અક્ષય તૃતીયા પર સોનાની ચમક ઝાંખી પડી: એક વર્ષમાં ભાવ 60% વધ્યો, જાણો બજારનું ગણિત
છેલ્લું અપડેટ : 14 Apr 2026
ભારતીય ઘરોમાં, સોનું ફક્ત રોકાણ જ નથી, પરંતુ પરંપરા અને ભાવનાનું પ્રતીક પણ છે. ખાસ કરીને અક્ષય તૃતીયા જેવા મુખ્ય તહેવારો દરમિયાન, જે ધનતેરસ પછી દેશમાં સોનું ખરીદવાનો બીજો સૌથી શુભ પ્રસંગ માનવામાં આવે છે. પરંતુ આ વર્ષે, 19 એપ્રિલે, પીળી ધાતુની ચમક કંઈક અલગ જ વાર્તા કહે છે. ગયા વર્ષની અક્ષય તૃતીયા કરતાં સોનાના ભાવમાં લગભગ 60%નો વધારો થયો છે.
બજારની તાજેતરની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો, આ અઠવાડિયે સ્થાનિક ભાવ ત્રણ અઠવાડિયાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. શુક્રવારે, 10 ગ્રામ સોનાનો ભાવ લગભગ ₹1,52,800 નોંધાયો હતો, જે થોડા દિવસ પહેલા જ ₹1,54,934 ની રેકોર્ડ ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. ભાવમાં આ ઐતિહાસિક વધારાથી ખરીદદારોને પરસેવો છૂટી ગયો છે. અક્ષય તૃતીયાના કારણે માંગમાં થોડો વધારો થયો છે, પરંતુ શોરૂમમાં આ સિઝન દરમિયાન થતી સામાન્ય ધમાલનો અભાવ છે.
ગ્રાહકોનો ખચકાટ અને ખાલી શોરૂમ
તહેવાર નજીક આવતા જ ઝવેરીઓએ પોતાની દુકાનો શણગારી દીધી છે, પરંતુ ગ્રાહકોની સંખ્યા અપેક્ષા કરતા ઘણી ઓછી છે. દિલ્હીના ઝવેરીઓ કહે છે કે લોકો અક્ષય તૃતીયા માટે એડવાન્સ બુકિંગ વિશે પૂછપરછ કરી રહ્યા છે, પરંતુ જ્યારે ખરેખર ખરીદી કરવાની વાત આવે છે, ત્યારે ઊંચા ભાવ તેમને રોકે છે. દુકાનોમાં ભીડ સામાન્ય કરતાં ઘણી ઓછી છે, અને લોકો હવે ભારે દાગીના કરતાં નાના સિક્કા અથવા ખૂબ જ હળવા દાગીના પસંદ કરી રહ્યા છે.
માત્ર રીટેલ ગ્રાહકો જ નહીં પરંતુ મોટા ડીલર્સ પણ આ વખતે સાવધાની રાખી રહ્યા છે. મુંબઈના બુલિયન ડીલરો માને છે કે ઝવેરીઓ સામાન્ય રીતે આ સમય સુધીમાં મોટા પ્રમાણમાં સોનાનો સંગ્રહ કરે છે, પરંતુ આ વર્ષે જથ્થાબંધ ખરીદી નહિવત છે. મોટા તહેવાર પહેલા બજારમાં સામાન્ય ઉત્સાહનો અભાવ છે. ઊંચા ભાવ અને વૈશ્વિક અસ્થિરતાને કારણે બજારની ભાવના નબળી પડી છે. હાલમાં, સત્તાવાર સ્થાનિક ભાવો કરતાં $9 પ્રતિ ઔંસ સુધીના પ્રીમિયમ અને કેટલાક સ્થળોએ $6 સુધીના ડિસ્કાઉન્ટ જોવા મળી રહ્યા છે, જેમાં ભારે આયાત જકાત અને વેચાણ વસૂલાતનો સમાવેશ થાય છે.
ચીનથી માંડીને સિંગાપુર સુધી વૈશ્વિક બજારોની સ્થિતિ
સોનાના વધતા ભાવની અસર ફક્ત ભારત પૂરતી મર્યાદિત નથી. વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના ગ્રાહક ચીનમાં પણ ખરીદીની ગતિ ધીમી પડી છે. ચીનમાં છૂટક માંગમાં ઘટાડો થવાને કારણે, સોના પરનું પ્રીમિયમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યું છે. ગયા અઠવાડિયે તે $12 થી $17 પ્રતિ ઔંસ હતું, જે હવે ઘટીને $3 અને $5 થઈ ગયું છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ચીનની સેન્ટ્રલ બેંક સતત 17 મહિનાથી સોનાની ખરીદી કરી રહી છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ભાવ ઘટતા અટક્યા છે.
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, નિષ્ણાતો કહે છે કે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં વૈશ્વિક ઘરેણાંની માંગમાં આશરે 25%નો ઘટાડો થયો છે. હોંગકોંગ, સિંગાપોર અને જાપાન જેવા બજારોમાં ભૌતિક સોના પરના પ્રીમિયમ અત્યંત અનિશ્ચિત રહે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં હાજર સોનાના ભાવ સતત ત્રીજા સપ્તાહે વધી રહ્યા છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામની અપેક્ષાઓએ પણ આ તેજીને વેગ આપ્યો છે, જેનાથી સોનામાં રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બન્યો છે.
રોકાણ કે પરંપરા: બજારનું ગણિત શું કહે છે?
હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું આ ઊંચા સ્તરે સોનું ખરીદવું ગયા વર્ષ જેટલું નફાકારક રહેશે? રોઇટર્સના નિષ્ણાતો માને છે કે સોનામાં રોકાણ કરવાનું આકર્ષણ ઓછું થયું નથી, પરંતુ અભિગમ બદલાયો છે. ગયા વર્ષના 60% વળતરને પગલે, લોકો વધુ પસંદગીયુક્ત બન્યા છે. જ્યારે ઘરેણાંની માંગ ઘટી રહી છે, ત્યારે લોકો હજુ પણ સોનાને સૌથી સુરક્ષિત રોકાણ વિકલ્પ માને છે.
ચીન જેવા દેશોમાં રોકાણની માંગ મજબૂત છે, ભલે છૂટક ગ્રાહકો ઘટી રહ્યા હોય. ભારતમાં, મધ્યમ વર્ગ પણ ડિજિટલ ગોલ્ડ (ઇટીએફ) તરફ વળ્યો છે, કારણ કે ભૌતિક સોના સાથે ઉત્પાદન ખર્ચ અને સુરક્ષા ચિંતાઓ આવે છે. જ્યારે અક્ષય તૃતીયા પર પ્રતીકાત્મક ખરીદી થશે, ત્યારે મોટા રોકાણો માટે બજાર ભાવમાં થોડો સુધારો થાય તેની રાહ જોવી વધુ સમજદારીભર્યું રહેશે. હાલમાં, વૈશ્વિક ભૂ-રાજકીય તણાવ અને કેન્દ્રીય બેંકો દ્વારા સતત ખરીદીને ધ્યાનમાં લેતા, એવું કહેવું ખોટું નહીં હોય કે ભવિષ્યમાં પણ સોનાના ભાવ ઊંચા સ્તરે રહી શકે છે.
