VIDEO: દુનિયામાં પહેલીવાર AIની મદદથી બ્રેન સર્જરી, 48 વર્ષના વ્યક્તિની આંખોની રોશની બચાવી
છેલ્લું અપડેટ : 28 Aug 2026
AI Brain Surgery: મેડિકલ સાયન્સ (Medical Science) અને ટેક્નોલોજીની દુનિયામાં એક મોટી સિદ્ધિ સામે આવી છે. લંડનના નેશનલ હોસ્પિટલ ફોર ન્યુરોલોજી એન્ડ ન્યુરોસર્જરીના ડોક્ટરોએ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (Artificial Intelligence)ની મદદથી વિશ્વની પહેલી સફળ બ્રેન ટ્યુમર સર્જરી (Brain Tumour Surgery) કરી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ અત્યાધુનિક સર્જરી દ્વારા 48 વર્ષના એક દર્દીના મગજમાંથી ટ્યુમર દૂર કરવામાં આવ્યો અને તેની દૃષ્ટિ (Vision) બચાવવામાં સફળતા મળી.
મે મહિનામાં થઈ હતી સર્જરી
આ ઓપરેશન (Operation) મે 2026માં કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે, દર્દીની સારવાર બાદની સ્થિતિ અને સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને તેની વિગતો હવે જાહેર કરવામાં આવી છે. દર્દીનું નામ રીસ હિબર્ટ (Rees Hibbert) છે અને તેઓ બેડફોર્ડશાયર વિસ્તારના રહેવાસી છે.
વર્ષ 2024માં રીસના મગજમાં પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (Pituitary Gland)ની નજીક લગભગ 11 મિલીમીટરનું ટ્યુમર હોવાનું નિદાન થયું હતું. સમય જતાં ટ્યુમરની અસર વધી રહી હતી અને તેમની આંખોની દૃષ્ટિ ગંભીર રીતે જોખમમાં આવી ગઈ હતી. જો સમયસર સર્જરી કરવામાં આવી ન હોત તો તેઓ અંધત્વ (Blindness)નો ભોગ બની શકે તેમ હતા.
AIને સર્જરીના વીડિયોથી આપવામાં આવી તાલીમ
યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડન (UCL)માં રોબોટિક્સ અને AIની એસોસિયેટ પ્રોફેસર તથા આ પ્રોજેક્ટની ટેક્નિકલ લીડ ડૉ. સોફિયા બાનોએ જણાવ્યું કે આ AI સિસ્ટમને મોટી સંખ્યામાં સર્જિકલ વીડિયો (Surgical Videos) દ્વારા તાલીમ આપવામાં આવી હતી.
આ તાલીમના આધારે AIએ મગજની સર્જરી દરમિયાન વિવિધ જટિલ રચનાઓને ઓળખવાની ક્ષમતા વિકસાવી હતી.
ડોક્ટરોના હાથમાં જ રહ્યું સર્જરીનું નિયંત્રણ
આ સર્જરી University College London Hospitals NHS Foundation Trust ખાતે કરવામાં આવી હતી. ખાસ વાત એ છે કે ઓપરેશન દરમિયાન અંતિમ નિર્ણય અને સંપૂર્ણ નિયંત્રણ અનુભવી સર્જનો (Surgeons)ના હાથમાં જ હતું.
AI સિસ્ટમ માત્ર સહાયક (Assistant) તરીકે કામ કરતી હતી. તેણે લાઈવ કેમેરા ફૂટેજ (Live Camera Footage)નું રિયલ-ટાઈમ વિશ્લેષણ (Real-Time Analysis) કરીને ડોક્ટરોને મગજના અત્યંત નાજુક ભાગોની ઓળખ કરવામાં મદદ કરી.
AIએ મગજની નાની નસો, રક્તવાહિનીઓ (Blood Vessels) અને મહત્વપૂર્ણ ટિશ્યૂઝ (Tissues)ને અલગ-અલગ રંગોથી માર્ક કરીને સ્ક્રીન પર દર્શાવ્યા હતા.
માત્ર 1 મિલીમીટરની ભૂલ પણ બની શકે ખતરનાક
પિટ્યુટરી ગ્રંથિની નજીક આંખોની નસો (Optic Nerves) અને રક્તવાહિનીઓ ખૂબ જ નજીક હોય છે. આ વિસ્તારમાં સર્જરી દરમિયાન માત્ર 1 મિલીમીટરની ભૂલ પણ દર્દીની દૃષ્ટિને કાયમ માટે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
AI સિસ્ટમે સર્જનોને સંવેદનશીલ વિસ્તારો (Sensitive Areas) અંગે સતત માર્ગદર્શન આપ્યું અને કયા ભાગોને સ્પર્શ કરવાથી બચવું જોઈએ તે ઓળખવામાં મદદ કરી.
આ સફળતા દર્શાવે છે કે ભવિષ્યમાં AI મેડિકલ ક્ષેત્રમાં ડોક્ટરોનું સ્થાન લેવાને બદલે તેમને વધુ ચોકસાઈ (Precision) અને સુરક્ષા સાથે સારવાર કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સહાયક બની શકે છે.
