2026 બન્યું ‘જોબ કટ’નું વર્ષ! 1.29 લાખથી વધુ કર્મચારીઓની નોકરી ગઈ, અબજોની કમાણી કરતી કંપનીઓએ પણ કાપ મૂક્યો
છેલ્લું અપડેટ : 21 Sept 2026
વર્ષ 2026 શરૂ થયું ત્યારથી જ વૈશ્વિક કોર્પોરેટ જગતમાં જોબ કટ (Job Cut)નો સિલસિલો સતત જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રની મોટી કંપનીઓમાં કર્મચારીઓની છટણીના સમાચાર વારંવાર સામે આવી રહ્યા છે. એમેઝોન અને યુપીએસ જેવી મોટી કંપનીઓએ જ હજારો કર્મચારીઓની નોકરીઓમાં કાપ મૂક્યો છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), ખર્ચ ઘટાડવા, બિઝનેસ મોડલમાં ફેરફાર અને કંપનીના પુનર્ગઠન જેવા કારણોસર ઓરેકલ, એડિડાસ, સેમસંગ, ઉબર, પે-પાલ અને એપલ જેવી કંપનીઓએ પણ સ્ટાફ ઘટાડ્યો છે. પરિણામે 2026ને વૈશ્વિક સ્તરે ‘યર ઓફ જોબ કટ’ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
વર્ષની શરૂઆતથી જ કંપનીઓએ શરૂ કરી છટણી
2026નું વર્ષ શરૂ થયું ત્યારથી અમેરિકાના જોબ માર્કેટમાં પણ દબાણ જોવા મળ્યું હતું. વર્ષની શરૂઆતના અઠવાડિયાઓમાં જ વિશ્વની અનેક મોટી કંપનીઓએ જોબ કટની જાહેરાત કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. ક્યાંક કર્મચારીઓને ઈ-મેલ દ્વારા નોકરીમાંથી હટાવવાની જાણ કરવામાં આવી, તો ક્યાંક નોટિસ બોર્ડ પર નામ મૂકવામાં આવ્યા. કેટલીક કંપનીઓમાં તો કર્મચારીઓને સીધા જ કંપનીમાંથી વિદાય આપવામાં આવી.
નામાંકિત કંપની એમેઝોને 2025ના અંતમાં આશરે 14,000 કર્મચારીઓની છટણી કરી હતી અને 2026ની શરૂઆતમાં વધુ 16,000 નોકરીઓમાં કાપ મૂક્યો હતો. આમ, એમેઝોન દ્વારા કુલ 30,000 જેટલા કર્મચારીઓની નોકરીઓમાં કાપ મૂકાયો હોવાનું જણાવાયું છે.
યુપીએસમાં પણ 30 હજાર કર્મચારીઓ પર જોખમ
ડિલિવરી ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની યુપીએસ (UPS)એ પણ 2026માં આશરે 30,000 કર્મચારીઓને કંપનીમાંથી દૂર કરવાની યોજના જાહેર કરી છે. ગયા વર્ષે કંપનીએ લગભગ 48,000 કર્મચારીઓની નોકરીઓમાં કાપ મૂક્યો હતો. એટલે કે અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ આ વર્ષે પણ જોબ કટનો મોટો સિલસિલો ચાલુ રહ્યો છે. માત્ર એમેઝોન અને યુપીએસ જ નહીં, પરંતુ સિલિકોન વેલીની અનેક કંપનીઓ પણ સંભવિત આર્થિક મંદી અને ખર્ચ ઘટાડવાના પગલાં હેઠળ સ્ટાફ ઓછો કરી રહી છે.
1.29 લાખથી વધુ કર્મચારીઓની નોકરી ગઈ
2026નું વર્ષ હજુ પૂર્ણ થયું નથી, છતાં 7 સપ્ટેમ્બર સુધીના ઉપલબ્ધ આંકડા ચિંતાજનક ચિત્ર રજૂ કરે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન વિશ્વની 296 કંપનીઓમાં ટેકનોલોજી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા આશરે 1,29,488 કર્મચારીઓની નોકરીઓ પર છટણીની અસર પડી છે. જોકે આ છટણી માટે માત્ર આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને જવાબદાર ગણી શકાય નહીં. કંપનીઓ દ્વારા ખર્ચમાં ઘટાડો, બિઝનેસ મોડલમાં ફેરફાર, મેનેજમેન્ટમાં બદલાવ અને આંતરિક પુનર્ગઠન જેવા કારણો પણ આપવામાં આવી રહ્યા છે.
