૨૪ કલાકમાં ૧.૪૦ લાખ અરજીઓ: બાંગ્લાદેશમાં ભારતીય વિઝા સેન્ટરો પર કેમ ઉમટી હજારોની ભીડ?
છેલ્લું અપડેટ : 01 Jul 2026
ઢાકા/નવી દિલ્હી: જો કોઈને એવો વહેમ હોય કે ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં ખટાશ અથવા બાંગ્લાદેશમાં પ્રવર્તતા ભારત વિરોધી સેન્ટિમેન્ટ (Anti-India Sentiment) ને કારણે સામાન્ય લોકોમાં ભારતનું આકર્ષણ ઓછું થઈ ગયું છે, તો તેમણે ઢાકામાં ભારતીય વિઝા સેન્ટર (Indian Visa Centre) બહાર લાગેલી લાંબી કતારો જોઈ લેવી જોઈએ.
લગભગ બે વર્ષના લાંબા વિરામ બાદ ભારતે બાંગ્લાદેશી નાગરિકો માટે ટુરિસ્ટ વિઝા (Tourist Visas) સેવાઓ ફરી શરૂ કરી છે, અને આ જાહેરાત થતાની સાથે જ બાંગ્લાદેશભરના પાંચ વિઝા સેન્ટરો પર લોકોનો અકલ્પનીય ધસારો જોવા મળ્યો છે. આંકડાઓ મુજબ, સેવાઓ શરૂ થયાના માત્ર ૨૪ કલાકમાં જ ૧.૪૦ લાખથી વધુ અરજીઓ (Applications) મળી છે. આ આખરે કઈ વાતનો સંકેત છે?
૨૪ કલાકમાં ૧.૪૦ લાખ અરજીઓ: શું છે કારણ?
બાંગ્લાદેશમાં સ્થિતિ ભલે ગમે તેટલી અશાંત હોય, પરંતુ તે તેની ભૌગોલિક વાસ્તવિકતા (Geographical Reality) ને નકારી શકે નહીં. બાંગ્લાદેશ ભારત સાથે ૪,૦૦૦ કિમીથી વધુ લાંબી સરહદ ધરાવે છે. બાંગ્લાદેશના મધ્યમ વર્ગ માટે, ભારત સસ્તી અને ગુણવત્તાયુક્ત તબીબી સારવાર (Medical Treatment), લગ્નની ખરીદી અને પશ્ચિમ બંગાળ, આસામ કે ત્રિપુરામાં રહેતા સંબંધીઓને મળવા માટેનું સૌથી અનુકૂળ ગંતવ્ય છે.
વ્યવહારિક જરૂરિયાતો અને ઊંડા સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક સંબંધો બંને પડોશી દેશોને જોડી રાખે છે. ભારત જેવી સગવડ અને પરવડે તેવી કિંમત બીજું કોઈ પણ સ્થળ પૂરું પાડી શકતું નથી. તેથી જ ૨૮ જૂને વિઝા સેવા શરૂ થતા જ ઢાકા, રાજશાહી, ચિત્તાગોંગ, સિલ્હટ અને ખુલ્નામાં વિઝા સેન્ટરો બહાર ૧-૧ કિલોમીટર લાંબી લાઈનો જોવા મળી હતી.
હસીનાના પતન પછી ૨ વર્ષથી વિઝા હતા બંધ (Ties Frozen)
ઓગસ્ટ ૨૦૨૪માં શેખ હસીના (Sheikh Hasina) ની સરકારના પતન અને વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન બાદ ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો અત્યંત ખરાબ તબક્કામાં પહોંચી ગયા હતા. તે સમયે બાંગ્લાદેશમાં ભારતીય વિઝા સેન્ટરો પર હુમલા થયા હતા અને કર્મચારીઓને ધમકીઓ મળી હતી. આ કારણોસર ભારતે ટુરિસ્ટ વિઝા ફ્રીઝ (Freeze) કરી દીધા હતા, માત્ર સીમિત સંખ્યામાં મેડિકલ વિઝા આપવામાં આવતા હતા.
