લોહરી પર્વ પર શા માટે પ્રગટાવવામાં આવે છે અગ્નિ, શું છે તેની પૂજાનું રહસ્ય?

વર્ષ 2025ના પહેલા મહિનામાં એટલે કે જાન્યુઆરીમાં તહેવારોની લહેર જોવા મળશે. આ મહિનામાં લોહરી, પોંગલ અને મકરસંક્રાંતિ જેવા ઘણા મોટા તહેવારો ઉજવવામાં આવશે. સૌ પ્રથમ, 15 જાન્યુઆરી 2025ના રોજ મકરસંક્રાંતિનો તહેવાર ઉજવવામાં આવશે.

આ પણ વાંચો: પોષ અમાવસ્યાના દિવસે કરો આ વસ્તુઓનું દાન, ધનમાં થશે વૃદ્ધિ

આના એક દિવસ પહેલા જ લોહરીનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે. લોહરી દર વર્ષે પોષ મહિનાના છેલ્લા દિવસે ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. મહા મહિનો પણ આ દિવસથી શરૂ થાય છે. લોહરી એ શીખ સમુદાયનો મુખ્ય તહેવાર છે. આ તહેવાર પર રાત્રે અગ્નિ પ્રગટાવવામાં આવે છે, જેને લોહરી કહેવામાં આવે છે. આ અગ્નિ પવિત્રતા અને શુભતાનું પ્રતિક છે. આ અગ્નિમાં તલ, ગોળ, મગફળી, રેવાડી, ગજક વગેરે અર્પણ કરવામાં આવે છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે લોહરી પર શા માટે અગ્નિ પ્રગટાવવામાં આવે છે?

ક્યારે છે લોહરી?

લોહરીનો તહેવાર મકરસંક્રાંતિના એક દિવસ પહેલા ઉજવવામાં આવે છે. સૂર્ય 15 જાન્યુઆરીએ સવારે 2:43 કલાકે મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરશે, તેથી ઉદયા તિથિને ધ્યાનમાં રાખીને, 15 જાન્યુઆરી, સોમવારના રોજ મકરસંક્રાંતિનો તહેવાર ઉજવવામાં આવશે. તે જ સમયે, લોહરીનો તહેવાર મકરસંક્રાંતિના એક દિવસ પહેલા ઉજવવામાં આવે છે, તેથી લોહરીનો તહેવાર 14 જાન્યુઆરી, રવિવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે.

શા માટે પ્રગટાવવામાં આવે છે અગ્નિ?

લોહરીનો તહેવાર હોળીની જેમ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે રાત્રે એક જગ્યાએ અગ્નિ પ્રગટાવવામાં આવે છે. આ અગ્નિની આસપાસ તમામ લોકો એકઠા થઈ જાય છે. બધા મળીને અગ્નિદેવને તલ, ગોળ વગેરેથી બનેલી મીઠાઈઓ અર્પણ કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આવું કરવાથી જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે. લોકો અગ્નિની આસપાસ ફરે છે અને સુખ, શાંતિ અને સૌભાગ્યની પ્રાર્થના કરે છે. અગ્નિને નવો પાક સમર્પિત કરવામાં આવે છે અને ભગવાનનો આભાર માનવામાં આવે છે. આ સિવાય ભવિષ્યમાં સારા પાકની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.

માન્યતાઓ અનુસાર, લોહરી અગ્નિની પરંપરા માતા સતી સાથે જોડાયેલી છે. જ્યારે રાજા દક્ષે મહાયજ્ઞની વિધિ કરી ત્યારે તેણે તમામ દેવતાઓને બોલાવ્યા પરંતુ ભગવાન શિવ અને સતીને આમંત્રણ ન આપ્યું. તેમ છતાં માતા સતી મહાયજ્ઞમાં પહોંચ્યા, પરંતુ તેમના પિતા દક્ષે ભગવાન શિવની ખૂબ નિંદા કરી. તેનાથી દુઃખી થઈને સતીએ અગ્નિ કુંડમાં તેમનો દેહ ત્યાગ કર્યો. એવું કહેવાય છે કે આ અગ્નિ માતા સતીના બલિદાનને સમર્પિત છે. આ દિવસે પરિવારના તમામ સભ્યો અગ્નિની પૂજા કરે છે અને પરિક્રમા કરે છે. તલ, રેવડી, ગોળ વગેરે અગ્નિમાં અર્પણ કરવામાં આવે છે અને પ્રસાદ તરીકે વહેંચવામાં આવે છે. આ રીતે લોહરીનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે.

માન્યતાઓ અનુસાર, લોહરીની રાત વર્ષની સૌથી લાંબી રાત છે. આ પછી દિવસો લાંબા થવા લાગે છે. હવામાન સાનુકૂળ બનવાનું શરૂ થાય છે, જે પાક માટે સારું છે. તેથી, લોહરી પર, ખેડૂતો નવા પાકની વાવણી શરૂ કરે છે. લોહરી પર પૂજાની વિશેષ વિધિ છે. લોહરી પર માતા આદિશક્તિની મૂર્તિ પશ્ચિમ દિશામાં સ્થાપિત કરો અને સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવો. મૂર્તિ પર સિંદૂરનું તિલક લગાવો અને તલના લાડુ ચઢાવો.

નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.