લોકસભા ચૂંટણી 2029 માટે ECI એ મજબૂત યોજના બનાવી; સરકાર પાસેથી ₹500 કરોડની માંગ કરી
છેલ્લું અપડેટ : 19 Jun 2026
સોર્સ : gstv
ચૂંટણી પંચે 2029ની લોકસભા ચૂંટણી માટે તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. આ માટે, પંચે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી નવા ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીનો (EVM) ખરીદવા માટે ₹500 કરોડથી વધુની વિનંતી કરી છે. આ પગલાના મુખ્ય કારણો મતદાન મથકોની વધતી સંખ્યા અને જૂના મશીનો તેમના કાર્યકારી જીવનકાળના અંત સુધી પહોંચી ગયા છે તે છે.
અહેવાલો અનુસાર, 2024ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન દેશભરમાં આશરે 10.53 લાખ મતદાન મથકો હતા. 2029 સુધીમાં આ આંકડો વધીને 15.39 લાખ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. મતદાન મથકોની સંખ્યામાં આશરે 46 ટકાના આ અપેક્ષિત વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને, ચૂંટણી પંચને વધારાના EVMની જરૂર છે. પંચ લગભગ 3.57 લાખ બેલેટ યુનિટ (BU) અને 1.25 લાખ કંટ્રોલ યુનિટ (CU) ખરીદવાની યોજના ધરાવે છે. આ મશીનો ખરીદવાનો કુલ ખર્ચ ₹500 કરોડથી વધુ થવાનો અંદાજ છે. એવું જાણવા મળ્યું છે કે ખર્ચ વિભાગે આ ખરીદી માટે લગભગ ₹512.4 કરોડને પહેલાથી જ મંજૂરી આપી દીધી છે. હાલમાં, ચૂંટણી પંચ પાસે લગભગ ૩૦.૭૭ લાખ બેલેટ યુનિટ અને ૨૨.૧૪ લાખ કંટ્રોલ યુનિટ છે.
EVM ની વધતી જતી જરૂરિયાત
૨૦૧૩-૧૪ માં ખરીદેલા ઘણા મશીનો ૨૦૨૯ સુધીમાં તેમની નિર્ધારિત ૧૫ વર્ષની સેવા જીવનકાળ પૂર્ણ કરશે. પરિણામે, આશરે ૩.૫૭ લાખ બેલેટ યુનિટ અને ૧.૨૫ લાખ કંટ્રોલ યુનિટ હવે ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં. ચૂંટણી પંચના ડેટા અનુસાર, ૧૫.૩૯ લાખ મતદાન મથકો માટે ૨૬.૩૧ લાખ બેલેટ યુનિટ અને ૧૯.૨૩ લાખ કંટ્રોલ યુનિટની જરૂર પડશે. રાષ્ટ્રીય અનામત અને અન્ય જરૂરિયાતોનો હિસાબ કરીએ તો, કુલ માંગ વધીને ૩૦.૪૮ લાખ બેલેટ યુનિટ અને ૨૧.૯૨ લાખ કંટ્રોલ યુનિટ થશે. તેમ છતાં, આશરે ૩.૨૭ લાખ બેલેટ યુનિટ અને ૧.૦૩ લાખ કંટ્રોલ યુનિટની અછત રહી શકે છે.
EVM ની વધતી જતી માંગ
રિપોર્ટમાં એમ પણ જણાવાયું છે કે જો ભવિષ્યમાં 'એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી' યોજના લાગુ કરવામાં આવે તો EVM ની માંગ વધુ વધી શકે છે. એવો અંદાજ છે કે લોકસભા અને વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ એકસાથે યોજવા માટે આશરે 48 લાખ બેલેટ યુનિટ, 35 લાખ કંટ્રોલ યુનિટ અને 34 લાખ VVPAT મશીનોની જરૂર પડશે. આનાથી ખર્ચ ₹5,300 કરોડથી વધુ થઈ શકે છે. ચૂંટણી પંચનો ઉદ્દેશ્ય માર્ચ 2027 સુધીમાં નવા મશીનોનું ઉત્પાદન અને પુરવઠો પૂર્ણ કરવાનો છે જેથી 2029ની ચૂંટણીઓની તૈયારીઓમાં કોઈ અવરોધ ન આવે.