વચ્ચેના ગાળામાં વચગાળાની સરકારના વડા મુહમ્મદ યુનુસ હેઠળ સંબંધો વધુ વણસ્યા હતા, પરંતુ હવે નવા વડાપ્રધાન તારિક રહેમાન હેઠળ સ્થિતિ થોડી સ્થિર થઈ છે અને બંને દેશો સંબંધોને રીસેટ (Reset Reset) કરવા માંગે છે.
હેલ્થકેર (Healthcare) સૌથી મોટું કારણ
બાંગ્લાદેશીઓ માટે ભારત મુસાફરી કરવા પાછળનું એક મોટું કારણ સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ છે. ટુરિસ્ટ વિઝા મેડિકલ વિઝાની સરખામણીમાં સરળતાથી મળી રહે છે, અને તે ભારતીય હોસ્પિટલોમાં વ્યાપક સારવાર માટે એક્સેસ (Access) પૂરો પાડે છે.
આંકડા જોઈએ તો હકીકત સ્પષ્ટ થાય છે:
એપ્રિલ ૨૦૨૩ - માર્ચ ૨૦૨૪ વચ્ચે ૨૧ લાખ બાંગ્લાદેશીઓએ ભારતની મુલાકાત લીધી હતી, જે કુલ વિદેશી પ્રવાસીઓના ૨૦% હતા.
વિઝા બંધ થયા બાદ ૨૦૨૫માં આ આંકડો ઘટીને માત્ર ૪,૭૦,૦૦૦ થઈ ગયો હતો.
પહેલા ભારતમાં અપાતા કુલ મેડિકલ વિઝામાંથી ૭૦-૭૫% બાંગ્લાદેશીઓને અપાતા હતા. સંબંધો બગડતા લોકોએ ચીન, થાઈલેન્ડ અને સિંગાપોર જેવા વિકલ્પો પસંદ કર્યા, પરંતુ તે બાંગ્લાદેશના મધ્યમ વર્ગ માટે અત્યંત મોંઘા સાબિત થયા.
કોલકાતા જેવા શહેરોમાં સારવાર કરાવવાનું સૌથી વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે ત્યાં ભાષા (Language) કે ભોજનનો કોઈ અવરોધ નથી. ઉપરાંત, બંગાળી બોલતા ડોક્ટરો અને સરળ કનેક્ટિવિટી પણ મહત્વના પરિબળો છે.
બંગાળના વેપાર માટે સારા સમાચાર (Boost for Bengal Businesses)
ટુરિસ્ટ વિઝા શરૂ થવું એ પશ્ચિમ બંગાળના વેપારીઓ, ખાસ કરીને ટ્રાવેલ એજન્સીઓ અને હોટેલ્સ માટે સારા સમાચાર છે. કોલકાતાના ન્યુ માર્કેટ (New Market) વિસ્તારની નજીક 'મિની બાંગ્લાદેશ' તરીકે ઓળખાતા વ્યાપારી કેન્દ્રમાં છેલ્લા બે વર્ષમાં વેપારમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
સારવાર માટે આવતા ઘણા લોકો આ વિસ્તારની હોટેલોમાં રોકાતા હતા અને ત્યાંની રેસ્ટોરાં બાંગ્લાદેશી ભોજન પીરસતી હતી. અહેવાલો મુજબ, ૨૦૨૪-૨૦૨૫ વચ્ચે અહીંના વેપારને લગભગ રૂ. ૧,૦૦૦ કરોડનું નુકસાન થયું છે.
તેથી, ભારતીય વિઝા સેન્ટરો બહાર ઉમટેલી આ ભીડ માત્ર મુસાફરી માટે નથી, તે બતાવે છે કે ગમે તેટલી રાજકીય ખટાશ હોય, બાંગ્લાદેશીઓ માટે ભારત અનિવાર્ય છે. ભૌગોલિક વાસ્તવિકતા અને વ્યવહારિક જરૂરિયાતો સામે કોઈ પણ ભારત વિરોધી સેન્ટિમેન્ટ ટકી શકતું નથી.
