ભ્રષ્ટ-લાંચિયા અધિકારીઓ સામે કેસ ચલાવવા મંજૂરી જરૂરી નહીં; સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય

લાંચખોર સરકારી અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ સામે સુપ્રીમ કોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સખત નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ કાયદા (Prevention of Corruption Act) સાથે જોડાયેલા એક કેસની સુનાવણી કરતી વખતે સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, જો કોઈ જાહેર સેવક (સરકારી કર્મચારી) લાંચ માંગતા ઝડપાય છે, તો તેની સામે કાનૂની કાર્યવાહી કે કેસ ચલાવવા માટે ઉપરી અધિકારીઓ પાસેથી પૂર્વ મંજૂરી (સંક્ષન) લેવાનું સુરક્ષા કવચ મળશે નહીં. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કાનૂની સંરક્ષણ માત્ર એટલા માટે આપવામાં આવ્યું છે જેથી અધિકારીઓ પોતાની ફરજ નિભાવતી વખતે પ્રામાણિકતાથી લીધેલા નિર્ણયો માટે અણહક મિશ્રા કે હેરાનગતિનો ભોગ ન બને.

શું હતો જૂનો નિયમ?

જસ્ટિસ એસ.વી.એન. ભટ્ટી અને જસ્ટિસ એન.વી. અંજારિયાની પીઠે ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમની કલમ 17Aની વ્યાખ્યા કરતા આ ચુકાદો આપ્યો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે આ કલમ વર્ષ 2018માં કાયદામાં ઉમેરવામાં આવી હતી, જેના નિયમ મુજબ કોઈપણ સરકારી કર્મચારી સામે સત્તાવાર મંજૂરી વગર પૂછપરછ કે તપાસ કરી શકાતી નહોતી.

રાજસ્થાનના કોન્સ્ટેબલનો કેસ અને કોર્ટનું વલણ

આ સમગ્ર મામલો રાજસ્થાન પોલીસના એક કોન્સ્ટેબલ સાથે જોડાયેલો છે, જેના પર રૂ. 1.5 લાખની લાંચ માંગવાનો આરોપ હતો. તેણે પોતાની સામે નોંધાયેલી FIR અને ચાર્જશીટને રદ કરવા માટે અપીલ કરી હતી. રાજસ્થાનના એડિશનલ એડવોકેટ જનરલ સંસ્કૃતિ પાઠકની દલીલો સ્વીકારીને પીઠે આ અપીલ ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે કલમ 17Aનું સુરક્ષા કવચ તમામ સરકારી સેવકો પર અંધાધૂંધ કે ભેદભાવ વગર લાગુ કરી શકાય નહીં.

લાંચ માંગવી એ સત્તાવાર ફરજ નથી

ચુકાદો લખતાં જસ્ટિસ અંજારિયાએ નોંધ્યું કે લાંચની માંગણી કરવી એ સંપૂર્ણપણે ગુનાહિત કૃત્ય છે. આ કૃત્યને સરકારી ફરજો, કોઈ ભલામણ કે લીધેલા નિર્ણય સાથે કોઈ સંબંધ નથી. તેથી, આ કેસમાં કલમ 17A હેઠળનું રક્ષણ મેળવી શકાય નહીં અને પૂર્વ મંજૂરી ન હોવાના કારણે સમગ્ર કાર્યવાહી રદબાતલ ગણાય નહીં.