8મા પગાર પંચમાં કર્મચારીઓની લોટરી! 18,000નો પગાર સીધો 72,000 થશે? જાણો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને ઇન્ક્રીમેન્ટનું ચોંકાવનારું ગણિત!

કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે 8મું પગાર પંચ આનંદનો વિષય બની ગયો છે. દરેક કર્મચારીના મનમાં એક જ પ્રશ્ન છે કે જાન્યુઆરી 2026થી અમલમાં આવનારા નવા પગાર પંચમાં તેમના પગારમાં કેટલો વધારો થશે. અત્યાર સુધી મોટાભાગે 'ફિટમેન્ટ ફેક્ટર' પર જ ચર્ચા થતી હતી, પરંતુ હવે 'એન્યુઅલ ઇન્ક્રીમેન્ટ'નો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં છે. મે 2027માં 8મા પગાર પંચનો રિપોર્ટ આવવાની શક્યતા છે. ચાલો સમજીએ કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને ઇન્ક્રીમેન્ટમાંથી કયો વિકલ્પ લાંબા ગાળે તમને વધુ ફાયદાકારક સાબિત થશે.

ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને વાર્ષિક ઇન્ક્રીમેન્ટ વચ્ચે શું તફાવત છે?

7મા પગાર પંચમાં સરકારે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.57 રાખ્યું હતું અને વાર્ષિક ઇન્ક્રીમેન્ટ 3% નક્કી કર્યું હતું. આ બંને પગાર વધારવાનું કામ કરે છે, પરંતુ તેમની કામ કરવાની રીત અલગ છે.

• ફિટમેન્ટ ફેક્ટર: જ્યારે નવું પગાર પંચ લાગુ થાય ત્યારે તમારા હાલના બેઝિક પગારને એક નિશ્ચિત આંકડા વડે ગુણવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો 2.57નો દર હોય તો તમારો પગાર સીધો અઢી ગણો થઈ જાય છે. આનાથી પગારમાં તાત્કાલિક મોટો વધારો જોવા મળે છે.
• વાર્ષિક ઇન્ક્રીમેન્ટ: આ દર વર્ષે તમારા મૂળ પગાર (Basic Pay) પર મળતો વધારો છે. જો આ દર ઊંચો હોય તો તે કર્મચારીને લાંબા ગાળાનો મોટો લાભ પૂરો પાડે છે.

કર્મચારી સંગઠનોની નવી માંગણીઓ શું છે?

અલગ-અલગ સંગઠનોએ 8મા પગાર પંચ માટે સરકાર સમક્ષ વિવિધ માંગણીઓ મૂકી છે.

• નેશનલ કાઉન્સિલ-જોઈન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી (NC-JCM), ઓલ ઈન્ડિયા ડિફેન્સ એમ્પ્લોઈઝ ફેડરેશન (AIDEF), ફેડરેશન ઓફ નેશનલ પોસ્ટલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (FNPO), ઓલ ઈન્ડિયા ન્યૂ પેન્શન સ્કીમ એમ્પ્લોઈઝ ફેડરેશન (AINPSEF) અને ભારત પેન્શનર્સ સમાજ જેવા સંગઠનોએ 8મા પગાર પંચ માટે 3.833ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગ કરી છે. જો આ માંગ મંજૂર થાય તો 7મા પગાર પંચ હેઠળનો 18,000 રૂપિયાનો લઘુત્તમ પગાર સીધો 69,000 રૂપિયા થઈ જશે.
• કેટલાક અન્ય સંગઠનો (જેમ કે BPMS)એ 4.00ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની પણ માંગ કરી છે, જેનાથી લઘુત્તમ પગાર 72,000 રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે.
• ઈન્ડિયન રેલવે ટેકનિકલ સુપરવાઈઝર્સ એસોસિએશન (IRTSA)એ અલગ-અલગ સ્તર માટે 2.92, 3.50, 3.80, 4.09 અને 4.38ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
• ઇન્ક્રીમેન્ટની માંગ: AINPSEF દ્વારા ઇન્ક્રીમેન્ટ વધારીને 7% કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. અન્ય સંગઠનો 5% કે 6%ની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમનો તર્ક એ છે કે 7%ના ઇન્ક્રીમેન્ટથી કર્મચારીઓનો પગાર 7થી 8 વર્ષમાં જ બમણો થઈ શકે છે અને તેમને આગામી પગાર પંચની વધુ રાહ ન જોવી પડે.

