ભગવાન વિષ્ણુએ કેમ લીધો માછલીનો અવતાર? જાણો પૌરાણિક કથા
જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર એકાદશી તિથિની જેમ દ્વાદશી તિથિને પણ હિંદુ ધર્મમાં વધુ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. કહેવ
જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર એકાદશી તિથિની જેમ દ્વાદશી તિથિને પણ હિંદુ ધર્મમાં વધુ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે આ દિવસે શ્રી હરિની પૂજા કરવાથી વિશેષ લાભ મળે છે. તેથી મત્સ્ય દ્વાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુના મત્સ્ય અવતારની પૂજા કરવાની પરંપરા છે.
આ પણ વાંચો : માર્ગશીર્ષ પૂર્ણિમાના દિવસે આ મંત્રોનો જાપ કરવાથી કરિયરમાં થાય છે પ્રગતિ, જીવનમાં જળવાઈ રહે છે સુખ-શાંતિ
મત્સ્ય દ્વાદશી પૂજા
મત્સ્ય દ્વાદશી પર વિધિ પ્રમાણે નારાયણની પૂજા કરો. ફૂલોને પાણીથી ભરેલા ચાર વાસણોમાં મૂકવામાં આવે છે, તલથી આવરી લેવામાં આવે છે અને ચાર સમુદ્રના રૂપમાં પૂજા કરવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુના પ્રથમ અવતાર મત્સ્ય સ્વરૂપમાં પીળી ધાતુની મૂર્તિની પૂજા કરવામાં આવે છે અને ચાર વાસણોનું દાન કરવામાં આવે છે.
વિધિ પ્રમાણે ભગવાન વિષ્ણુની માછલીની પૂજા કરો. ગોખરીતમાં હળદર મિક્સ કરીને દીવો પ્રગટાવો, મોગરાને ધૂપ કરો. કેસર અર્પણ કરો. મેરીગોલ્ડ ફૂલ અર્પણ કરો, ચણાના લોટમાંથી બનેલી મીઠાઈઓ અર્પણ કરો અને તુલસીની માળા વડે એક વાર આ વિશેષ મંત્રનો જાપ કરો. પૂજા પછી પ્રસાદ તરીકે ભોગનું વિતરણ કરો.
મત્સ્ય દ્વાદશી પૂજા મંત્ર- પૂજા મંત્ર: ઓમ મત્સ્યરૂપાય નમઃ ઓમ અચ્યુતાય નમઃ
મત્સ્યાવતારની વાર્તા: ભગવાન વિષ્ણુએ બ્રહ્માંડને પ્રલયથી બચાવવા માટે મત્સ્યાવતાર લીધો હતો. સત્યયુગની વાર્તા છે, એક દિવસ રાજા સત્યવ્રતને નદીમાં સ્નાન કરતી વખતે માછલી મળી. રાજાએ તેને પાછું નદીમાં ફેંકી દીધું ત્યારે માછલીએ કહ્યું, "રાજા, મારી રક્ષા કરો, આ પાણીમાં રહેતા મોટા જીવો મને ખાઈ જશે."
તે પોતાના કામદળમાં મૂકીને મહેલમાં લઈ આવ્યો. ત્યાં આવ્યા પછી તેનું કદ અસામાન્ય રીતે વધવા લાગ્યું. જ્યારે તે શાહી મહેલમાં કોઈપણ પાત્રમાં ફિટ ન થઈ, ત્યારે રાજાએ તેને ફરીથી નદીમાં ફેંકી દીધી અને તેણીને તેના સાચા સ્વરૂપમાં દેખાવાની પ્રાર્થના કરી.
સત્યવ્રતની પ્રાર્થના પર, માછલી વિષ્ણુના રૂપમાં પ્રગટ થઈ અને સત્યવ્રતને કહ્યું, "સાત દિવસ પછી, કયામત આવશે, પછી તમે સાત ઋષિ, દવાઓ, બીજ અને જીવોના સૂક્ષ્મ શરીરો સાથે એક વિશાળ હોડીમાં બેસો અને હું માછલીના રૂપમાં તમારી સંભાળ લઇશ ..હું નજીક આવીશ અને તમને પાર કરીશ."
બધું સમય પ્રમાણે થયું અને પ્રલય પછી, શ્રી હરિએ માછલીના રૂપમાં રાજા સત્યવ્રતને તત્વજ્ઞાનનો ઉપદેશ આપ્યો. જે મત્સ્યપુરાણના નામથી પ્રસિદ્ધ છે.
બીજી માન્યતા અનુસાર, જ્યારે હયગ્રીવે વેદ ચોરી લીધા હતા અને તેમને સમુદ્રના ઊંડાણમાં સંતાડી દીધા હતા. ત્યારે શ્રી હરિએ માછલીનું રૂપ ધારણ કરીને વેદ પ્રાપ્ત કર્યા અને તેમને પુનઃસ્થાપિત કર્યા.
