સોલર પેનલ વિશે મહત્વની માહિતી: સમય સાથે કેમ ઘટી જાય છે સોલર પેનલનું વીજ ઉત્પાદન?
છેલ્લું અપડેટ : 24 Sept 2026
સોલર પેનલ લગાવ્યા પછી ઘણા વર્ષો સુધી સારી માત્રામાં વીજળી મળતી રહે છે, પરંતુ સમય વિતવાની સાથે તેનો આઉટપુટ ધીમે-ધીમે ઓછો થઈ શકે છે. તેનો અર્થ એ નથી કે પેનલ અચાનક ખરાબ થઈ ગઈ છે. વાસ્તવમાં લાંબા સમય સુધી તડકો, ગરમી, ભેજ અને હવામાનનો સામનો કરવાને કારણે સોલર પેનલ્સની વીજળી બનાવવાની ક્ષમતામાં ધીમે-ધીમે ઘટાડો આવે છે. આ પ્રક્રિયાને Solar Panel Degradation કહેવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે સોલર પેનલની પરફોર્મન્સમાં દર વર્ષે લગભગ 0.3 ટકાથી 1 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે, જ્યારે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં સરેરાશ ઘટાડો લગભગ 0.5 ટકા વાર્ષિક બતાવવામાં આવ્યો છે. એવામાં અહીં જાણો કે જૂની સોલર પેનલ્સ ઓછી વીજળી શા માટે બનાવે છે.
જૂની સોલર પેનલ્સ ઓછી વીજળી શા માટે બનાવે છે?
સોલર પેનલ્સ સતત તડકા અને UV કિરણોના સંપર્કમાં રહે છે. આ સિવાય ગરમી અને બદલાતા હવામાનની અસર પણ સેલ અને તેની અંદર રહેલા કનેક્શન પર પડે છે. દિવસ દરમિયાન પેનલ ગરમ અને રાત્રે ઠંડી થવાથી વારંવાર વિસ્તરણ અને સંકોચનની પ્રક્રિયા થાય છે. આનાથી સમય જતાં Micro-cracks બની શકે છે અને અંદરના કનેક્શન નબળા પડી શકે છે. એવામાં ઇલેક્ટ્રોન્સ માટે રસ્તા ઓછા થાય છે અને વીજળીનું ઉત્પાદન પ્રભાવિત થાય છે.
આ કારણે પણ ઓછી થઈ શકે છે શરૂઆતી પાવર
જૂની P-Type સોલર પેનલ્સમાં Light-Induced Degradation એટલે કે LID જોવા મળી શકે છે. પહેલીવાર તીવ્ર તડકો પડ્યા પછી સિલિકોન સેલની અંદર થતી પ્રક્રિયાને કારણે શરૂઆતી કાર્યક્ષમતામાં (Efficiency) લગભગ 1 ટકાથી 3 ટકા સુધીનો ઘટાડો આવી શકે છે. આ શરૂઆતી ઘટાડો હોય છે અને પાછળથી પરફોર્મન્સ સ્થિર થઈ જાય છે. મોર્ડન N-Type પેનલ્સમાં આ સમસ્યા ખૂબ ઓછી થઈ ગઈ છે.
PID અને હવામાનની પણ પડે છે અસર
Potential-Induced Degradation એટલે કે PID હાઇ વોલ્ટેજ, ગરમી અને ભેજ જેવા કારણોસર થઈ શકે છે. આનાથી સોલર સેલની વીજળી બનાવવાની ક્ષમતા પ્રભાવિત થાય છે. આ સિવાય લાંબા સમય સુધી ભેજ, વરસાદ, UV કિરણો અને ગરમ હવામાનના સંપર્કમાં રહેવાથી પેનલના અંદરના ભાગો પર અસર પડી શકે છે.
ગંદકી પણ ઘટાડે છે વીજળી
પેનલની સપાટી પર ધૂળ, પક્ષીઓની સરીત, પ્રદૂષણ અને પાંદડા જમા થવાથી સૂર્યપ્રકાશ સેલ સુધી ઓછો પહોંચે છે. ધૂળવાળા વિસ્તારોમાં નિયમિત સફાઈ ન કરવામાં આવે તો વીજળી ઉત્પાદનમાં 10 ટકાથી 20 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે.
ક્યાં સુધી કામ કરે છે સોલર પેનલ્સ?
સોલર પેનલ્સનું આયુષ્ય સામાન્ય રીતે 25 થી 30 વર્ષ માનવામાં આવે છે. 25 વર્ષ પછી પેનલ બંધ થઈ જવું જરૂરી નથી, પરંતુ તેનો પાવર આઉટપુટ ઓછો થઈ શકે છે. ઘણી પેનલ્સ આ સમયગાળા પછી પણ વીજળી બનાવતી રહે છે. સારી ક્વોલિટીની પેનલ, યોગ્ય ઇન્સ્ટોલેશન, નિયમિત સફાઈ અને સમયાંતરે તપાસ કરવાથી એફિશિયન્સીમાં થતા ઘટાડાને ઓછો રાખવામાં મદદ મળી શકે છે.
