સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં ભારતને મજબૂત બનાવવા ઉદ્યોગ અને શિક્ષણ સંસ્થાઓ વચ્ચે સહયોગ જરૂરી: ડૉ. પ્રીતિ અદાણી

ભારતના સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે ઉદ્યોગો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વચ્ચે ગાઢ સહયોગ જરૂરી છે, તેમ અદાણી યુનિવર્સિટીનાં પ્રમુખ ડૉ. પ્રીતિ અદાણીએ જણાવ્યું હતું. અમદાવાદ સ્થિત અદાણી યુનિવર્સિટી દ્વારા આયોજિત ‘કોન્ક્લેવ ઓન હાર્ડવેર, ઇનોવેશન, પ્રોસેસિંગ એન્ડ સેમિકન્ડક્ટર ટેક્નોલોજીસ (CHIPS) 2026’માં તેમણે જણાવ્યું હતું કે સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રના વિકાસ માટે માત્ર અદ્યતન ઉત્પાદન સુવિધાઓ પૂરતી નથી, પરંતુ જટિલ ટેક્નોલોજીનું ડિઝાઇનિંગ, વિકાસ અને સુધારણા કરી શકે તેવા કુશળ માનવબળની પણ જરૂર છે. ડૉ. પ્રીતિ અદાણીએ ટેક્નોલોજીના વિકાસમાં માનવ બુદ્ધિની ભૂમિકા પર ભાર મૂકતાં જણાવ્યું હતું કે, “આપણી ટેક્નોલોજીકલ પ્રગતિનું સાચું માપદંડ એ નહીં હોય કે આપણાં મશીનો કેટલાં બુદ્ધિશાળી બને છે, પરંતુ એ હશે કે વધુ સારા ભવિષ્યના નિર્માણ માટે આપણે માનવ બુદ્ધિનો કેટલા સમજદારીપૂર્વક વિકાસ અને ઉપયોગ કરીએ છીએ.”

સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રની વિવિધ તકો પર ચર્ચા

CHIPS 2026 કોન્ક્લેવમાં ક્વાલકોમ, NXP સેમિકન્ડક્ટર્સ, માઇક્રોન ટેક્નોલોજી, સિનોપ્સિસ, સિરિલ અમરચંદ મંગળદાસ અને ઇન્ફિનિયન ટેક્નોલોજીસ સહિતની સંસ્થાઓના નિષ્ણાતોએ મુખ્ય વક્તવ્ય આપ્યાં હતાં. વાયરલેસ ટેક્નોલોજી, સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇન, મેમરી અને સ્ટોરેજ, પાવર સિસ્ટમ્સ તથા કાનૂની સેવાઓ જેવા ક્ષેત્રોના નિષ્ણાતોએ સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગની સમગ્ર મૂલ્યશૃંખલામાં ઊભી થતી નવી તકો અને વિકાસની દિશાઓ અંગે ચર્ચા કરી હતી. કોન્ક્લેવ દરમિયાન ઉદ્યોગની પ્રાથમિકતાઓને આવરી લેતી ત્રણ પેનલ ચર્ચાઓ યોજાઈ હતી. તેમાં ‘ધ ફ્યુચર ઑફ સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇન ઇન ઇન્ડિયા’ વિષય હેઠળ દેશમાં ચિપ ડિઝાઇનની ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવાના માર્ગો પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બીજી પેનલમાં ‘સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ: શેપિંગ ઇન્ડિયાઝ ટેક્નોલોજિકલ ફ્યુચર’ વિષય પર ઉત્પાદન ક્ષેત્રની ભૂમિકા અને ભારતના ટેક્નોલોજીકલ વિકાસમાં તેના મહત્ત્વની ચર્ચા થઈ હતી. જ્યારે ત્રીજી પેનલમાં ‘કેરિયર ઑપોર્ચ્યુનિટીઝ ઇન ધ સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ’ હેઠળ નવી રોજગાર તકો, જરૂરી કૌશલ્યો અને કારકિર્દીના વિવિધ વિકલ્પો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

IIT મંડી સહિતની સંસ્થાઓનો સહયોગ

CHIPS 2026નું આયોજન IIT મંડી, VLSI સોસાયટી ઑફ ઇન્ડિયા અને કાનૂની સંસ્થા સિરિલ અમરચંદ મંગળદાસના સહયોગથી કરવામાં આવ્યું હતું. કોન્ક્લેવમાં ગુજરાત સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મિશન, સેમિકન્ડક્ટર કંપનીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો. ચર્ચાઓમાં સંશોધન, ટેક્નિકલ શિક્ષણ અને ઉદ્યોગની જરૂરિયાતો વચ્ચે સુમેળ સ્થાપિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં ભારતની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ માત્ર ચિપ ઉત્પાદન પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ચિપ ડિઝાઇન, ઉત્પાદન અને પેકેજિંગમાં નિપુણતા વિકસાવવાનો પણ તેમાં સમાવેશ થાય છે.

ધોલેરા અને સાણંદથી ગુજરાતની ભૂમિકા મહત્ત્વપૂર્ણ

ભારત સરકારના ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશન (ISM)થી દેશમાં આ ક્ષેત્રના વિકાસને વેગ મળ્યો છે. ગુજરાતમાં ધોલેરા અને સાણંદ ખાતે આગળ વધી રહેલા સેમિકન્ડક્ટર પ્રોજેક્ટ્સ રાજ્યને આ ક્ષેત્રમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થાન અપાવવામાં મદદરૂપ બની રહ્યા છે. બીજી તરફ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના ઝડપી વિકાસને કારણે અદ્યતન ચિપ્સ, ડેટા સેન્ટર્સ અને વિશ્વસનીય વીજ પુરવઠા જેવી સુવિધાઓની માગ પણ વધી રહી છે. આ પરિસ્થિતિમાં સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્ર માટે કુશળ એન્જિનિયરો અને ટેક્નોલોજી નિષ્ણાતો તૈયાર કરવા વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બન્યું છે.

અમદાવાદમાં સેમિકન્ડક્ટર શિક્ષણ અને સંશોધનને વેગ આપવાની યોજના

ઉદ્યોગની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ શિક્ષણ અને સંશોધન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી અદાણી યુનિવર્સિટી અમદાવાદમાં તેના આગામી મલ્ટિડિસિપ્લિનરી ગ્લોબલ કેમ્પસ ખાતે સેમિકન્ડક્ટર ડિઝાઇન, ઉત્પાદન અને પેકેજિંગ ક્ષેત્રે નિપુણતા વિકસાવવાની યોજના ધરાવે છે. આ માટે યુવા એન્જિનિયરો માટે વિશેષ અભ્યાસક્રમો, ઉદ્યોગમાં કાર્યરત વ્યાવસાયિકો માટે એક્ઝિક્યુટિવ એજ્યુકેશન અને શિક્ષકોના કૌશલ્ય વિકાસ માટેની પહેલો પ્રસ્તાવિત છે. આ પહેલોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ શૈક્ષણિક અભ્યાસ, સંશોધન અને ઉદ્યોગની વાસ્તવિક જરૂરિયાતો વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવાનો છે, જેથી ભારતના સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમને જરૂરી કુશળ માનવબળ તૈયાર કરી શકાય.