Raksha Bandhan : સૌ પ્રથમ રાખડી કોણે બાંધી હતી? જાણો કેવી રીતે શરૂ થયો રક્ષાબંધનનો તહેવાર
રક્ષાબંધન ભાઈઓ અને બહેનો વચ્ચેના અમર પ્રેમનું પ્રતીક છે. આ તહેવાર દર વર્ષે શ્રાવણ મહિનાની પૂનમે આવે છે. આ દિવસે બહેનો પૂજા કરે છે
રક્ષાબંધન ભાઈઓ અને બહેનો વચ્ચેના અમર પ્રેમનું પ્રતીક છે. આ તહેવાર દર વર્ષે શ્રાવણ મહિનાની પૂનમે આવે છે. આ દિવસે બહેનો પૂજા કરે છે અને તેમના ભાઈઓના કાંડા પર રાખડી બાંધે છે અને તેમના સ્વાસ્થ્ય અને જીવનમાં સફળતા માટે પ્રાર્થના કરે છે. જ્યારે ભાઈઓ તેમની બહેનોને દરેક સમયે રક્ષણ, પ્રેમ અને મદદ કરવાનું વચન આપે છે. આ વર્ષે રક્ષાબંધનનો તહેવાર સોમવાર 19 ઓગસ્ટ 2024ના રોજ ઉજવવામાં આવશે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે રક્ષાબંધનનો તહેવાર ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ થયો. તેમજ સૌ પ્રથમ કોણે કોને રાખડી બાંધી? ચાલો જાણીએ રક્ષાબંધન વિશે વિગતવાર.
બધા ભાઈઓ અને બહેનો દર વર્ષે પ્રેમથી રક્ષાબંધનની ઉજવણી કરે છે. બહેનો થાળી શણગારે છે અને તેમના ભાઈની આરતી કરે છે અને ભગવાનને પ્રાર્થના કરે છે કે તે લાંબા સમય સુધી સ્વસ્થ રહે. શું તમે જાણો છો કે પૌરાણિક સમય પહેલા પણ રક્ષાબંધન ઉજવવામાં આવતું હતું? એવું માનવામાં આવે છે કે આ તહેવાર સત્યયુગમાં શરૂ થયો હતો અને માતા લક્ષ્મીએ રાજા બલિને રક્ષાસૂત્ર બાંધીને આ પરંપરાની શરૂઆત કરી હતી. રક્ષાબંધનની શરૂઆતને લઈને ઘણી કથાઓ અને પૌરાણિક માન્યતાઓ પણ પ્રચલિત છે.
પરંપરાગત હિન્દુ તહેવાર
ભારતમાં રાખડી એક પરંપરાગત હિન્દુ તહેવાર છે. આ તહેવાર ભાઈ-બહેન વચ્ચેના પ્રેમનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. “સુરક્ષાનું બંધન” શબ્દનો અર્થ “રક્ષા બંધન” છે. જ્યારે કોઈ બહેન તેના ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધે છે, ત્યારે ભાઈ તેની બહેનને તમામ મુશ્કેલીઓથી બચાવવાનું વચન આપે છે.
માતા લક્ષ્મીએ રાજા બલિને રાખડી બાંધી હતી
રાજા બલિનું દાન ઇતિહાસમાં સૌથી મહાન છે. એકવાર માતા લક્ષ્મીએ રાજા બલિને રાખડી બાંધી અને ભગવાન વિષ્ણુ પાસે બદલો માંગ્યો. કથા કહે છે કે રાજા બલિએ એક વખત યજ્ઞ કર્યો હતો. ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ દાનવીર રાજા બલિ પાસેથી વામનાવતાર સંબંધી ત્રણ પગથિયા જમીન માંગી. હા, બાલિએ કહ્યું, વામનવતારએ સમગ્ર પૃથ્વી અને આકાશને બે પગલામાં માપી લીધું. રાજા બલિ સમજી ગયા કે ભગવાન વિષ્ણુ પોતે તેમની તપાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે ત્રીજું પગલું ભરવા માટે ભગવાનની સામે માથું આગળ કર્યું.
પછી તેમણે ભગવાનને કહ્યું કે હવે મારું બધું જ સમાપ્ત થઈ ગયું છે, કૃપા કરીને મારી વિનંતી સાંભળો અને મારી સાથે પાતાળમાં રહો. ભક્તો પણ ભગવાનને વૈકુંઠમાં છોડીને પાતાળમાં ગયા. આ જાણીને દેવી લક્ષ્મી ગરીબ સ્ત્રીની જેમ બલિ પાસે ગયા અને તેમને રાખડી બાંધી. બલિએ કહ્યું કે મારી પાસે તને આપવા માટે કંઈ નથી, પરંતુ દેવી લક્ષ્મી તેના રૂપમાં આવ્યા અને કહ્યું કે તમારી પાસે રૂબરૂ શ્રી હરિ છે અને મારે પણ તે જ જોઈએ છે. આ પછી બલિએ ભગવાન વિષ્ણુને માતા લક્ષ્મી સાથે જવા કહ્યું. ત્યારે રાજા બલિએ ભગવાન વિષ્ણુને વરદાન આપ્યું કે તેઓ દર વર્ષે ચાર મહિના પાતાળમાં રહેશે. ચાર મહિનાના આ સમયગાળાને ચાતુર્માસ કહેવામાં આવે છે.
મહાભારતમાં દ્રૌપદી કૃષ્ણને રાખડી બાંધે છે
ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં રાજસૂય યજ્ઞમાં શિશુપાલ પણ હાજર હતા. જ્યારે શિશુપાલે શ્રી કૃષ્ણનું અપમાન કર્યું ત્યારે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ શિશુપાલને પોતાના સુદર્શન ચક્રથી વધ કર્યો. પરત ફરતી વખતે સુદર્શન ચક્રથી કૃષ્ણજીની નાની આંગળીમાં ઈજા થઈ અને લોહી વહેવા લાગ્યું. પછી દ્રૌપદીએ પોતાની સાડીનો પલ્લુ શ્રી કૃષ્ણની આંગળી પર બાંધી દીધો. ત્યારે શ્રી કૃષ્ણએ દ્રૌપદીને કહ્યું કે તે આ રક્ષા સૂત્રને પૂર્ણ કરશે. જ્યારે કૌરવો દ્વારા દ્રૌપદીનું ચીરહરણ કરવામાં આવ્યું ત્યારે શ્રી કૃષ્ણે દ્રૌપદીનું વસ્ત્ર ધારણ કરાવીને તેમનું સન્માન બચાવ્યું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે તે શ્રાવણ પૂનમનો દિવસ હતો જ્યારે દ્રૌપદીએ શ્રી કૃષ્ણની આંગળી પર સાડીનું પલ્લુ બાંધ્યું હતું.
