ઈન્દિરા કાળનો 7 નવેમ્બર 1966નો નિર્ણય શું હતો? RSS ઉપર લાગેલો પ્રતિબંધ મોદી સરકારે 58 વર્ષે રદ કર્યો
હવે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના કાર્યક્રમોમાં સરકારી કર્મચારીઓ પણ ભાગ લઈ શકશે. કેન્દ્ર સરકારે
હવે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના કાર્યક્રમોમાં સરકારી કર્મચારીઓ પણ ભાગ લઈ શકશે. કેન્દ્ર સરકારે 58 વર્ષ જૂનો પ્રતિબંધ હટાવી લીધો છે. આદેશમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ઉપરોક્ત સૂચનાઓની સમીક્ષા કરીને નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે કે 30 નવેમ્બર 1966, 25 જુલાઈ 1970 અને 28 ઓક્ટોબર 1980ના સંબંધિત કાર્યાલયના મેમોરેન્ડમમાંથી રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘનો ઉલ્લેખ દૂર કરવામાં આવે.
આ અંગે ભાજપના નેતા અમિત માલવિયાએ કહ્યું કે, 58 વર્ષ પહેલા 1966માં સરકારી કર્મચારીઓને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો હતો. મોદી સરકારે આ ગેરબંધારણીય આદેશ પાછો ખેંચી લીધો છે. મૂળ ઓર્ડર પ્રથમ સ્થાને પસાર થવો નહોતો જોઈતો. માલવિયાએ કહ્યું કે આ પ્રતિબંધ એટલા માટે લાદવામાં આવ્યો હતો કારણ કે 7 નવેમ્બર 1966ના રોજ સંસદમાં ગૌહત્યા વિરોધી ભારે વિરોધ થયો હતો. RSS-જનસંઘે લાખોની સંખ્યામાં સમર્થન મેળવ્યું. પોલીસ ગોળીબારમાં ઘણા લોકો માર્યા ગયા હતા.
ઈન્દિરા સરકારે પ્રતિબંધ હટાવવાની ઓફર કરી હતી?
માલવિયાએ વધુમાં કહ્યું કે, 30 નવેમ્બર, 1966ના રોજ આરએસએસ-જનસંઘના પ્રભાવને જોઈને ઈન્દિરા ગાંધી (તત્કાલીન વડાપ્રધાન)એ સરકારી કર્મચારીઓને આરએસએસના કાર્યક્રમોમાં આવવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. માલવિયાએ જણાવ્યું હતું કે, ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ પોતે ફેબ્રુઆરી 1977માં આરએસએસનો સંપર્ક કર્યો હતો અને તેમના ચૂંટણી અભિયાનના સમર્થનના બદલામાં નવેમ્બર 1966માં લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધને હટાવવાની ઓફર કરી હતી. એટલે બાલક બુદ્ધિ એન્ડ કંપનીએ અંતહીન ફરિયાદ કરતા પહેલા કોંગ્રેસનો ઈતિહાસ જાણી લેવો જોઈએ.
1966માં કયો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો?
હકીકતમાં, 7 નવેમ્બર 1966ના રોજ તત્કાલિન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીએ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના કાર્યક્રમોમાં સરકારી કર્મચારીઓની ભાગીદારી પર પ્રતિબંધ લગાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ આદેશ દિલ્હીમાં ગાય સંરક્ષણ આંદોલન દરમિયાન થયેલી હિંસા બાદ આપ્યો હતો. આ હિંસામાં અનેક સંતો અને ગાય પ્રેમીઓના મોત થયા હતા. આ હિંસા બાદ સરકારે નિર્ણય લીધો કે સરકારી કર્મચારીઓ આરએસએસના કાર્યક્રમોમાં ભાગ નહીં લઈ શકે.
આ આદેશનો હેતુ સરકારી કર્મચારીઓને કોઈપણ સાંપ્રદાયિક અથવા રાજકીય કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેતા અટકાવવાનો હતો, જેથી સરકારી તંત્રની નિષ્પક્ષતા અને સમર્પણ જાળવી શકાય. તત્કાલીન સરકારે કહ્યું હતું કે, આ નિર્ણય એટલા માટે લેવામાં આવ્યો હતો કે જેથી સરકારી કર્મચારીઓ કોઈપણ પ્રકારની સાંપ્રદાયિક સંસ્થાની પ્રવૃત્તિઓથી દૂર રહે અને સરકારી વહીવટમાં નિષ્પક્ષતા અને સ્વચ્છતા જાળવી શકે.
https://twitter.com/amitmalviya/status/1815222383843979765
1966માં શું થયું?
વર્ષ 1966માં 7 નવેમ્બરના રોજ સંસદને ઘેરી લેવાનું મુખ્ય કારણ ગૌ રક્ષા માટે ગૌહત્યા પર રાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિબંધની માંગ હતી. આ આંદોલન સર્વપક્ષીય ગાય સંરક્ષણ મહાસમિતિ દ્વારા આયોજિત કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ઘણા હિન્દુ સંગઠનો અને સંતો સામેલ હતા. આ આંદોલનમાં લગભગ 125,000 લોકોએ ભાગ લીધો હતો, જેમણે દિલ્હીની સડકો પર વિરોધ કર્યો હતો. આંદોલન દરમિયાન હિંસા ફાટી નીકળી હતી, જેના કારણે પોલીસે ટીયર ગેસ, લાઠીચાર્જ અને ગોળીબાર કર્યો હતો. આ ઘટનામાં એક પોલીસકર્મી અને સાત આંદોલનકારી માર્યા ગયા હતા. જેના પગલે તત્કાલિન ગૃહમંત્રી ગુલઝારીલાલ નંદાએ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. કેએન ગોવિંદાચાર્યના ગાય સંરક્ષણ આંદોલન સહિત ઉત્તર ભારતમાં અનેક હિંદુત્વ તરફી અને ગાય સંરક્ષણ સંગઠનો દ્વારા વિરોધનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમને વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ (VHP) દ્વારા પણ સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું.