કોર્પોરેટ જગતમાં હવે ઓછા સ્ટાફ સાથે વધુ કાર્યક્ષમ રીતે કામ કરતી કંપનીઓને મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ કારણે ઘણા કર્મચારીઓ માટે નોકરીની સ્થિરતા અંગે ચિંતા વધી છે.
અબજોની કમાણી છતાં જોબ કટનો નિર્ણય
જોબ કટ કરતી તમામ કંપનીઓ આર્થિક રીતે નબળી કે દેવાળિયાની સ્થિતિમાં હોય એવું નથી. ઘણી મોટી કંપનીઓ અબજો રૂપિયાની કમાણી કરતી હોવા છતાં ખર્ચ ઘટાડવા અને નફાકીય કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે કર્મચારીઓની સંખ્યા ઘટાડે છે. કેટલીક કંપનીઓ ધંધામાં નુકસાન, યુદ્ધની અસર, બજારમાં મંદી અથવા કંપનીના માળખામાં ફેરફાર જેવા કારણો આગળ ધરે છે.
હવે કંપનીઓ પાસે જોબ કટને સમજાવવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પણ એક મહત્વપૂર્ણ કારણ બની ગયું છે. AIના વધતા ઉપયોગને કારણે કેટલાક પરંપરાગત કામોમાં માનવશક્તિની જરૂરિયાત ઘટી રહી છે.
ઓરેકલ અને એડિડાસમાં પણ મોટી છટણી
તાજેતરમાં જોબ કટ કરનારી કંપનીઓમાં ઓરેકલ (Oracle) અને એડિડાસ (Adidas)નો પણ સમાવેશ થાય છે. ઓરેકલે મોટા પાયે કર્મચારીઓની છટણી કરી હોવાનું સામે આવ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર લગભગ 30,000 કર્મચારીઓની નોકરીઓ પર તેની અસર પડી છે, જેમાં અંદાજે 2,500 ભારતીય કર્મચારીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. કેટલાક કર્મચારીઓને કંપની તરફથી સીધી જાણ કરવામાં આવી હતી કે તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થઈ ગયો છે.
એડિડાસે પણ તેના ભારતીય એકમમાં વર્કફોર્સમાં ઘટાડો કર્યો હોવાના અહેવાલો છે. ગુરુગ્રામ સ્થિત ઇન્ડિયા ટેક હબમાં મોટા પાયે કર્મચારીઓની છટણી કરવામાં આવી હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
ફોક્સવેગનનો પણ મોટો જોબ કટ પ્લાન
વિશ્વના મોટા કાર ઉત્પાદકોમાંની એક ફોક્સવેગન (Volkswagen) પણ આગામી વર્ષોમાં કર્મચારીઓની સંખ્યા ઘટાડવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. કંપની પાસે ઓડી, પોર્શે, સ્કોડા, સીટ, બેન્ટલી અને લેમ્બોર્ગિની જેવી જાણીતી બ્રાન્ડ્સ છે. ચીનની ઇલેક્ટ્રિક કાર કંપનીઓ તરફથી વધી રહેલી સ્પર્ધા વચ્ચે કંપની ખર્ચ ઘટાડવા અને પોતાની કામગીરીમાં ફેરફાર કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
સેમસંગે ખર્ચ ઘટાડવા સ્ટાફ ઘટાડ્યો
સેમસંગે પણ લગભગ 100 એક્ઝિક્યુટિવ સ્તરના કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી દૂર કર્યા હોવાના અહેવાલો છે. કંપનીએ ખર્ચ ઘટાડવા, ઉત્પાદનોની માંગમાં ઘટાડો અને ભારતમાં પોતાના યુનિટના માળખામાં ફેરફારને કારણ ગણાવ્યું છે. કંપની તબક્કાવાર રીતે કર્મચારીઓની સંખ્યા ઘટાડવા માગે છે જેથી તેના રોજિંદા કામકાજ પર સીધી અસર ન પડે.
કેટલાક કર્મચારીઓને વળતર પેકેજ હેઠળ ત્રણ મહિનાનો પગાર તેમજ દરેક પૂર્ણ થયેલા સેવા વર્ષ માટે વધારાનો એક મહિનાનો પગાર આપવામાં આવતો હોવાનું જણાવાયું છે. એટલે કે પાંચ વર્ષ કામ કરનાર કર્મચારીને વધારાના પાંચ મહિનાના પગારની જોગવાઈ થઈ શકે છે.
