કૈલાશ પર્વતનું અનોખું રહસ્ય: માનવી ચંદ્ર પર પહોંચ્યો, પણ શિવજીના ધામ પર ચઢવામાં કેમ નિષ્ફળ રહ્યો?
છેલ્લું અપડેટ : 08 Aug 2026
રોજિંદી પૂજા અને શ્રદ્ધામાં જ્યારે પણ ભગવાન શિવનું ધ્યાન કરવામાં આવે છે, ત્યારે આંખો સામે બરફથી ઢંકાયેલા એક વિશાળ પર્વતની તસવીર ઊભી થાય છે. આ માત્ર કોઈ કલ્પના નથી પરંતુ વાસ્તવિકતા છે. તિબેટમાં સ્થિત અને ભારતથી નજીક આવેલો કૈલાશ પર્વત કરોડો શ્રદ્ધાળુઓ માટે આસ્થાનું પ્રતીક છે. માનવીએ ચંદ્ર પર પગ મૂક્યો છે અને વિશ્વના સૌથી ઊંચા શિખર માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર વિજય મેળવ્યો છે, પરંતુ ભગવાન શિવનું ધામ ગણાતા કૈલાશ પર્વત પર આજે પણ કોઈ માનવી ચઢી શક્યો નથી. નવાઈની વાત એ છે કે કૈલાશ પર્વત એવરેસ્ટ કરતાં આશરે 2000 મીટર નાનો હોવા છતાં અજોડ અને અજેય રહ્યો છે.
100 વર્ષ પહેલાં થયો હતો પ્રયાસ, રાઈનહોલ્ડ મેસનરે પણ ચઢવાનો ઇનકાર કર્યો
કૈલાશ પર્વત પર ચઢવાના પ્રયાસો ભૂતકાળમાં થયા છે. આશરે 100 વર્ષ પહેલાં બે અંગ્રેજ પર્વતારોહકોએ અહીં ચઢવાનો માર્ગ શોધી કાઢ્યો હતો, પરંતુ છેલ્લી ઘડીએ કંઈક એવું બન્યું કે તેમને પાછા ફરવું પડ્યું. વિશ્વના મહાન પર્વતારોહકોમાંના એક રાઈનહોલ્ડ મેસનરને ચીન સરકારે પોતે કૈલાશ પર ચઢવાની પરવાનગી આપી હતી, તેમ છતાં તેમણે ચઢવાની ના પાડી દીધી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, 'જો આપણે આ પર્વત જીતી લઈશું, તો આપણે એવી વસ્તુને જીતી લઈશું જેમાં લોકોની આસ્થા વસે છે.'
કૈલાશ પર્વતનું ધાર્મિક અને ભૌગોલિક મહત્ત્વ
કૈલાશ પર્વત માત્ર હિન્દુઓ માટે જ નહીં, પરંતુ અન્ય ધર્મો માટે પણ અત્યંત પવિત્ર છે. બૌદ્ધ ધર્મમાં તેને ધ્યાનની ઉત્તમ જગ્યા માનવામાં આવે છે, જૈન ધર્મ અનુસાર અહીં પ્રથમ તીર્થંકર ઋષભદેવજીને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો હતો અને તિબેટમાં બોદ્ધ ધર્મમાં તેને ધરતીની આત્મા કહેવામાં આવે છે. આ પર્વતની આસપાસથી સિંધુ, સતલજ, બ્રહ્મપુત્ર અને કરણાલી જેવી ચાર મુખ્ય નદીઓ નીકળે છે, જે કરોડો લોકોના જીવનનો આધાર છે. આ ઉપરાંત, કૈલાશની તળેટીમાં માનસરોવર અને રાક્ષસ તાલ આવેલી છે, જેમાં એકનું પાણી મીઠું અને અમૃત સમાન છે જ્યારે બીજાનું પાણી ખારું છે.
રહસ્યો અને વિજ્ઞાનનો દ્રષ્ટિકોણ
કૈલાશ પર્વતની આસપાસ સમયનો પ્રભાવ અલગ હોવાની, નખ અને વાળ ઝડપથી વધવાની તેમજ લોકો જલ્દી વૃદ્ધ થઈ જવાની વાતો ચર્ચાતી રહે છે. જોકે, આ વાતોનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી અને તે મોટાભાગે વાયકાઓ પર આધારિત છે. વિજ્ઞાન અનુસાર, ખૂબ જ ઊંચાઈ પર ઓક્સિજનની કમી, હવામાનની અત્યંત કઠિન પરિસ્થિતિઓ અને માનસિક દબાણને કારણે માનવી ભ્રમિત થઈ શકે છે.
શા માટે કૈલાશ પર ચઢાઈ નથી થઈ શકતી?
ઈતિહાસમાં જે લોકોએ પણ અહીં ચઢવાનો પ્રયાસ કર્યો તેમને નિષ્ફળતા જ મળી છે. આ પરિણામે એ વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બન્યો કે આ પર્વત વિજય મેળવવા માટે નથી પરંતુ પૂજા કરવા માટે છે. હાલમાં કૈલાશ પર્વત પર ચઢાઈ કરવા પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ છે. માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર આજે કચરો, તૂટેલા સાધનો અને માનવદેહો જોવા મળે છે, પરંતુ કૈલાશ પર્વત આજે પણ તેવો જ શાંત, પવિત્ર અને અછૂતો રહ્યો છે. કદાચ કેટલીક જગ્યાઓ જીતવા માટે નથી હોતી, પરંતુ તેની સામે શીશ ઝુકાવવા માટે હોય છે.
