અકાલી દળ ગઠબંધન માટે તૈયાર, તો BJP કેમ રાખી રહી છે અંતર? પંજાબ ચૂંટણી પહેલાં બે મોટા અવરોધ

પંજાબમાં વર્ષ 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી (Punjab Assembly Election 2027) પહેલાં રાજકીય સમીકરણો બદલાવાની અટકળો તેજ બની છે. શિરોમણિ અકાલી દળ (Shiromani Akali Dal – SAD)ના પ્રમુખ સુખબીર સિંહ બાદલે ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સાથે ફરી ગઠબંધન કરવાની શક્યતાઓ માટે દરવાજા ખુલ્લા રાખ્યા છે. બીજી તરફ, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે પંજાબમાં નશાના વેપાર સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની વાત કરીને રાજ્યમાં 2027માં NDA સરકાર બનવાનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે.

આ નિવેદનો બાદ BJP અને અકાલી દળ ફરી સાથે આવી શકે છે કે કેમ તે અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. જોકે, બંને પક્ષો વચ્ચે ગઠબંધનનો રસ્તો એટલો સરળ નથી. બેઠકોની વહેંચણી (Seat Sharing), બંને પક્ષોની બદલાયેલી રાજકીય તાકાત અને પંજાબમાં નશાના મુદ્દે અકાલી દળના નેતૃત્વ સામે ઉઠેલા સવાલો ગઠબંધન માટેના મુખ્ય અવરોધ બની શકે છે.

2020માં તૂટેલા સંબંધો ફરી જોડાશે?

BJP અને અકાલી દળ વચ્ચે લાંબા સમય સુધી રાજકીય ગઠબંધન રહ્યું હતું. બંને પક્ષો વચ્ચે 1967થી સંબંધોનો ઇતિહાસ રહ્યો છે. જોકે, કેન્દ્ર સરકારના ત્રણ કૃષિ કાયદાઓ (Farm Laws)ના વિરોધમાં અકાલી દળે સપ્ટેમ્બર 2020માં NDA સાથેના સંબંધો તોડી નાખ્યા હતા. બાદમાં આ કૃષિ કાયદાઓ રદ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ બંને પક્ષો વચ્ચેના રાજકીય સંબંધો ફરી પહેલાં જેવા બન્યા નથી.

હવે 2027ની ચૂંટણી પહેલાં બંને પક્ષો ફરી નજીક આવી શકે તેવી અટકળો છે. 22 ઓક્ટોબરે અમિત શાહે દિલ્હીમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન કહ્યું હતું કે 2027માં પંજાબમાં NDA સરકાર બનશે. તેમણે આમ આદમી પાર્ટી (AAP)ની સરકાર પર રાજ્યમાં નશાના વેપારને વધવા દેવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો હતો.

આ નિવેદન બાદ BJP અને અકાલી દળ વચ્ચે ગઠબંધનની ચર્ચાએ વેગ પકડ્યો હતો. જોકે, બંને પક્ષોએ સત્તાવાર રીતે ગઠબંધનની જાહેરાત કરી નથી.

સુખબીર બાદલે ખોલ્યા ગઠબંધનના દરવાજા

અકાલી દળના પ્રમુખ સુખબીર સિંહ બાદલે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તેમની પાર્ટીની વિચારધારા અને કાર્યક્રમો સાથે સહમત હોય તેવા પક્ષો સાથે ગઠબંધન કરવા માટે તેઓ તૈયાર છે. જોકે, તેમણે કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટી સાથે કોઈ સમજૂતી કરવાની શક્યતા નકારી કાઢી છે.

ચંડીગઢમાં રાજ્યપાલ ગુલાબ ચંદ કટારિયાને મળ્યા બાદ બાદલે પંજાબની કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ અંગે સરકારને ઘેરી હતી. આ દરમિયાન તેમણે કોંગ્રેસ અને AAP પર નિશાન સાધ્યું હતું.

બાદલનું નિવેદન BJP માટે ગઠબંધનની શક્યતા ઊભી કરે છે, પરંતુ મુખ્ય સવાલ એ છે કે અકાલી દળ BJPને કેટલું મહત્ત્વ આપવા તૈયાર થશે. અગાઉ અકાલી દળ ગઠબંધનમાં મોટા ભાઈની ભૂમિકામાં હતું, જ્યારે BJPને ઓછી બેઠકો પર ચૂંટણી લડવી પડતી હતી. હવે BJP પોતાની રાજકીય તાકાત વધારવા માગે છે.

BJP હવે જૂના ફોર્મ્યુલા પર કેમ રાજી નહીં થાય?

