શતરંગ / ચાલો જાણીએ માતાપિતા તરીકે આપણને કયા કાયદા વિશે શું ખબર હોવી જોઈએ ભાગ: 2

- કલમ કાયદાની

5. સગીરો દ્વારા ફોજદારી ગુનાઓ:

અસંભવિત ઘટનામાં કે તમારા બાળક પર ફોજદારી ગુનાનો આરોપ છે, ત્યારે તમારે માતાપિતા તરીકે સંબંધિત કાયદાઓથી વાકેફ હોવા જોઈએ. ફોજદારી ગુનાઓ નાના કૃત્યો જેમ કે નાની ચોરી અને મિલકતને નજીવું નુકસાનથી માંડીને મોટા ગુનાઓ જેવા કે હત્યા, હુમલો અને બળાત્કારનો સમાવેશ થાય છે. 

ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૮૨, ૧૮૬૦ સાત વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને તેઓ કરેલા ગુનાહિત કૃત્યોના પરિણામોમાંથી મુક્તિ આપે છે. 

IPC ની કલમ ૮૩ જણાવે છે કે ૭ થી ૧૨ વર્ષની વયના બાળક દ્વારા કરવામાં આવેલ કોઈપણ ગુનાહિત કૃત્યને ત્યાં સુધી માફ કરી શકાય છે જ્યાં સુધી તે સાબિત થઈ શકે કે બાળક કૃત્યના પરિણામોને સમજવા માટે પૂરતું પરિપક્વ નથી. જો કે, જુવેનાઇલ જસ્ટિસ એક્ટ હેઠળ સત્તાવાળાઓ દ્વારા કોઈપણ વયના સગીર સાથે કાર્યવાહી કરવામાં આવી શકે છે. આમ, એ નોંધવું અગત્યનું છે કે સગીરો દ્વારા કરવામાં આવતા ગુનાઓનાં પરિણામો હોય છે. જુવેનાઇલ જસ્ટિસ એક્ટની કલમ ૧૮(૩) જણાવે છે કે ૧૬ થી ૧૮ વર્ષની વચ્ચેના સગીર પર ગંભીર અથવા 'જઘન્ય' અપરાધના કિસ્સામાં પુખ્ત તરીકે કેસ ચલાવવામાં આવી શકે છે.

જુવેનાઈલ જસ્ટિસ એક્ટ (JJA)એ ભારતમાં કાયદા સાથે સંઘર્ષમાં જોવા મળતા બાળકો માટેની જોગવાઈઓથી સંબંધિત છે. તે કાળજી અને રક્ષણની જરૂરિયાતવાળા બાળકો માટે પણ જોગવાઈઓ પૂરી પાડે છે. જુવેનાઇલ જસ્ટિસ (બાળકોની સંભાળ અને સંરક્ષણ) સુધારા બિલ, 2018 લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

6. રેગિંગ:

શું તમારું બાળક નવી શાળામાં દાખલ થઈ રહ્યું છે? અથવા પ્રથમ વખત કૉલેજ જવું છે? રેગિંગ એ ચોક્કસપણે એક એવો વિષય હશે જે તમારા અને તમારા બાળક બંને માટે ચિંતાઓની યાદીમાં ઊંચું સ્થાન છે.

બાળકોની દાદાગીરીને નિયંત્રિત કરતો કોઈ ભારતીય કાનૂન નથી. 

જો કે, સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ એજ્યુકેશને પરિપત્ર નંબર Acad - ૧૭/૨૦૧૫ દ્વારા શાળાઓને ગુંડાગીરી વિરોધી સમિતિઓ બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો જે સાયબર-ગુંડાગીરી સહિત ગુંડાગીરીમાં સંડોવાયેલા વિદ્યાર્થીઓ પર દંડ લાદે છે. વધુમાં, ભારત સરકારે 'ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં રેગિંગના જોખમને કાબૂમાં લેવા પર UGC રેગ્યુલેશન્સ, ૨૦૦૯માં ઘડ્યો હતો. ભારતીય દંડ સંહિતા અને જુવેનાઇલ જસ્ટિસ એક્ટની સંબંધિત કલમો આ ગુનાઓ માટે દોષિત ઠરેલા વિદ્યાર્થીઓ પર પણ લાગુ થઈ શકે છે.

