જાણો મહાકુંભ 12 વર્ષ પછી કેમ આવે છે?
કુંભ મેળોએ હિંદુ ધર્મનો એક મહત્વપૂર્ણ અને વિશાળ ધાર્મિક મેળાવડો છે જે બાર વર્ષમાં એકવાર થાય છે. આ મેળાનું આયોજન ચાર
કુંભ મેળોએ હિંદુ ધર્મનો એક મહત્વપૂર્ણ અને વિશાળ ધાર્મિક મેળાવડો છે જે બાર વર્ષમાં એકવાર થાય છે. આ મેળાનું આયોજન ચાર મુખ્ય સ્થળો - હરિદ્વાર, પ્રયાગરાજ, નાસિક અને ઉજ્જૈનમાં થાય છે. તેમાંથી કુંભ મેળો દર વર્ષે નાશિક અને ઉજ્જૈનમાં યોજાય છે, જ્યારે મહાકુંભ આ ચાર સ્થળોએ બાર વર્ષમાં એકવાર પરિભ્રમણ દ્વારા યોજાય છે. આ મેળામાં લાખો ભક્તો ભાગ લે છે અને પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરે છે. છેલ્લો મહાકુંભ 2013માં પ્રયાગરાજમાં થયો હતો અને આગામી મહાકુંભ 2025માં યોજાનાર છે.
આ પણ વાંચો: રુદ્રાક્ષથી તુલસી સુધી... જાણો કઈ માળાથી કયા દેવી-દેવતાઓના મંત્રો જાપ કરવા
ગુરુ અને મહાકુંભ વચ્ચેનો સંબંધ
દર બાર વર્ષે મહાકુંભ યોજાવા પાછળ એક ખગોળશાસ્ત્રીય કારણ છે. જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર તે ગ્રહોની ચોક્કસ સ્થિતિ પર નિર્ભર કરે છે. ખાસ કરીને ધાર્મિક ગ્રહ ગણાતો ગુરુ ગ્રહ લગભગ બાર વર્ષમાં એક રાશિનું એક પરિભ્રમણ પૂર્ણ કરે છે. જ્યારે ગુરુ કુંભ રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે અને તે જ સમયે સૂર્ય મેષ રાશિમાં હોય છે, ત્યારે આ ખગોળીય જોડાણ મહા કુંભનું સંગઠન સૂચવે છે. આ ખગોળીય ઘટના બાર વર્ષમાં એકવાર થાય છે, તેથી જ મહાકુંભ પણ બાર વર્ષના અંતરાલથી ઉજવવામાં આવે છે.
સમુદ્ર મંથન અને કુંભ મેળા વચ્ચેનો સંબંધ
હિંદુ પૌરાણિક કથાઓમાં કુંભ મેળાનો સમુદ્ર મંથન સાથે ઊંડો સંબંધ છે. અમૃત મેળવવા માટે દેવતાઓ અને દાનવોએ મળીને સમુદ્ર મંથન કર્યું. આ મંથન દરમિયાન અમૃતની સાથે ઝેર પણ બહાર આવ્યું. હરિદ્વાર, પ્રયાગ, નાસિક અને ઉજ્જૈન એમ ચાર જગ્યાએ અમૃતના થોડા ટીપા પડ્યા હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે આ સ્થાનો પર પડેલા અમૃતના ટીપાંને કારણે જ આ સ્થાનો પર કુંભ મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ દંતકથા અનુસાર, અમૃત માટે બાર દિવ્ય દિવસો માટે દેવતાઓ અને અસુરો વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું, જે મનુષ્યના બાર વર્ષ સમકક્ષ માનવામાં આવે છે. એટલા માટે કુંભ મેળાનું આયોજન બાર વર્ષમાં એકવાર થાય છે અને તેને અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે.
કુંભ મેળાનું 12 વર્ષનું ચક્ર
12 વર્ષના અંતરે કંભ મેળાનું આયોજન કરવાનું કારણ એ છે કે 12 નંબરનું વિશેષ મહત્વ છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, સમુદ્ર મંથન દરમિયાન અમૃત મેળવવા માટે દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે 12 દિવ્ય દિવસો સુધી સંઘર્ષ ચાલતો હતો. આ સમયગાળો મનુષ્યના 12 વર્ષ જેટલો ગણવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન નદીઓ અમૃતથી ભરેલી હતી, જેના કારણે આ સ્થાનો પવિત્ર બની ગયા. એવું માનવામાં આવે છે કે કુંભમેળા દરમિયાન આ નદીઓમાં સ્નાન કરવાથી પાપોનો નાશ થાય છે અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. તેથી કુંભ મેળામાં 12 નંબર અત્યંત પવિત્ર અને શુભ માનવામાં આવે છે.
કુંભ મેળાના ચાર પવિત્ર સ્થળો
દંતકથા અનુસાર, દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે સમુદ્ર મંથન દરમિયાન, અમૃતના થોડા ટીપા પૃથ્વી પર પડ્યા. આ ટીપાં ચાર સ્થળોએ પડ્યા - પ્રયાગરાજ, હરિદ્વાર, ઉજ્જૈન અને નાસિક. આ સ્થાનોને અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે અને અહીં કુંભ મેળો ભરાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ સ્થાનો પર સ્નાન કરવાથી પાપોનો નાશ થાય છે અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. કુંભ મેળો માત્ર ભારતમાંથી જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાંથી લાખો ભક્તોને આકર્ષે છે. આ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક ઉત્સવ ભક્તોને પવિત્રતા, આધ્યાત્મિક સાધના અને અમરત્વની પ્રાપ્તિ માટેનું પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે.