BJP અને અકાલી દળ વચ્ચે ગઠબંધનની સૌથી મોટી મુશ્કેલી બેઠકોની વહેંચણી બની શકે છે. 2017ની પંજાબ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં અકાલી દળે 94 બેઠકો પર અને BJPએ માત્ર 23 બેઠકો પર ઉમેદવારો ઉતાર્યા હતા. તે સમયે પંજાબમાં અકાલી દળનું સંગઠન અને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પરનો જનાધાર વધુ મજબૂત હતો.

પરંતુ 2022ની ચૂંટણીમાં બંને પક્ષોની સ્થિતિ નબળી રહી હતી. 117 બેઠકો ધરાવતી પંજાબ વિધાનસભામાં BJPને માત્ર બે બેઠકો મળી હતી, જ્યારે અકાલી દળ ત્રણ બેઠકો જીતી શક્યું હતું.

હવે BJP પંજાબમાં પોતાનો સ્વતંત્ર જનાધાર વધારવા માગે છે. પાર્ટીના નેતાઓ માને છે કે હવે BJPએ અગાઉની જેમ નાની ભૂમિકા ભજવવાને બદલે ગઠબંધનમાં વધુ બેઠકો અને વધુ રાજકીય પ્રભાવ મેળવવો જોઈએ.

રાજકીય વિશ્લેષક અને VoteVibeના સ્થાપક અમિતાભ તિવારીના જણાવ્યા અનુસાર, અકાલી દળ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી પ્રકાશ સિંહ બાદલના સમયની સરખામણીએ નબળું પડ્યું છે. તેમના મતે, જો અકાલી દળ BJPની શરતો સ્વીકારશે તો ગઠબંધનની શક્યતા વધી શકે છે.

સર્વેમાં BJP અકાલી દળ કરતાં આગળ

ઓગસ્ટ 2026માં કરવામાં આવેલા VoteVibeના ઓપિનિયન પોલ (Opinion Poll) મુજબ, પંજાબમાં BJPનો મત હિસ્સો (Vote Share) 12.2 ટકા અને અકાલી દળનો 11.3 ટકા દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. બંનેનો મત હિસ્સો ભેગો કરવામાં આવે તો આંકડો 23.5 ટકા થાય છે.

જોકે, આ આંકડાનો અર્થ એ નથી કે ગઠબંધન થાય તો બંને પક્ષોને મળીને ચોક્કસ આટલા જ ટકા મત મળશે. BJPના મતદારો અકાલી દળના ઉમેદવારને અને અકાલી દળના મતદારો BJPના ઉમેદવારને મત આપશે જ તેની ખાતરી નથી.

આ જ સર્વેમાં AAPને 34 ટકા અને કોંગ્રેસને 30.2 ટકા મત મળવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી હતી. મુખ્યમંત્રી પદ માટેની પસંદગીમાં ભગવંત માન 40.1 ટકા સાથે આગળ હતા. કોંગ્રેસના નેતા ચરણજીત સિંહ ચન્નીને 20.6 ટકા અને સુખબીર બાદલને 11.7 ટકા લોકોએ પસંદ કર્યા હતા.

આ આંકડાઓ BJPને ગઠબંધન અંગે ફરી વિચારવા માટે પ્રેરિત કરી શકે છે, પરંતુ માત્ર મત હિસ્સાના સરવાળાથી ચૂંટણીનું પરિણામ નક્કી થતું નથી.

નશાના મુદ્દે BJP માટે અકાલી દળ સાથે જોડાવું મુશ્કેલ

BJP અને અકાલી દળ વચ્ચે ગઠબંધનનો બીજો મોટો અવરોધ પંજાબમાં નશાનો મુદ્દો (Drug Menace) છે. અમિત શાહે પંજાબને ડિસેમ્બર 2029 સુધીમાં નશામુક્ત બનાવવાનો લક્ષ્યાંક જાહેર કર્યો છે. BJP આ મુદ્દાને AAP સરકાર સામે મુખ્ય ચૂંટણી હથિયાર તરીકે રજૂ કરવા માગે છે.

પરંતુ અકાલી દળના વરિષ્ઠ નેતા અને પંજાબના પૂર્વ મંત્રી બિક્રમ સિંહ મજીઠિયા નશાના વેપાર અને આવક કરતાં વધુ સંપત્તિ (Disproportionate Assets) સંબંધિત તપાસને કારણે ચર્ચામાં રહ્યા છે. આ મામલાઓમાં તપાસ અને આક્ષેપો રાજકીય રીતે સંવેદનશીલ છે. આરોપોનો અર્થ દોષ સાબિત થયો એવો નથી, પરંતુ ગઠબંધન થાય તો BJPને આ મુદ્દે સવાલોનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

BJP જો અકાલી દળ સાથે મંચ પર આવે તો વિરોધીઓ સવાલ ઉઠાવી શકે છે કે નશા સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની વાત કરનારી પાર્ટી એવા રાજકીય સાથી સાથે કેમ ઊભી છે, જેના કેટલાક નેતાઓ સામે નશા સંબંધિત તપાસ થઈ છે.

