શા માટે માત્ર 1 મે એ જ મજૂર દિવસ ઉજવવામાં આવે છે? જાણો આ દિવસનો ઇતિહાસ અને આ વર્ષની થીમ 

સમગ્ર વિશ્વમાં મે મહિનામાં મજૂર દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. કામદારો માટે એક દિવસ સમર્પિત કરવાનું એક મોટું કારણ છે. મજૂર દિવસની ઉજવણીનું મહત્ત્વ દરેક દેશમાં અલગ-અલગ હોઈ શકે છે પરંતુ તે સંદેશ આપે છે કે સમાજમાં કામદારોનું યોગદાન મહત્ત્વનું છે અને તેમને સન્માન અને ન્યાય મળવો જોઈએ.

કામદારો સમાજના મૂળભૂત માળખાને સુનિશ્ચિત કરે છે. તેઓ શ્રમ કરે છે અને ઉત્પાદનનું સંચાલન કરે છે, જે સામાજિક અને આર્થિક વિકાસને શક્ય બનાવે છે. સમાજમાં કામદારોનું યોગદાન માત્ર આર્થિક રીતે જ નહીં પરંતુ તેમના અધિકારો અને સામાજિક દરજ્જાની દૃષ્ટિએ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ દિવસ કામદારોને સન્માન આપવા તેમજ તેમના અધિકારો માટે અવાજ ઉઠાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ઉજવવામાં આવ્યો. ચાલો જાણીએ કે આ દિવસ ક્યારે અને કેવી રીતે કામદારોને સમર્પિત કરવામાં આવ્યો? પ્રથમ વખત મજૂર દિવસ ઉજવવાની જરૂર કેમ પડી અને આ દિવસનો ઈતિહાસ, મહત્ત્વ અને થીમ શું છે?

મજૂર દિવસનો ઇતિહાસ

આંતરરાષ્ટ્રીય કામદાર દિવસ દર વર્ષે 1 મેના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. 1889માં પ્રથમ વખત મજૂર દિવસ ઉજવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. જો કે તેની શરૂઆત 1886થી જ થઈ હતી. અમેરિકાના શિકાગો શહેરમાં જ્યારે કામદારો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા ત્યારે આની ઉજવણી માટે અવાજ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.

શા માટે આપણે મજૂર દિવસ ઉજવીએ છીએ?

આ ચળવળ 1886 પહેલા અમેરિકામાં શરૂ થઈ હતી, જેમાં કામદારોએ હડતાળ શરૂ કરી હતી, તેમના અધિકારો માટે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. આંદોલનનું કારણ કામદારોના કામના કલાકો હતા. તે દિવસોમાં મજૂરો દિવસમાં 15-15 કલાક કામ કરતા હતા. આંદોલન દરમિયાન પોલીસે મજૂરો પર ગોળીબાર કર્યો, જેના કારણે ઘણા મજૂરોના જીવ ગયા અને ઘણા ઘાયલ થયા.

કામદારોના કામના કલાકો ઘટાડવાની માંગ

આ ઘટનાના ત્રણ વર્ષ પછી 1889માં આંતરરાષ્ટ્રીય સમાજવાદી પરિષદનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે દરેક કામદારનો દૈનિક કાર્યકાળ ફક્ત 8 કલાકનો રહેશે. 1લી મેને મજૂર દિવસ તરીકે ઉજવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. પાછળથી અમેરિકન કામદારોની જેમ અન્ય દેશોમાં પણ કામદારો માટે 8 કલાક કામનો નિયમ લાગુ કરવામાં આવ્યો.

ભારતમાં મજૂર દિવસ

ભારતમાં મજૂર દિવસની ઉજવણી 1 મે 1889ના રોજ અમેરિકાના મજૂર દિવસની ઉજવણીના પ્રસ્તાવના 34 વર્ષ પછી શરૂ થઈ. જ્યારે દેશમાં મજૂર અત્યાચાર અને શોષણ સામે અવાજ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે ચેન્નાઈમાં 1 મે 1923ના રોજ પ્રથમ વખત મજૂર દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. લેબર કિસાન પાર્ટી ઓફ હિન્દુસ્તાનની અધ્યક્ષતામાં મજૂર દિવસની ઉજવણી કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

મજૂર દિવસ થીમ

દર વર્ષે મજૂર દિવસની વિશેષ થીમ નક્કી કરવામાં આવે છે. શ્રમ દિવસ 2023 ની થીમ 'સકારાત્મક સલામતી અને આરોગ્ય સંસ્કૃતિના નિર્માણ માટે સાથે મળીને કામ કરવું' છે. આ વર્ષે શ્રમ દિવસ 2024નું ધ્યાન આબોહવા પરિવર્તન વચ્ચે કાર્યસ્થળની સલામતી અને આરોગ્યની ખાતરી કરવા પર છે.