Iran-Israel Conflict: ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે યુદ્ધની ભારત પર શું અસર થશે?

ઇરાને ઇઝરાયેલ પર ડ્રોન અને મિસાઇલ વડે હુમલો કર્યો છે. જે મધ્ય પૂર્વના ક્ષેત્રમાં એક મોટા સંકટની ચેતવણી સમાન છે. જો કે ઈઝરાયેલ અને ગાઝા વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે આ વિસ્તાર પહેલેથી જ તણાવમાં છે. દરમિયાન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઇઝરાયેલની સુરક્ષા માટે સમર્થનની પુનઃ પુષ્ટિ કરી છે, ઇરાન તરફથી ધમકીઓ સામે ઇઝરાયેલને બચાવવામાં મદદ કરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી છે. ઈઝરાયેલે યુએન સુરક્ષા પરિષદને ઈરાનના હુમલાની નિંદા કરવા ઈમરજન્સી બેઠક બોલાવવા વિનંતી કરી છે. આ પછી ઈરાને અમેરિકાને તેનાથી દૂર રહેવાની ધમકી આપી છે.આમ મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ ચરમ સીમાએ પહોચ્યો છે.

ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેની દુશ્મની ઈરાનમાં 1979ની ઈસ્લામિક ક્રાંતિ બાદથી સમાચારોમાં છે. આ પછી, આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે ઈરાને ઈઝરાયેલ પર સીધો સૈન્ય હુમલો કર્યો છે. આ હુમલાથી પશ્ચિમ એશિયામાં સીધા યુદ્ધની શક્યતા વધી છે. આ તણાવની અસર આખી દુનિયામાં જોવા મળી શકે છે. ભારતમાં પણ આ સંકટની અસર લોકોના ખિસ્સા પર પડી શકે છે.

ઈરાન ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ ઉત્પાદક દેશ

ઈરાન ઈઝરાયેલ પર હુમલો કરશે તો ભારતને પણ આર્થિક પરિણામ ભોગવવું પડી શકે છે. વાસ્તવમાં, ઈરાન તેલ ઉત્પાદક દેશોમાં ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ ઉત્પાદક દેશ છે. ગલ્ફ પ્રદેશમાં ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠા અને ઉત્પાદન બંનેમાં પહેલેથી જ સમસ્યા હતી. હવે ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે ક્રૂડ ઓઈલની આયાત અને નિકાસને અસર થશે. જો યુદ્ધ થાય છે તો અમેરિકા ઈરાનના તેલની નિકાસ પર પણ પ્રતિબંધ લગાવી શકે છે, જેના કારણે સ્થિતિ નિયંત્રણ બહાર જઈ શકે છે. જો આમ થશે તો વિશ્વમાં તેલ સંકટ ચરમસીમાએ પહોંચી જશે. અચાનક કાચા તેલના ભાવ આસમાને સ્પર્શવા લાગશે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધની શરૂઆત દરમિયાન બરાબર જે જોવા મળ્યું હતું.

હાલમાં કાચા તેલનો ભાવ કેટલો છે

શુક્રવારે, બ્રેન્ટ ક્રૂડ વાયદો 71 સેન્ટ મજબૂત થઈને બેરલ દીઠ $ 90.45 પર પહોંચી ગયો. તે જ સમયે, અમેરિકન વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ ક્રૂડની કિંમત 64 સેન્ટ વધીને બેરલ દીઠ $ 85.66 પર પહોંચી ગઈ છે. જો કે સાપ્તાહિક ધોરણે બંનેના ભાવમાં માત્ર થોડી નરમાઈ નોંધાઈ હતી, પરંતુ ખતરો છે કે ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત પ્રતિ ડોલર 100 રૂપિયાને પાર કરી શકે છે.

સમગ્ર સપ્તાહ પર નજર કરીએ તો બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં 0.80 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જ્યારે વેસ્ટ ટેક્સાસ ઈન્ટરમીડિયેટની કિંમતમાં 1 ટકાથી વધુનો ઘટાડો ઈરાનના હુમલા પહેલાનો છે. હુમલાના ભયને કારણે સપ્તાહના અંતે ભાવ વધવા લાગ્યા હતા. જે બાદ શનિવારે મોડી રાત્રે ઈરાને ઈઝરાયેલ પર 200થી વધુ ડ્રોન અને મિસાઈલોથી હુમલો કર્યો હતો. આ હુમલામાં ઈઝરાયેલને નજીવું નુકસાન થયું હતું, પરંતુ હવે ખતરો વધી ગયો છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં સીધુ યુદ્ધ શરૂ થઈ શકે છે.

ભારત પણ ઈરાન પાસેથી તેલ આયાત કરે છે

ભારત પણ ઈરાન પાસેથી તેલ આયાત કરે છે. સંભવ છે કે આ તણાવની અસર સોમવારે દેખાઈ શકે છે જ્યારે કાચા તેલની કિંમત બેરલ દીઠ $ 100 પર જોવા મળી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત સહિત તે દેશોને મોંઘા ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદવાની ફરજ પડશે જે તેમની જરૂરિયાતના 80 ટકાથી વધુ આયાત કરે છે.

ભારત ઈઝરાયેલ પાસેથી સુરક્ષા સાધનોની આયાત કરે છે

ભારતના ટેકનોલોજીકલ વિકાસમાં પણ ઈઝરાયેલ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. બંને દેશો વચ્ચે ટેકનિકલ ક્ષેત્રમાં સાથે મળીને કામ કરવા માટે કરાર છે. ઈઝરાયેલ તેની ટેક્નોલોજી ભારતમાં ટ્રાન્સફર કરી રહ્યું છે. જ્યારે ભારત ઈઝરાયેલ પાસેથી સુરક્ષા સાધનોની આયાત કરે છે.

આવી સ્થિતિમાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે ભારતને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે. આ યુદ્ધની કિંમત ઘણા દેશોએ ચૂકવવી પડી શકે છે.

ભારત 90 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે

જો ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધી રહેલા તણાવને ઓછો નહીં કરી શકાય તો તેની સીધી અસર કાચા તેલની કિંમતો પર પડશે તે નિશ્ચિત છે. યુદ્ધ ફાટી નીકળવાની અથવા તણાવ વધવાના કિસ્સામાં, કાચા તેલ લાંબા સમય પછી ફરીથી 100 ડોલર પ્રતિ અબજ ડોલરના સ્તરને પાર કરી શકે છે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારાને કારણે ભારતને વધુ નુકસાન થઈ શકે છે, કારણ કે ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે તેના લગભગ 90 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ અન્ય દેશો પાસેથી ખરીદે છે.

ડીઝલ-પેટ્રોલ પર પડી શકે છે

જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $100ને પાર કરે તો ભારતમાં સામાન્ય લોકોને પણ નુકસાન થઈ શકે છે. જો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધે તો ભારતમાં ડીઝલ અને પેટ્રોલના ભાવ વધી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ચૂંટણીની મોસમમાં ડીઝલ અને પેટ્રોલના મામલે સામાન્ય લોકોને જે રાહત મળી હતી તે થોડા દિવસોમાં જ ગાયબ થઈ શકે છે.