BMC budget 2026: બજેટનો આંકડો જાણી તમે ચોંકી જશો, ખાસ છે આ મહાનગરપાલિકાનું મોડેલ
છેલ્લું અપડેટ : 16 Jan 2026
મુંબઈની બૃહદમુંબઈ મહાનગરપાલિકા (BMC) ને એશિયાની સૌથી ધનિક નગરપાલિકા માનવામાં આવે છે. તેનું વાર્ષિક બજેટ વિશ્વના અનેક નાના દેશોની જીડીપી (GDP) કરતા પણ વધારે છે. મુંબઈ જેવા મેગાસિટીની જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવાની જવાબદારી BMCની છે, જ્યાં કરોડો લોકો વસવાટ કરે છે અને લાખો લોકો રોજગારી માટે આવે છે.
બજેટનો આંકડો જાણી ચોંકી જશો
BMCનું વાર્ષિક બજેટ ₹70,000 કરોડથી પણ વધુ હોય છે. આ રકમ ભૂટાન, માલદીવ અને આફ્રિકાના કેટલાય દેશોની કુલ જીડીપી કરતા પણ વધારે છે. કોઈ એક નગર નિગમનું બજેટ આટલું વિશાળ હોવું તે પોતાનામાં જ એક આશ્ચર્ય છે.
BMCની આવક કેવી રીતે થાય છે?
BMCની કમાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત પ્રોપર્ટી ટેક્સ (મિલકત વેરો), પાણી અને સીવરેજ ટેક્સ, બિલ્ડિંગ પરમિશન ફી અને જાહેરાતના હોર્ડિંગ્સ છે. આ ઉપરાંત, તેને રાજ્ય સરકાર તરફથી પણ ગ્રાન્ટ અને સહાય મળે છે. મુંબઈ દેશની આર્થિક રાજધાની હોવાથી અહીં ટેક્સ સ્વરૂપે ખૂબ મોટી રકમ એકત્ર થાય છે.
સૌથી વધુ ખર્ચ ક્યાં થાય છે?
BMC પોતાના બજેટનો મોટો હિસ્સો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ ખર્ચે છે. જેમાં રસ્તા, ફ્લાયઓવર, ડ્રેનેજ સિસ્ટમ, પાણી પુરવઠો અને સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટના કામોનો સમાવેશ થાય છે. મુંબઈમાં ભારે વરસાદ અને પૂરની સમસ્યાને જોતા ડ્રેનેજ સિસ્ટમ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવે છે.
હેલ્થ સેક્ટરમાં મોટું રોકાણ
BMC દેશની એવી ગણીગાંઠી નગરપાલિકાઓમાંની એક છે જે સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે જંગી ખર્ચ કરે છે. પાલિકા દ્વારા KEM, NAIR અને SION જેવી મોટી હોસ્પિટલો ચલાવવામાં આવે છે. સારવાર, દવાઓ, મેડિકલ સ્ટાફ અને આધુનિક મશીનરી પાછળ દર વર્ષે કરોડો રૂપિયા ખર્ચાય છે.
શિક્ષણ અને સમાજ કલ્યાણ
BMC શાળાઓ અને અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ પાછળ પણ મોટો ખર્ચ કરે છે. આ ઉપરાંત ગંદા વસવાટોનો પુનર્વિકાસ, ગરીબો માટે આવાસ અને સ્વચ્છતા અભિયાન પણ તેના બજેટના મુખ્ય હિસ્સા છે. પાલિકામાં હજારો કર્મચારીઓ કાર્યરત છે, જેના કારણે બજેટનો નોંધપાત્ર ભાગ પગાર અને પેન્શન પાછળ ખર્ચાય છે.
કેમ ખાસ છે BMCનું મોડેલ?
BMCનું મોડેલ દર્શાવે છે કે એક નગરપાલિકા શહેરની અર્થવ્યવસ્થા અને જનજીવનને કેટલા મોટા સ્તર પર પ્રભાવિત કરી શકે છે. જોકે, બજેટના યોગ્ય ઉપયોગ અને પારદર્શિતા પર અવારનવાર સવાલો ઉઠતા રહે છે, તેમ છતાં BMC એશિયાની સૌથી શક્તિશાળી અને સંપત્તિવાન મ્યુનિસિપલ બોડી છે.
