંકા અને અન્ય એક કાર્યકર બેરિકેડ પાર કરીને વિસ્તારમાં પ્રવેશ્યા હોવાનો આરોપ છે. પોલીસે તેમને અટકાયતમાં લીધા હતા. ત્યારબાદ સ્પેશિયલ એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટ (SEM)ની અદાલતે સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રાંકાને પાંચ દિવસની ન્યાયિક કસ્ટડીમાં મોકલવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

પીસ બોન્ડ એટલે શું?

પીસ બોન્ડ (Peace Bond) એટલે શાંતિ જાળવવા અને સારું વર્તન રાખવાની ખાતરી આપતો કાનૂની બોન્ડ અથવા મુચલકો. જો કાર્યકારી મેજિસ્ટ્રેટને લાગે કે કોઈ વ્યક્તિ શાંતિ ભંગ કરી શકે છે અથવા જાહેર વ્યવસ્થાને ખલેલ પહોંચાડી શકે છે, તો કાયદામાં નિર્ધારિત પ્રક્રિયા હેઠળ તેને બોન્ડ ભરવાનું કહેવામાં આવી શકે છે.

આ બોન્ડમાં વ્યક્તિએ નક્કી કરેલા સમયગાળા દરમિયાન શાંતિ જાળવવાનું વચન આપવાનું હોય છે. તેની અવધિ કાયદા મુજબ મહત્તમ એક વર્ષ સુધી હોઈ શકે છે. બોન્ડની રકમ અને અન્ય શરતો સંબંધિત કાર્યવાહી દરમિયાન નક્કી કરવામાં આવે છે.

BNSSની કલમ 126માં શું જોગવાઈ છે?

ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita – BNSS), 2023ની કલમ 126 હેઠળ શાંતિ જાળવવા માટેની કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ છે. જો કાર્યકારી મેજિસ્ટ્રેટને શાંતિ ભંગ થવાની આશંકા અંગે પૂરતા આધાર જણાય, તો તે સંબંધિત વ્યક્તિને નોટિસ આપીને કારણ પૂછે છે કે તેની પાસેથી શાંતિ જાળવવા માટેનો બોન્ડ કેમ ન લેવામાં આવે.

આ પ્રક્રિયામાં વ્યક્તિને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક આપવામાં આવે છે. ત્યારબાદ કાયદા મુજબ જરૂરી કાર્યવાહી નક્કી થાય છે.

બોન્ડનો ભંગ થાય તો શું થઈ શકે?

પીસ બોન્ડની શરતોનું ઉલ્લંઘન થયાનું જણાય તો સંબંધિત વ્યક્તિ સામે કાયદા મુજબ આગળની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. જોકે, માત્ર આરોપ લાગવાથી વ્યક્તિ દોષિત સાબિત થતી નથી. કયા સંજોગોમાં બોન્ડ ભરાયો હતો, કઈ શરતો મૂકવામાં આવી હતી અને તેનો ભંગ થયો છે કે નહીં, તે સંબંધિત હકીકતો અને કાનૂની પ્રક્રિયા પર આધાર રાખે છે.

CJPના નેતાઓના કિસ્સામાં પોલીસ દ્વારા બોન્ડની શરતોના ભંગ અને મંજૂરી વિના પ્રવેશના આરોપ મૂકવામાં આવ્યા છે. આ મામલે આગળની કાર્યવાહી કોર્ટના આદેશ અને ઉપલબ્ધ પુરાવાઓને આધારે થશે.