ઉબર, પે-પાલ અને એપલે પણ કાપ મૂક્યો
ઉબર, પે-પાલ (PayPal) અને એપલ જેવી કંપનીઓમાં પણ સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન ટેકનિકલ નોકરીઓમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો છે. ત્રણેય કંપનીઓમાં મળીને આશરે 6,300 ટેકનિકલ નોકરીઓ પર અસર પડી હોવાનું જણાવાયું છે. ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં કર્મચારીઓની સંખ્યા ઘટાડવા માટે ‘ટ્રિમિંગ’ જેવા શબ્દોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ છટણી પાછળ ખર્ચ ઘટાડવો, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો વધતો ઉપયોગ અને કંપનીના સંગઠનાત્મક માળખામાં ફેરફાર જેવા કારણો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આમાંથી ઉબર દ્વારા સૌથી વધુ, આશરે 3,300 નોકરીઓમાં કાપ મૂકાયો હોવાનું જણાવાયું છે.
પે-પાલમાં ભારતના વર્કફોર્સમાં ઘટાડો
પે-પાલે ભારતમાં પોતાના વર્કફોર્સમાં આશરે 4 ટકાનો ઘટાડો કર્યો છે, જે લગભગ 200 કર્મચારીઓ જેટલો થાય છે. કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર સ્ટાફની સંખ્યા ઘટાડીને બાકીના કર્મચારીઓની કાર્યક્ષમતા વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. જે કર્મચારીઓની નોકરી ગઈ છે, તેઓ કંપનીના કેટલાક ટેકનિકલ અને પ્રોડક્ટ સંબંધિત વિભાગોમાં કામ કરતા હતા.
કંપની હવે AI આધારિત પ્રોડક્ટ્સ અને નવી ટેકનોલોજી પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. પે-પાલનું કહેવું છે કે કંપનીએ અગાઉથી જ પોતાના ટ્રાન્સફોર્મેશન પ્લાન દરમિયાન વર્કફોર્સમાં ફેરફાર કરવાની સંભાવના વ્યક્ત કરી હતી.
એપલનું ફોકસ નવી ટેકનોલોજી પર
એપલનું કહેવું છે કે કંપની સતત નવી ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશન પર ભાર મૂકે છે. ટેકનોલોજી સાથે સંકળાયેલા અને નવા પ્રકારનું ઇનોવેટિવ કામ કરનારા કર્મચારીઓને વધુ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવી રહ્યું છે. કંપનીએ સમયાંતરે અનેક કર્મચારીઓને નવી તકો પણ આપી છે, પરંતુ દરેક કર્મચારીને સમાન પ્રકારનું કામ પૂરું પાડવું શક્ય નથી.
મોટી ટેક કંપનીઓમાં પણ જોબ કટનો દબાણ
મોટી ટેકનોલોજી કંપનીઓના સમૂહને સામાન્ય રીતે ‘બિગ ટેક’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેમાં મેટા, એમેઝોન, એપલ, માઇક્રોસોફ્ટ, નેટફ્લિક્સ, ગૂગલ અને તેમની સાથે જોડાયેલી કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. આ કંપનીઓ નવી નોકરીઓ ઊભી કરવાની જાહેરાતો પણ કરતી રહે છે. જોકે બીજી તરફ કર્મચારીઓની છટણી પણ જોવા મળે છે.
કંપનીઓનું કહેવું હોય છે કે ટેકનોલોજીના વિકાસ સાથે નવી ભૂમિકાઓ ઊભી થઈ રહી છે અને 2026માં હજારો નવી નોકરીઓનું સર્જન થશે. જોકે કર્મચારીઓ માટે પડકાર એ છે કે નવી સર્જાતી નોકરીઓ અને છટણી થતી નોકરીઓની પ્રકૃતિ ઘણી વખત અલગ હોય છે.
નફો વધે છતાં કર્મચારીઓ પર છટણીની તલવાર
જોબ કટનો ટ્રેન્ડ માત્ર ટેકનોલોજી ક્ષેત્ર પૂરતો મર્યાદિત નથી. બેન્કિંગ, ટેલિકોમ, ફાઇનાન્સ અને અન્ય કોર્પોરેટ ક્ષેત્રોમાં પણ કર્મચારીઓની સંખ્યા ઘટાડવાના નિર્ણયો જોવા મળી રહ્યા છે. મોટી કંપનીઓ નફો કમાતી હોવા છતાં ખર્ચ ઘટાડવા અને ભવિષ્યની વ્યૂહરચના મુજબ કર્મચારીઓની સંખ્યા નક્કી કરી રહી છે.