બીજી તરફ, અકાલી દળ પણ AAP સરકાર પર નશાની સમસ્યા કાબૂમાં લેવામાં નિષ્ફળ રહેવાનો આરોપ લગાવે છે. આમ, નશાનો મુદ્દો બંને પક્ષો માટે ચૂંટણીમાં ફાયદાકારક બની શકે છે, પરંતુ ગઠબંધન માટે મુશ્કેલી પણ ઊભી કરી શકે છે.

નશાનો મુદ્દો બની રહ્યો છે ચૂંટણીનો મુખ્ય એજન્ડા

VoteVibeના સર્વેમાં 25.7 ટકા લોકોએ નશાની સમસ્યાને પંજાબની ચૂંટણીનો સૌથી મહત્ત્વનો મુદ્દો ગણાવ્યો હતો. બેરોજગારી અને સ્થળાંતર (Unemployment and Migration)નો મુદ્દો 24.3 ટકા સાથે બીજા ક્રમે હતો.

13 ઓક્ટોબરે માનસામાં નશા વિરોધી કાર્યકર પરવિંદર સિંહ ઝોટાની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ ઘટના બાદ રાજ્યમાં નશાના વેપાર અને તેની સામેની કાર્યવાહી અંગેની ચર્ચા વધુ તેજ બની હતી.

ચંડીગઢ સ્થિત Institute for Development and Communicationના રાજકીય વિશ્લેષક પ્રમોદ કુમારના મતે, પંજાબમાં નશાનો મુદ્દો હવે રાજકીય રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ બની ગયો છે. જોકે, માત્ર એકબીજા પર આરોપ લગાવવાથી સમસ્યાનો ઉકેલ નહીં આવે. નશાના સપ્લાય નેટવર્ક, વેચાણ અને વ્યસન સામે અસરકારક કાર્યવાહી જરૂરી છે.

શું 2027માં BJP અને અકાલી દળ ફરી સાથે આવશે?

પંજાબમાં BJP અને અકાલી દળ બંને માટે ગઠબંધન ફાયદાકારક બની શકે છે. અકાલી દળને પોતાના પરંપરાગત મતદારો અને સંગઠનના આધારે ફરી મજબૂત બનવાની તક મળી શકે છે. બીજી તરફ, BJPને પંજાબમાં અકાલી દળના સ્થાનિક સંગઠન અને મતદારો સુધી પહોંચનો લાભ મળી શકે છે.

પરંતુ BJP હવે ગઠબંધનમાં જૂની જેમ નાની ભૂમિકા સ્વીકારવા તૈયાર દેખાતી નથી. પાર્ટી તમામ 117 બેઠકો પર સ્વતંત્ર રીતે ચૂંટણી લડવાની તૈયારી દર્શાવી રહી છે. પંજાબ BJPના પ્રમુખ કેવલ સિંહ ઢિલ્લોને પણ કહ્યું છે કે પાર્ટી તમામ બેઠકો પર ચૂંટણી લડવા માટે તૈયારી કરી રહી છે.

જો BJP અને અકાલી દળ વચ્ચે સમજૂતી નહીં થાય તો AAP, કોંગ્રેસ, BJP, અકાલી દળ અને અકાલી દળ (વારિસ પંજાબ દે) વચ્ચે બહુ-કોણીય મુકાબલો થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વિરોધ પક્ષોના મત વહેંચાઈ જવાથી સત્તાધારી AAPને ફાયદો થવાની શક્યતા પણ નકારી શકાય નહીં.

હાલમાં ગઠબંધન અંગે અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી. BJP માટે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે અકાલી દળ સાથે જોડાવાથી મળનારા રાજકીય લાભો વધુ છે કે નશા વિરોધી અભિયાનની વિશ્વસનીયતા પર ઊભા થઈ શકે તેવા સવાલોનું જોખમ વધુ છે. બીજી તરફ, અકાલી દળે પણ નક્કી કરવાનું છે કે તે BJPને વધુ બેઠકો અને વધુ પ્રભાવ આપવા તૈયાર છે કે નહીં. આ બે મુદ્દાઓ જ 2027ની પંજાબ ચૂંટણી પહેલાં બંને પક્ષોના સંબંધોની દિશા નક્કી કરી શકે છે.