કન્ટેનર ઉત્પાદન માટે કેન્દ્રની ₹10,000 કરોડની યોજના, ગુજરાતના ઉદ્યોગોને મળશે તક

કોરોના મહામારી દરમિયાન શિપિંગ કન્ટેનરની અછતને કારણે ભારતના આયાત-નિકાસ વેપારને મોટો ફટકો પડ્યો હતો. આ અનુભવ બાદ કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં કન્ટેનર ઉત્પાદન ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ₹10,000 કરોડની કન્ટેનર મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રમોશન સ્કીમ (CMPS) મંજૂર કરી છે. આ યોજનાનો હેતુ સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારીને વૈશ્વિક બજારમાં ભારતીય ઉત્પાદકોને સ્પર્ધાત્મક બનાવવાનો છે. જોકે, ઉદ્યોગના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઊંચો ઉત્પાદન ખર્ચ, જમીનની કિંમતો અને સસ્તી લોનની ઉપલબ્ધતા જેવા પડકારોનો ઉકેલ લાવવો પણ એટલો જ જરૂરી છે.

કન્ટેનર ઉત્પાદન ક્ષમતા 10 ગણી વધારવાનું લક્ષ્ય

આગામી નાણાકીય વર્ષથી શરૂ થઈને વર્ષ 2039-40 સુધી અમલી રહેનારી આ યોજના હેઠળ દેશની વાર્ષિક કન્ટેનર ઉત્પાદન ક્ષમતા 70,000 TEUથી વધારીને 7.5 લાખ TEU કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. ગુજરાતના ભાવનગર, રાજકોટ અને કચ્છમાં અગાઉ નીતિગત સહાયના અભાવે કન્ટેનર ઉત્પાદનનો વ્યવસાય છોડી દેનારા ઉદ્યોગકારો ફરી આ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશી શકે છે. ખાસ કરીને ગુજરાતમાં કન્ટેનર ઉત્પાદન માટે નવી તકો ઊભી થવાની સંભાવના છે. કચ્છના કન્ટેનર ઉત્પાદક આશિષ જોશીના જણાવ્યા અનુસાર, અન્ય દેશોના ઉત્પાદકો સતત ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જ્યારે ભારતમાં નીતિગત પ્રક્રિયાઓ હજુ આગળ વધી રહી છે. તેમણે જણાવ્યું કે સરકારે માત્ર નાણાકીય પ્રોત્સાહન પૂરતું ન રાખતાં જમીનની કિંમત અને સસ્તી લોન જેવા પાયાના પ્રશ્નોનું પણ પારદર્શક નિરાકરણ લાવવું પડશે.

ટેક્સટાઈલ PLI યોજનામાં પણ રાહત

બીજી તરફ, કેન્દ્ર સરકારે કાપડ ઉદ્યોગ માટેની પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ (PLI) યોજનાના ચોથા તબક્કામાં મહત્ત્વનો ફેરફાર કર્યો છે. આ યોજના હેઠળ અરજી કરવા માટેની લઘુત્તમ ટર્નઓવરની મર્યાદા ઘટાડીને ₹100 કરોડ કરવામાં આવી છે. આ ફેરફારથી અગાઉની મર્યાદાને કારણે અરજી ન કરી શકતા નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગોને પણ તક મળશે. આ યોજના માટે 1 નવેમ્બરથી 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી અરજીઓ સ્વીકારવામાં આવશે. સુરત, અમદાવાદ અને વડોદરામાં મેન-મેડ ફાઇબર (Man-Made Fibre) તથા ટેકનિકલ ટેક્સટાઈલ ક્ષેત્રે કામ કરતા એકમો આ યોજનાનો લાભ લેવા તૈયારી કરી રહ્યા છે.

મેડિકલ અને ડિફેન્સ ટેક્સટાઈલમાં વધતી માંગ

વૈશ્વિક સ્તરે મેડિકલ, ડિફેન્સ અને ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્રમાં ટેકનિકલ ટેક્સટાઈલ તથા સિન્થેટિક મટીરિયલ્સની માંગ વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં PLI યોજનાની નવી જોગવાઈઓ ગુજરાતના કાપડ ઉદ્યોગ માટે નવી તકો ઊભી કરી શકે છે. આ ઉપરાંત ગુજરાત ટેક્સટાઈલ પોલિસી 2024 અને જૂન 2026થી અમલી બનેલી નવી ઔદ્યોગિક નીતિ હેઠળ વીજળી અને કેપિટલ સબસિડી જેવા લાભો પણ ઉદ્યોગકારોને મળી શકે છે. આ પ્રોત્સાહનો ઉત્પાદન અને સંચાલન ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. આમ, કન્ટેનર ઉત્પાદન અને ટેકનિકલ ટેક્સટાઈલ ક્ષેત્રે કેન્દ્રની નવી નીતિઓથી ગુજરાતના ઉદ્યોગોને વિસ્તરણ અને નવા રોકાણની તક મળી શકે છે. જોકે, આ યોજનાઓની વાસ્તવિક સફળતા અમલીકરણ અને ઉત્પાદન ખર્ચના પડકારો કેટલા અસરકારક રીતે ઉકેલાય છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.