કોંગ્રેસે ગયા અઠવાડિયે જારી કરાયેલા કથિત સરકારી આદેશને ટાંક્યો અને દાવો કર્યો કે આરએસએસના કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપતા સરકારી કર્મચારીઓ પરનો પ્રતિબંધ હટાવી લેવામાં આવ્યો છે. કોંગ્રેસના મહાસચિવ (સંચાર) જયરામ રમેશે કર્મચારી, જાહેર ફરિયાદ અને પેન્શન મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલી 9 જુલાઈની નોંધ શેર કરી હતી. જયરામ રમેશે કહ્યું કે, ફેબ્રુઆરી 1948માં ગાંધીજીની હત્યા બાદ સરદાર પટેલે RSS પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. આ પછી સારા આચરણની ખાતરી બાદ પ્રતિબંધ દૂર કરવામાં આવ્યો. આ પછી પણ RSSએ ક્યારેય નાગપુરમાં તિરંગો ફરકાવ્યો નથી.
1966માં આરએસએસની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેતા સરકારી કર્મચારીઓ પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો હતો અને તે યોગ્ય નિર્ણય પણ હતો. 1966માં RSSની ગતિવિધિઓમાં માટે જારી કરાયેલ સત્તાવાર આદેશ છે. 4 જૂન, 2024 પછી, સ્વયં-ઘોષિત બિન-જૈવિક વડા પ્રધાન અને આરએસએસ વચ્ચેના સંબંધોમાં ખટાશ આવી ગઈ છે. 9 જુલાઈ, 2024 ના રોજ, 58 વર્ષ જૂનો પ્રતિબંધ ઉઠાવી લેવામાં આવ્યો, જે અટલ બિહારી વાજપેયીના વડાપ્રધાન તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન પણ લાગુ હતો. હું માનું છું કે નોકરશાહી હવે નિકર(શોર્ટ્સ)માં પણ આવી શકે છે.
કોંગ્રેસ નેતાએ 30 નવેમ્બર, 1966ના મૂળ આદેશનો સ્ક્રીનશોટ પણ શેર કર્યો, જેમાં સરકારી કર્મચારીઓને RSS અને જમાત-એ-ઈસ્લામીના કાર્યક્રમોમાં સામેલ થવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. કોંગ્રેસના મીડિયા અને પ્રચાર વિભાગના વડા પવન ખેડાએ આદેશનો સ્ક્રીનશોટ શેર કર્યો અને કહ્યું કે, 58 વર્ષ પહેલા કેન્દ્ર સરકારે સરકારી કર્મચારીઓને RSSની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે મોદી સરકારે આદેશ પાછો ખેંચી લીધો છે.
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષે શું કહ્યું
ખડગેએ કહ્યું કે, 1947માં આજના દિને જ ભારતે પોતાનો રાષ્ટ્રધ્વજ અપનાવ્યો હતો. આરએસએસે તિરંગાનો વિરોધ કર્યો હતો અને સરદાર પટેલે તેમને તેની સામે ચેતવણી આપી હતી. 4 ફેબ્રુઆરી 1948ના રોજ ગાંધીજીની હત્યા બાદ સરદાર પટેલે RSS પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. 58 વર્ષ બાદ મોદીજીએ 1966માં સરકારી કર્મચારીઓ પર RSSની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવા પર લગાવવામાં આવેલ પ્રતિબંધ હટાવી લીધો છે. આપણે જાણીએ છીએ કે, છેલ્લા 10 વર્ષમાં ભાજપે તમામ બંધારણીય અને સ્વાયત્ત સંસ્થાઓને સંસ્થાકીય રીતે કબજે કરવા માટે આરએસએસનો ઉપયોગ કર્યો છે.
મોદીજી સરકારી કર્મચારીઓ પર RSSની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવા પરનો પ્રતિબંધ હટાવીને સરકારી કચેરીઓના કર્મચારીઓને વિચારધારાના આધારે વિભાજિત કરવા માંગે છે. સરકારી કચેરીઓમાં લોકસેવકોની બંધારણની નિષ્પક્ષતા અને સર્વોપરીતાની ભાવના સામે આ એક પડકાર હશે. સરકાર સંભવતઃ આવા પગલાં લઈ રહી છે કારણ કે જનતાએ ચૂંટણીમાં બંધારણમાં ફેરફાર કરવાના તેના દુષ્ટ ઈરાદાને પરાસ્ત કરી દીધો હતો.
RSS પાછલા બારણેથી સરકારી કચેરીઓ પર કબજો કરીને બંધારણ સાથે છેડછાડ કરશે. આરએસએસ દ્વારા સરદાર પટેલને આપવામાં આવેલી માફીનામું અને ખાત્રીનું ઉલ્લંઘન છે. જેમાં તેમણે બંધારણ અનુસાર કોઈપણ રાજકીય એજન્ડા વિના સામાજિક સંગઠન તરીકે કામ કરવાનું વચન આપ્યું હતું. વિપક્ષે લોકશાહી અને બંધારણની રક્ષા માટે લડત ચાલુ રાખવી પડશે.