હવે તમને સવાલ થશે કે આ રેગિંગ એટલે શું?

રેગિંગ એ કોઈપણ અવ્યવસ્થિત વર્તણૂક છે, પછી ભલે તે બોલેલા અથવા લખેલા શબ્દો દ્વારા, અથવા કોઈ કૃત્ય જે કોઈપણ વિદ્યાર્થીને ચીડવવા, વર્તન અથવા અસભ્યતા સાથે હેન્ડલ કરવાની અસર ધરાવે છે, તોફાની અથવા અનુશાસનહીન પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવાયેલ છે જે હેરાન, કષ્ટ અથવા મનોવૈજ્ઞાનિક કારણ અથવા સંભવિત છે. જેમકે, નુકસાન પહોંચાડવું અથવા ભય પેદા કરવો વગેરે..

7. સાયબર કાયદા:

શું તમને ફેસબુક પર જવાની પરવાનગી માટે તમારા સગીર બાળક દ્વારા મારવામાં આવે છે? તેને સમજાવો કે, એસએસના ભારતીય કરાર અધિનિયમના સિદ્ધાંતને લાગુ કરીને પેટા-કલમ ૧૦ અને ૧૧ , ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરની કોઈ પણ વ્યક્તિ કાયદેસર રીતે ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ટ્વિટર સહિત કોઈપણ ઑનલાઇન પોર્ટલમાં જોડાઈ શકતી નથી, કારણ કે આમાં પોર્ટલના સંચાલકો સાથે ઈ-કરાર કરવાનો સમાવેશ થાય છે. ૪ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૫ના રોજ ધ સાયબર બ્લોગ ઈન્ડિયા પર પ્રકાશિત 'ભારતમાં સોશિયલ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરવાની લઘુત્તમ ઉંમર' નામની તેમની બ્લોગ પોસ્ટમાં નીતિશ ચંદને આ દૃષ્ટિકોણ સમજાવ્યો છે. લક્ષ્ય ધમીજાના શીર્ષકવાળા લેખ મુજબ, સગીરો ઓનલાઈન વ્યાપારી વ્યવહારોમાં પણ જોડાઈ શકતા નથી. સામાન્ય રીતે, માતાપિતા અથવા વાલી સગીરો વતી ચૂકવણી કરવા માટે જવાબદાર રહેશે.

8. સગીર અને કરાર: 

એક છેલ્લો મુદ્દો: એસએસ મુજબ. ભારતીય કરાર અધિનિયમ, ૧૮૭૨ ના ૧૦ અને ૧૧, સગીર દ્વારા દાખલ કરાયેલ કરાર અમાન્ય છે. આમ, ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરનો કોઈ પણ વ્યક્તિ તેના દ્વારા હસ્તાક્ષર કરાયેલ કોઈપણ કરારથી બંધાયેલ નથી, સિવાય કે આવા કરાર સગીરના લાભ માટે વાલી અથવા માતાપિતા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવ્યા હોય.

તેમની પ્રભાવશાળીતાને કારણે, બાળકો ઘણીવાર છેતરપિંડીનો ભોગ બને છે અથવા ગુનાહિત પ્રવૃત્તિમાં ભાગ લેવા માટે પ્રેરિત થાય છે. જમીનના કાયદાઓ અને આવા કાયદા તોડવાના પરિણામોની જાગૃતિના અભાવને કારણે આ કોઈ નાના ભાગમાં નથી. બાળકોને અખબાર વાંચવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા અને તેમને સંબંધિત કાયદાઓ સમજાવવા જેવા સરળ પગલાં લેવાથી કાયદાનું પાલન કરતા નાગરિકો તરીકે તેમના વિકાસમાં મદદ મળશે.

“SS” એ લેટિન શબ્દ “scilicet” માટેનું સંક્ષિપ્ત રૂપ છે, જેનો અર્થ થાય છે “બુદ્ધિ”, “નામ” અથવા “ખાસ કરીને.” તેનો ઉપયોગ સ્થળની માહિતીનો ઉલ્લેખ કરવા માટે કાનૂની દસ્તાવેજોમાં થાય છે — ખાસ કરીને, જ્યાં પરવાનગી અથવા કાનૂની લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યું હતું, અને એ પણ દર્શાવે છે કર કયા રાજ્ય અને કાઉન્ટીમાં.

- ઝીલ ઠક્કર