યોગ ચેમ્પિયનશિપ, મહિલા ટ્રેનર્સ અને પ્રચાર… ભારતીય યોગ માટે આરબ દેશોમાં કેટલો બદલાવ આવ્યો?
ભારત સહિત વિશ્વના ઘણા દેશોમાં આજે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. યોગ દિવસ દર વર્ષે 2
ભારત સહિત વિશ્વના ઘણા દેશોમાં આજે આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. યોગ દિવસ દર વર્ષે 21 જૂને ઉજવવામાં આવે છે, જ્યારે તે ઉત્તર ગોળાર્ધમાં વર્ષનો સૌથી લાંબો દિવસ હોય છે. સૌ પ્રથમ, 11 ડિસેમ્બર 2014 ના રોજ, સંયુક્ત રાષ્ટ્રના 177 સભ્ય દેશોએ આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસની ઉજવણીના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી. ત્યારથી તે સતત આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ ઘણા દેશો એવા છે જે હજુ પણ યોગને ધર્મના લેન્સથી જુએ છે. આમાંથી મોટાભાગના ઇસ્લામિક દેશો છે.
જોકે, ઇજિપ્ત અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશોએ યોગને માન્યતા આપી છે અને ત્યાં તેનું આયોજન કરવામાં આવે છે. ચાલો એ જાણવાનો પ્રયાસ કરીએ કે આ દેશોમાં યોગની સંસ્કૃતિ કેવી છે અને કયા દેશો કટ્ટરપંથી છે.
સાઉદી અરેબિયાએ 2017માં રમતને માન્યતા આપી
માલદીવ, મલેશિયા, પાકિસ્તાન સહિતના ઘણા ઇસ્લામિક દેશોમાં યોગને ધર્મ સાથે જોડવામાં આવ્યો હોવા છતાં, સાઉદી અરેબિયાએ તેને સત્તાવાર રીતે 2017 માં રમત તરીકે માન્યતા આપી હતી. આ નિર્ણય બાદ વર્ષ 2021માં સાઉદી યોગ સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી. આ પછી નવા સાઉદી યોગા ફેડરેશન તરીકે રચવામાં આવ્યું હતું. આ સિવાય સાઉદી અરેબિયાએ મક્કા અને મદીનામાં પણ યોગ ચેમ્પિયનશિપનું આયોજન કર્યું છે.
મક્કામાં યોજાયેલી આ ચેમ્પિયનશિપમાં 54 છોકરીઓ અને 10 છોકરાઓએ ભાગ લીધો હતો. નોંધનીય બાબત એ છે કે આ ચેમ્પિયનશિપમાં છોકરીઓની સંખ્યા વધુ હતી. રિયાધથી મક્કા સુધીના તમામ પવિત્ર સ્થળો પર યોગનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. એટલું જ નહીં, સાઉદી અરેબિયામાં યોગ શિક્ષણ દ્વારા લોકોમાં યોગનો સતત પ્રચાર કરવામાં આવે છે.
નૌફ મારવાઈ અરેબિયામાં કરે છે યોગનું નેતૃત્વ
હવે જો કોઈ સાઉદી અરેબિયામાં યોગ શીખવવા કે શીખવા માંગે છે તો તે લાયસન્સ મેળવીને કરી શકશે. સાઉદી અરેબિયાના નૌફ મારવાઈ ત્યાંના પ્રથમ યોગ શિક્ષક છે, જેમણે યોગ્ય પ્રમાણપત્ર મેળવ્યું છે. નૌફ મારવાઈ ભારતને પોતાનું બીજું ઘર કહે છે અને સાઉદી અરેબિયામાં યોગને એક ચળવળ બનાવી છે. આ ચળવળ માટે તેમણે આરબ યોગા ફાઉન્ડેશનની રચના કરી છે. તેના દ્વારા તે યોગના કાર્યક્રમોનું આયોજન કરે છે.
કુવૈતે જાહેર કાર્યક્રમો પર પ્રતિબંધ લાદ્યો
બીજી તરફ એક અન્ય આરબ દેશ કુવૈત છે, જેના ભારત સાથે ખૂબ સારા સંબંધો છે. તેમ છતાં, મૌલાનાઓના દબાણમાં, વર્ષ 2022 માં ત્યાં યોગ કાર્યક્રમ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. વાસ્તવમાં, કુવૈતમાં એક યોગ શિક્ષકે રણમાં વેલનેસ યોગ રિટ્રીટની જાહેરાત આપી હતી. આના પર રૂઢિચુસ્તો તેની સામે ઉભા હતા. વિવાદ વધતાં કુવૈત સરકારે આ ઈવેન્ટ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. જો કે કુવૈતની મહિલાઓ ત્યાંની સરકારના આ નિર્ણયનો વિરોધ કરી રહી હતી.
જો કે કુવૈતમાં ખુલ્લામાં યોગ કરવા પર પ્રતિબંધ છે. એટલું જ નહીં, સાઉદી અરેબિયાએ તેની યુનિવર્સિટીઓમાં યોગ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી હતી, જેના પર આરબ દેશોએ ઘણો વિરોધ વ્યક્ત કર્યો હતો. એટલે કે, સાઉદી અરેબિયા સિવાય, મોટાભાગના આરબ દેશો હજી પણ તેમની કટ્ટરતા જાળવી રાખે છે અને જાહેર યોગની વિરુદ્ધ છે.
ઇજિપ્તમાં કેમેટિક યોગની પરંપરા
યોગનું બીજું સ્વરૂપ ઇજિપ્તમાં જોવા મળે છે. ઇજિપ્તમાં કેમેટિક યોગની પરંપરા છે, જે ઉચ્ચ બુદ્ધિ અને દિવ્યતા સાથે જોડાવા માટે શરીર દ્વારા ઊર્જાની હિલચાલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. કેમેટીક યોગ પ્રમાણભૂત આસનો કરતાં ધીમી ગતિએ કરવામાં આવે છે. આમાં ધ્યાન અને ચક્રો પર વધુ ભાર છે. કેમેટિક યોગની શારીરિક મુદ્રાઓ ઇજિપ્તની દેવી-દેવતાઓના પ્રાચીન ચિત્રોમાંથી લેવામાં આવી છે. હકીકતમાં આ આફ્રિકન મૂળની પરંપરા છે.
કટ્ટરવાદીઓ માને છે યોગએ સૂર્યની પૂજા
માલદીવ, પાકિસ્તાન અને મલેશિયા તેમજ ઘણા ઇસ્લામિક દેશોમાં, મૌલાનાઓ અને સંગઠનો યોગને ભગવાનની પૂજા માનીને તેનો વિરોધ કરે છે. આ રૂઢિચુસ્તો માને છે કે યોગમાં સૂર્ય ભગવાનની પૂજા થાય છે. તેમનો મત છે કે યોગની પ્રક્રિયાઓ સૂર્યને ભગવાન તરીકે પૂજવા સમાન છે અને ઇસ્લામમાં આની મંજૂરી નથી.
