ભારત-ચીન સંબંધોમાં નવી ઉષ્મા: લદ્દાખ વિવાદ બાદ પ્રથમ વખત યોજાઈ ખાસ બેઠક, શી જિનપિંગ ભારત આવે તેવી શક્યતા

શાંઘાઈ/નવી દિલ્હી: વર્ષ 2024માં પૂર્વી લદ્દાખમાં સૈન્ય ગતિરોધ ઉકેલાયા બાદ ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં મોટો વળાંક જોવા મળી રહ્યો છે. 16-17 એપ્રિલ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે પ્રથમ SCO (શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન) દ્વિપક્ષીય વાર્તા સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થઈ છે. કૂટનીતિક નિષ્ણાતો આ બેઠકને બંને પાડોશી દેશો વચ્ચે સુધરતા સંબંધોના એક મહત્વપૂર્ણ પડાવ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

બેઠકના મુખ્ય મુદ્દાઓ અને ચર્ચા

વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ બેઠકમાં સુરક્ષા, વેપાર અને કનેક્ટિવિટી જેવા મહત્ત્વના વિષયો પર ગહન ચર્ચા કરવામાં આવી હતી:

• નેતાઓના નિર્ણયનું અમલીકરણ: SCO ના નેતાઓ દ્વારા લેવાયેલા અગાઉના નિર્ણયોને લાગુ કરવા પર સહમતી બની.

• સચિવ સ્તરે મુલાકાત: બંને પ્રતિનિધિ મંડળોએ વિદેશ મંત્રાલયના સચિવ (વેસ્ટ) સિબી જ્યોર્જ સાથે મુલાકાત કરી દ્વિપક્ષીય સહયોગની સમીક્ષા કરી હતી.

• સહયોગ પર ભાર: પરસ્પર વિચાર-વિમર્શ અને સહયોગને સતત ચાલુ રાખવા બંને પક્ષો સંમત થયા છે.

શી જિનપિંગ અને વાંગ યીનો ભારત પ્રવાસ

આ વર્ષે ભારત બ્રિક્સ (BRICS) ની અધ્યક્ષતા કરી રહ્યું છે, જેને ચીને પૂર્ણ સમર્થન જાહેર કર્યું છે. આ અંતર્ગત બે મોટા પ્રવાસની શક્યતા છે:

1. મે 2024: ચીની વિદેશ મંત્રી વાંગ યી 14-15 મેના રોજ બ્રિક્સ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક માટે ભારત આવી શકે છે.

2. સપ્ટેમ્બર 2024: ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સપ્ટેમ્બરમાં યોજાનારી મુખ્ય બ્રિક્સ સમિટ માટે ભારતનો પ્રવાસ કરી શકે છે.

ભારતનું સ્પષ્ટ વલણ: 'સંપ્રભુતા સાથે કોઈ બાંધછોડ નહીં'

ભારતે આ મંચ પરથી ચીન અને વિશ્વને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તે SCO ના ઉદ્દેશ્યોને સમર્થન આપે છે, પરંતુ તેની કેટલીક શરતો છે:

• આતંકવાદ વિરુદ્ધ લડાઈ: ભારતનું માનવું છે કે SCO નું મુખ્ય કામ આતંકવાદ અને કટ્ટરવાદનો સામનો કરવાનું છે.

• સંપ્રભુતા સર્વોપરી: પીએમ મોદીએ અગાઉ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કોઈપણ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ સભ્ય દેશોની પ્રાદેશિક અખંડિતતા અને સંપ્રભુતાનું સન્માન કરતો હોવો જોઈએ.

2024માં સીમા વિવાદ ઉકેલાયા પછી આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે બંને દેશો બહુપક્ષીય મંચો (BRICS અને SCO) પર આટલી સક્રિયતાથી સાથે કામ કરી રહ્યા છે. જોકે, ચીને ફરી એકવાર અરુણાચલ પ્રદેશ અંગે વિવાદાસ્પદ નિવેદનો કર્યા છે, જેની વચ્ચે આ કૂટનીતિક મંત્રણા કેવી દિશા પકડે છે તેના પર આખી દુનિયાની નજર છે.