VIDEO: Auto/ તમે તમારી કારના એન્જિનને કેટલું જાણો છો? તેમાં આટલા પ્રકારના લાગેલા હોય છે સેન્સર!
છેલ્લું અપડેટ : 28 Mar 2026
પેટ્રોલ, ડીઝલ કે CNG પર ચાલતી કારમાં એન્જિન સૌથી મુખ્ય ભાગ છે અને તેને આખી મશીનરીનું 'મગજ' કહેવામાં આવે છે. પરંતુ એન્જિનમાં પણ એક 'હિડન બ્રેઈન' (છુપાયેલું મગજ) હોય છે, જેને સેન્સર કહેવામાં આવે છે. ખરેખર, એન્જિન અનેક પ્રકારના સેન્સર્સ સાથે મળીને ઓપરેટ થાય છે. જે રીતે માનવ શરીરમાં નસો અને ધમનીઓ હોય છે અને તેમાં થતા રક્ત પ્રવાહથી શરીર કાર્ય કરે છે, તેવી જ રીતે કારના એન્જિનના સેન્સર્સ પણ મહત્વના હોય છે.
જો આ સેન્સર્સ ખરાબ થઈ જાય, તો એન્જિનની પરફોર્મન્સ તો ઘટશે જ, સાથે જ માઈલેજ પણ ઘટી શકે છે. ડેશબોર્ડ પર 'Check Engine' લાઈટ ચાલુ થઈ જશે અને ગંભીર સ્થિતિમાં એન્જિન અચાનક બંધ થઈ શકે છે અથવા કાર ફરીથી સ્ટાર્ટ પણ નહીં થાય. તેથી, એન્જિન સંબંધિત કોઈ પણ વોર્નિંગ લાઈટને ક્યારેય નજરઅંદાજ ન કરો.
અનેક પ્રકારના જરૂરી સેન્સર્સ
આજકાલની કારમાં Engine Control Unit (ECU) લાગેલા હોય છે, જે તમામ સેન્સર્સ પાસેથી માહિતી મેળવે છે. મુખ્ય સેન્સર્સ આ મુજબ છે:
ઓક્સિજન સેન્સર: આ સાઈલેન્સર પાસે હોય છે. તે તપાસે છે કે એન્જિનમાંથી નીકળતા ધુમાડામાં કેટલો ઓક્સિજન બાકી છે. આના આધારે ECU નક્કી કરે છે કે એન્જિનમાં કેટલું ઈંધણ મોકલવું, જેથી શ્રેષ્ઠ માઈલેજ મળે.
માસ એર ફ્લો (MAF) સેન્સર: તે એન્જિનમાં જતી હવાની માત્રાને માપે છે.
મેનીફોલ્ડ એબ્સોલ્યુટ પ્રેશર (MAP) સેન્સર: આ સેન્સર એન્જિન પર પડતા લોડ (ભાર)ને સેન્સ કરે છે.
નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ (NOx) સેન્સર: તે ઝેરી ગેસના ઉત્સર્જન (Emissions) પર નજર રાખે છે.
કુલન્ટ અને સ્પીડ સેન્સર
કુલન્ટ ટેમ્પરેચર સેન્સર: આ સેન્સર એન્જિનને ઠંડુ રાખતા કુલન્ટના તાપમાન પર નજર રાખે છે. જો એન્જિન જરૂર કરતા વધુ ગરમ થાય, તો આ જ સેન્સર ડેશબોર્ડ પર ઓવરહિટીંગની લાઈટ ચાલુ કરે છે અને રેડિયેટર ફેન શરૂ કરે છે.
ક્રૅન્કશાફ્ટ અને કેમશાફ્ટ સેન્સર: આ સેન્સર્સ એન્જિનના ટાઈમિંગને કંટ્રોલ કરે છે. તે ECUને જણાવે છે કે પિસ્ટન કઈ સ્થિતિમાં છે અને ક્યારે સ્પાર્ક પ્લગને કરંટ આપવો. જો આ સેન્સર્સ ખરાબ થાય, તો કાર સ્ટાર્ટ જ નહીં થાય.
સ્પીડ સેન્સર: તે કારની ગતિને ટ્રેક કરે છે અને સેફ્ટી ફીચર્સને એક્ટિવેટ કરવામાં મદદ કરે છે.
સમયસર ધ્યાન આપો, નહીં તો...
જો કાર સારી રીતે ચલાવવી હોય, તો એન્જિનના તમામ સેન્સર્સ યોગ્ય રીતે કામ કરે તે જરૂરી છે. જો કોઈ વોર્નિંગ કે એલર્ટ આવે અને તમે તેને અવગણો, તો એન્જિનને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે અને તમારે હજારો-લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવો પડી શકે છે.
