VIDEO: પ્રથમ પુણ્યતિથિ વિશેષ! મુસીબતના પહાડ સામે અડીખમ ઊભા રહેનારા સ્મૃતિબેન શાહની પ્રેરણાતીર્થ ગાથા

VIDEO: ઈતિહાસના પાનાઓમાં એવી કેટલીક હસ્તીઓ અંકિત થાય છે, જેઓ માત્ર પોતાના કાર્યોથી જ નહીં, પણ પોતાના વ્યક્તિત્વની આભાથી યુગો સુધી જીવંત રહે છે. સ્મૃતિબેન શાહ એક એવું જ નામ હતું—જેમના સ્વભાવમાં હિમાલય જેવી ગંભીરતા અને આકાશ જેવી વિશાળતા હતી. તેમનું સમગ્ર જીવન આધુનિક યુગની આર્ય નારીની વ્યાખ્યા જેવું હતું, જ્યાં પરંપરા અને પ્રગતિશીલતાનો અદભુત સંગમ જોવા મળતો હતો.
 
સ્મૃતિબેનનો સૌથી મોટો ગુણ તેમનો સંયમ અને ઓછું બોલવાની વૃત્તિ હતી. તેઓ શબ્દોના આડંબર કરતા મૌનની ગરિમામાં વધુ માનતા. માર્ક ટ્વેઈને એકવાર કહ્યું હતું કે, "તમે થોડા શબ્દો બોલો અને હું કહી દઈશ કે તમે કોણ છો." સ્મૃતિબેન પાસે આ વિરલ પરખશક્તિ જન્મજાત હતી. તેઓ માત્ર કોઈના અવાજ કે તેના ચહેરાના હાવભાવ પરથી તે વ્યક્તિની સાચી દાનત પારખી લેતા.

ખોટા માણસો, પોકળ વાતો અને નકામા દેખાવ પ્રત્યે તેમને સખત અણગમો હતો. તેમની એક ભેધક નજર ગમે તેવા અસત્યને પકડી લેતી. પરંતુ, સાચા, નિષ્ઠાવાન અને મહેનતુ માણસો માટે તેમનું હૃદય હંમેશા એક માતૃત્વની હૂંફ જેવું ખુલ્લું રહેતું. તેઓ સાચા હીરાને પારખવામાં ક્યારેય થાપ નહોતા ખાતા, અને એટલે જ અનેક પત્રકારો અને લેખકો તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ ખીલી શક્યા.
 
સ્મૃતિબેન પાસે એક ગજબની 'સિક્સ્થ સેન્સ' (છઠ્ઠી ઈન્દ્રિય) હતી. વ્યવસાયિક જગત હોય કે પારિવારિક પ્રસંગો, તેઓ આવનારી પરિસ્થિતિને અગાઉથી જ કળી લેતા. 1985ના એ કપરા સમયમાં જ્યારે ગુજરાત સમાચાર પર હુમલો થયો, ત્યારે તેમનું આ સાહસ અને ત્વરિત નિર્ણયશક્તિ જ હતી જેણે સેંકડો કર્મચારીઓના જીવ બચાવ્યા. મુસીબતના પહાડ જેવી ક્ષણોમાં પણ તેઓ ક્યારેય વિચલિત ન થયા. તેમનો સંયમ એ જ તેમનું સૌથી મોટું શસ્ત્ર હતું.

અકબંધ હતી. તેમના ચહેરા પરની એ ગૌરવશાળી શાંતિ ક્યારેય ઓસરી નહીં. 17 એપ્રિલ, 2026ના રોજ તેમની પ્રથમ પુણ્યતિથિએ જ્યારે આખું ગુજરાત અને મીડિયા જગત તેમને યાદ કરે છે, ત્યારે તેમની સ્મૃતિઓ એક જીવંત પાઠશાળા જેવી લાગે છે.

તેમનું વ્યક્તિત્વ આપણને શીખવે છે કે સત્તા અને સંપત્તિ વચ્ચે પણ સાદગી કેવી રીતે જાળવી શકાય, મુસીબતમાં સાહસ કેવી રીતે દાખવી શકાય અને વિપરીત સંજોગોમાં પણ સંવેદના કેવી રીતે જીવતી રાખી શકાય.

સ્મૃતિબેન શાહ એટલે એક એવો અદ્રશ્ય પ્રકાશ જે દેખાતો નથી, પણ જેની હાજરીથી આખું વાતાવરણ સુરક્ષિત અને પ્રજ્વલિત લાગે છે. તેમનું જીવન ગુજરાતની નારીશક્તિ માટે એક ગૌરવશાળી ઉદાહરણ છે.