જે ટેકનોલોજી બનાવી એનાથી જ ખતરો! AI દિગ્ગજોએ એકસાથે કેમ માંગી AI પર રોક?
છેલ્લું અપડેટ : 13 Sept 2026
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AIની દુનિયામાં આજકાલ કંઈક એવું જોવા મળી રહ્યું છે, જેની અપેક્ષા કદાચ કોઈએ કરી નહોતી. AIની વધતી તાકાતને નિયંત્રિત કરવા માટે હવે પોતે જ એના મોટા મહારાથીઓ એક મંચ પર આવતા નજરે પડી રહ્યા છે. AI બનાવતી કંપની Anthropicના CEO દારિઓ અમોદેઈ તરફથી શરૂ થયેલી AIની સ્પીડ ધીમી કરવાની ઝુંબેશ પર હવે દુનિયાના સૌથી અમીર વ્યક્તિ અને xAI ચીફ એલન મસ્ક તેમજ OpenAIના બોસ સેમ ઓલ્ટમેને પણ પોતાની સંમતિ દર્શાવી દીધી છે.
ટેક જગતમાં આને ઐતિહાસિક મોડ માનવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે અત્યાર સુધી આ દિગ્ગજો એકબીજાને પાછળ છોડવામાં લાગેલા હતા, આજે એ જ AIની સુરક્ષા ચિંતાઓને કારણે બ્રેક લગાવવાની વાત કરી રહ્યા છે.
Amodeiએ કેમ ઉઠાવી AIને ધીમું કરવાની માંગ?
એન્થ્રોપિકના CEO દારિઓ અમોદેઈએ પોતાના બ્લોગ પોસ્ટમાં લખ્યું કે AI મોડલની ક્ષમતાઓને ઉત્તમ બનાવવાની સ્પીડને ધીમી કરવી જોઈએ. એમનું કહેવું છે કે AIનો વિકાસ છતાં પણ ખૂબ ઝડપી દેખાશે, પરંતુ આનાથી માણસોને સુરક્ષાના ઉપાયો મજબૂત કરવા અને સંભવિત ખતરાઓને સમજવા માટે જરૂરી સમય મળી શકશે. અમોદેઈએ આગળ કહ્યું કે AIની ઝડપથી થઈ રહેલી એક્સપોનેન્શિયલ ગ્રોથ પોતે જ એક એલર્ટ છે. એમનું કહેવું છે કે આનો અર્થ એ નથી કે AIને આજે જ બંધ કરી દેવું જોઈએ કે લોકોએ ડરવાની જરૂર છે. અસલી જરૂરિયાત એવા સુરક્ષા ઉપાયો બનાવવાની છે જે AIની સ્પીડ સાથે કદમ મિલાવી શકે.
તેમણે AIના ફાયદા પણ ગણાવ્યા. અમોદેઈના જણાવ્યા અનુસાર AI આવનારા સમયમાં બીમારીઓની સારવાર, આર્થિક વિકાસ અને લોકોના જીવનને શ્રેષ્ઠ બનાવવામાં મોટી મદદ કરી શકે છે. પરંતુ આની સાથે AI પર માનવ નિયંત્રણ ગુમાવવું, સાયબર હુમલાઓ, જૈવિક હુમલાઓ અને મોટા આર્થિક નુકસાન જેવા જોખમો પણ છે.
મસ્ક અને ઓલ્ટમેને પણ કહ્યું- Dario સાચા છે
Amodeiની અપીલના થોડા જ કલાકોમાં ઓપનએઆઈના CEO સેમ ઓલ્ટમેન અને xAI ચીફ એલન મસ્કે પણ તેમની વાતનું સમર્થન કર્યું. ઓલ્ટમેને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર કહ્યું કે તેઓ દારિઓની વાત સાથે સહમત છે અને AIની સૌથી એડવાન્સ ક્ષમતાઓના વિકાસની સ્પીડને કંટ્રોલ કરવાની જરૂર છે. તેમણે એ પણ કહ્યું કે OpenAI સ્વતંત્ર સુરક્ષા તપાસકર્તાઓને કંપનીના સિસ્ટમ સુધી કર્મચારી સ્તરની પહોંચ આપવાના વિચારને અપનાવશે.
બીજી તરફ એલન મસ્કે પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું કે, Dario is right. એટલે કે દારિઓ સાચા છે.
AI એજન્ટ્સની ઘટનાઓએ વધારી ચિંતા
AIની સુરક્ષાને લઈને આ દલીલ એવા સમયે તેજ થઈ છે જ્યારે AI એજન્ટ્સના વર્તનને લઈને કેટલીક ચિંતાજનક ઘટનાઓ સામે આવી છે. તાજેતરમાં જ OpenAIના AI એજન્ટ્સ સાથે જોડાયેલી એક ઘટનામાં સિસ્ટમે પોતાના મર્યાદિત વાતાવરણમાંથી બહાર નીકળીને ઇન્ટરનેટ સાથે કનેક્ટ થવા અને કોડ શેરિંગ પ્લેટફોર્મ Hugging Face પર સાયબર પ્રવૃત્તિઓ કરવા જેવી હરકતો કરી હતી.
દારિઓએ ચેતવણી આપી કે આવી ઘટનાઓને માત્ર એક અલગ કિસ્સો માનીને ઇગ્નોર ન કરવી જોઈએ. તેમનો અંદાજ છે કે જો AI એજન્ટ્સની ક્ષમતાઓ આ જ ઝડપે વધતી રહેશે તો આવનારા 6 થી 12 મહિનામાં આવી સિસ્ટમ્સ ખૂબ જ મોટા પાયે ઇન્ટરનેટ પર અસર પાડવામાં પ્રભાવશાળી થઈ શકે છે. આ તેમનું જોખમ આંકલન છે, કોઈ ચોક્કસ આગાહી નથી.