કોરોના મહામારી બાદ કેટલીક કંપનીઓમાં બિઝનેસ ઝડપથી વધ્યો હતો અને તેના કારણે મોટા પ્રમાણમાં ભરતી કરવામાં આવી હતી. પરંતુ ત્યારબાદ વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા, યુદ્ધો અને બજારની બદલાતી સ્થિતિ વચ્ચે કંપનીઓએ ફરી ખર્ચ ઘટાડવાનું શરૂ કર્યું અને જોબ કટનો ટ્રેન્ડ તેજ બન્યો.
અમેરિકામાં નોકરી ગુમાવનારાઓ માટે પણ બદલાઈ રહ્યું છે સુરક્ષા ચિત્ર
અમેરિકામાં પરંપરાગત રીતે નોકરી ગુમાવનાર કેટલાક કર્મચારીઓને ચોક્કસ સમયગાળા માટે આર્થિક રાહત અથવા બેરોજગારી સહાય મળી શકે છે. જોકે ટેકનોલોજી ક્ષેત્રમાં ઝડપથી બદલાતી સ્થિતિને કારણે કર્મચારીઓ માટે નોકરીની સુરક્ષા મોટો પડકાર બની રહી છે. ક્યારે કંપની પોતાના સંગઠનાત્મક માળખામાં ફેરફાર કરે અને કયા વિભાગ પર તેની અસર પડે તે કહેવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.
કોરોના પછી બિઝનેસમાં આવેલી તેજી દરમિયાન કર્મચારીઓની માંગ વધી હતી, પરંતુ ત્યારબાદ વૈશ્વિક બજારમાં પડકારો વધતાં કંપનીઓએ ફરીથી ખર્ચ અને વર્કફોર્સની સમીક્ષા શરૂ કરી.
ભારતમાં સ્થિતિ કેટલી અલગ છે?
જોબ કટનો ટ્રેન્ડ ભારતમાં પણ જોવા મળે છે, પરંતુ અહીંની સ્થિતિ કેટલીક રીતે અલગ છે. ભારતમાં મોટી કંપનીઓ દ્વારા એકસાથે હજારો કર્મચારીઓને દૂર કરવાના બનાવો જોવા મળ્યા છે, છતાં અનેક ખાનગી કંપનીઓમાં કર્મચારીઓને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવાની પરંપરા પણ જોવા મળે છે. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાન સહિતના રાજ્યોની અનેક કંપનીઓમાં કર્મચારીઓ લાંબા સમય સુધી કામ કરતા હોવાના ઉદાહરણો છે.
કોરોના દરમિયાન ભારતીય કંપનીઓએ પણ આર્થિક પડકારોનો સામનો કર્યો હતો, પરંતુ દરેક કંપનીએ એકસાથે મોટા પ્રમાણમાં કર્મચારીઓની હકાલપટ્ટી કરી નહોતી. ગુજરાતની કેટલીક કંપનીઓમાં તો કર્મચારીઓ માટે ઉંમરની કડક મર્યાદા પણ જોવા મળતી નથી અને કેટલાક કર્મચારીઓ 60 વર્ષની ઉંમર બાદ પણ કામ કરતા હોય છે.
જોબ કટ સિવાય પણ કંપનીઓ પાસે વિકલ્પો
કર્મચારીઓની છટણી એ ખર્ચ ઘટાડવાનો એકમાત્ર રસ્તો નથી. કંપનીઓ ઓછા પગાર સાથે નવી ભૂમિકા ઓફર કરી શકે, ઇન્સેન્ટિવમાં ઘટાડો કરી શકે અથવા કર્મચારીઓને બે-ત્રણ મહિનાનો સમય આપીને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા શોધવાની તક આપી શકે છે.
ટેક્નોલોજી કંપનીઓમાં કાર્યક્ષમતા વધારવાની દોડ વચ્ચે માનવ સંસાધન અને કર્મચારીઓની સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર પણ વધી રહ્યો છે. 2026માં વૈશ્વિક સ્તરે થયેલા મોટા જોબ કટના આંકડા દર્શાવે છે કે ટેકનોલોજી, AI, ખર્ચ અને બિઝનેસ મોડલમાં થતા ફેરફારોની સીધી અસર કર્મચારીઓના રોજગાર પર પડી રહી છે.