સ્તર 5, 6 અને 7ના કર્મચારીઓ માટે પગારની ગણતરી

જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ઓછું (2.1) રહે, પણ ઇન્ક્રીમેન્ટ વધારે (7%) હોય, તો પગાર પર શું અસર પડે? અહીં આપણે અંદાજિત ગણતરી માટે 3 અલગ-અલગ પરિસ્થિતિઓ જોઈશું.

સ્તર 5 માટે ગણતરી (હાલનો બેઝિક પગાર: 29,200 રૂપિયા):

• 2.57 ફેક્ટર + 3% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹75,044 | પાંચમા વર્ષે ₹84,463 | દસમા વર્ષે ₹97,915
• 2.1 ફેક્ટર + 7% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹61,320 | પાંચમા વર્ષે ₹80,378 | દસમા વર્ષે ₹112,734
• 2.57 ફેક્ટર + 7% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹75,044 | પાંચમા વર્ષે ₹98,367 | દસમા વર્ષે ₹137,965

સ્તર 6 માટે ગણતરી (હાલનો બેઝિક પગાર: 35,400 રૂપિયા):

 

• 2.57 ફેક્ટર + 3% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹90,978 | પાંચમા વર્ષે ₹102,397 | દસમા વર્ષે ₹118,706
• 2.1 ફેક્ટર + 7% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹74,340 | પાંચમા વર્ષે ₹97,445 | દસમા વર્ષે ₹136,671
• 2.57 ફેક્ટર + 7% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹90,978 | પાંચમા વર્ષે ₹119,254 | દસમા વર્ષે ₹167,259

સ્તર 7 માટે ગણતરી (હાલનો બેઝિક પગાર: 44,900 રૂપિયા):

• 2.57 ફેક્ટર + 3% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹1,15,393 | પાંચમા વર્ષે ₹1,29,876 | દસમા વર્ષે ₹1,50,562
• 2.1 ફેક્ટર + 7% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹94,290 | પાંચમા વર્ષે ₹1,23,595 | દસમા વર્ષે ₹1,73,348
• 2.57 ફેક્ટર + 7% વધારો: પહેલા વર્ષે ₹1,15,393 | પાંચમા વર્ષે ₹1,51,257 | દસમા વર્ષે ₹2,12,145

લાંબા ગાળે કયો વિકલ્પ વધુ સારો છે?

ઉપરોક્ત ગણતરી સ્પષ્ટ કરે છે કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પગાર પંચ લાગુ થતાં જ તમારા પગારમાં જંગી વધારો કરે છે. પરંતુ, જો ઇન્ક્રીમેન્ટનો દર 7% કરી દેવામાં આવે તો ભલે શરૂઆતમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ઓછું (જેમ કે 2.1) હોય, 10 વર્ષ પછી કર્મચારીનો પગાર જૂના 2.57 ફેક્ટર કરતાં ઘણો આગળ નીકળી જાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, સ્તર 7માં દસમા વર્ષે પગાર ₹1,50,562ના બદલે ₹1,73,348 થઈ જાય છે.

સૌથી મોટો ફાયદો ત્યારે જ જોવા મળે છે જ્યારે 2.57ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની સાથે 7%નું ઇન્ક્રીમેન્ટ આપવામાં આવે, જ્યાં દસમા વર્ષે બેઝિક પગાર ₹2.12 લાખને પાર કરી શકે છે! જોકે, આ માત્ર અંદાજિત ગણતરીઓ છે અને અંતિમ નિર્ણય પંચની ભલામણો અને સરકારની મંજૂરી બાદ જ લેવામાં આવશે.