AI જ બની શકે છે માનવ દુનિયા માટે સૌથી મોટો ખતરો
એન્થ્રોપિકના ચીફ દારિઓ અમોદેઈનું કહેવું છે કે જે ટેકનોલોજીને માણસોના મોટા-મોટા રોગોનો ઇલાજ શોધવા અને જીવન સરળ બનાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે, એ જ આવનારા 5 થી 10 વર્ષોમાં માનવ જાતિ માટે સૌથી મોટો સંકટ બની શકે છે. દારિઓના જણાવ્યા મુજબ, જો આ ટેકનોલોજીનો ખોટો ઉપયોગ થયો તો તે સાયબર હુમલા અને બાયોટેરરિઝમ એટલે કે જૈવિક આતંકવાદનું ખતરનાક હથિયાર બની શકે છે, જેનાથી પૂરી દુનિયામાં ભારે આર્થિક તબાહી આવી શકે છે.
તેમણે આના બંને પાસાઓ પર વાત કરતા કહ્યું કે જો આપણે AI પર પૂરી રીતે રોક લગાવી દઈએ છીએ, તો દુનિયા આના ચમત્કારી ફાયદાઓથી વંચિત રહી જશે. પરંતુ, જો આને કોઈ રોક-ટોક વિના અને ઉતાવળમાં આગળ વધારવામાં આવ્યું, તો આ આપણા કંટ્રોલ બહાર થઈ જશે.
અમોદેઈનો ત્રણ તબક્કાનો પ્લાન શું છે?
AI ગ્રોથને સુરક્ષિત રીતે આગળ વધારવા માટે અમોદેઈએ ત્રણ મોટા પગલાં સૂચવ્યા છે-
પહેલું, તમામ મોટી AI કંપનીઓ સ્વતંત્ર અને બહારના સુરક્ષા તપાસકર્તાઓને પોતાની સિસ્ટમ સુધી સતત કર્મચારી સ્તરની પહોંચ આપે. આ એક્સપર્ટ્સ AI મોડલની સુરક્ષા વ્યવસ્થાની તપાસ કરી શકે અને કોઈ ઘટનાનો રિપોર્ટ કરી શકે.
બીજું, AI કંપનીઓ ભેગી મળીને સુરક્ષા માટે સમાન ધોરણો (સ્ટેન્ડર્ડ્સ) તૈયાર કરે અને AIની અનિયંત્રિત પ્રગતિની સ્પીડ પર અમુક મર્યાદા નક્કી કરવા પર કામ કરે.
ત્રીજું, અલગ-અલગ દેશોની સરકારો AI સુરક્ષાને લઈને પરસ્પરમાં સહયોગ કરે. અમોદેઈએ લોકતાંત્રિક દેશોની સાથે સાથે એ દેશો સાથે પણ વાટાઘાટોની વાત કહી છે જ્યાં સરકારોની વ્યવસ્થા અલગ છે.
એન્થ્રોપિકે પહેલા પગલાને તુરંત લાગુ કરવાની પણ જાહેરાત કરી છે. કંપની બહારના તપાસકર્તાઓને કાયમી ધોરણે કર્મચારી સ્તરની પહોંચ આપવા જઈ રહી છે.
AI કંપનીઓ વચ્ચે બની શકે છે સુરક્ષા સમજૂતી
આ દરમિયાન સેમ ઓલ્ટમેને સંકેત આપ્યો છે કે મોટી AI કંપનીઓ વચ્ચે સુરક્ષાને લઈને કોઈ સહિયારી સમજૂતી પણ થઈ શકે છે. Fortuneને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું તેઓ અમોદેઈ, મસ્ક અને બીજી મોટી AI કંપનીઓના ચીફ સાથે મળીને AI સુરક્ષા પર કોઈ યોજના બનાવી શકે છે, તો ઓલ્ટમેને કહ્યું કે એવું થઈ શકે છે. જોકે તેમણે વ્યક્તિગત વાતચીતની વિગતો જાહેર કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો.
એટલે કે આવનારા સમયમાં ઓપનએઆઈ, એન્થ્રોપિક અને બીજી મોટી AI કંપનીઓ AIની સ્પીડ, સુરક્ષા તપાસ અને સહિયારા સુરક્ષા ધોરણોને લઈને કોઈ પ્રકારની સમજૂતી તરફ આગળ વધી શકે છે. જોકે હજુ એ સ્પષ્ટ નથી કે આવી સમજૂતી કેટલી વ્યાપક હશે અને તેને લાગુ કરવાની દેખરેખ કેવી રીતે કરવામાં આવશે.
AI રિસર્ચરના રાજીનામાએ પણ વધારી ચર્ચા
AIની સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વચ્ચે એન્થ્રોપિકના રિસર્ચર જેકબ કોક્સને તાજેતરમાં જ કંપની અને AI ઇન્ડસ્ટ્રીમાંથી રાજીનામું આપી દીધું. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે AI કંપનીઓ એવી સિસ્ટમ્સ બનાવવાની દોડમાં આગળ વધી રહી છે જેને ભવિષ્યમાં કંટ્રોલ કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે. આ આખા મામલાએ એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે AIની દોડમાં હવે માત્ર વધારે શક્તિશાળી મોડલ બનાવવાની વાત નથી થઈ રહી. મોટી કંપનીઓની અંદર પણ આ સવાલ ઝડપથી ઉઠી રહ્યો છે કે AIને કેટલું ઝડપથી વિકસિત કરવામાં આવે અને માણસો પાસે એના ખતરાને કંટ્રોલ કરવા માટે કેટલો સમય હોવો જોઈએ.
