છઠનો મહાન તહેવાર સૌપ્રથમ કોણે ઉજવ્યો?  તમને કદાચ ખબર નહીં હોય!

છઠ પૂજા એ હિન્દુ ધર્મના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તહેવારોમાંનો એક છે.  તે ભારતના મોટા ભાગોમાં, ખાસ કરીને બિહાર, ઝારખંડ અને પૂર્વ ઉત્તર પ્રદેશમાં ખૂબ જ ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. જો કે, વર્ષોથી આ તહેવાર વિવિધ રાજ્યો અને વિદેશમાં પણ ફેલાયો છે, જ્યાં ભારતીય મૂળના લોકો તેને મોટા પાયે ઉજવે છે. હિંદુ કેલેન્ડર (પંચાંગ) મુજબ, છઠ પૂજા કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની ષષ્ઠી તિથિ (છઠ્ઠી દિવસે) ઉજવવામાં આવે છે.  આ તહેવાર ચાર દિવસ સુધી ચાલે છે.

 છઠ પૂજાનું મહત્વ

હિંદુ ધર્મમાં છઠ પૂજાનું ખૂબ મહત્વ છે અને તેને ઘણીવાર 'મહાપર્વ' અથવા આસ્થાનો મહાન તહેવાર કહેવામાં આવે છે.  પ્રાચીન દંતકથાઓ અનુસાર, આ તહેવારની ઉત્પત્તિ સત્યયુગ અને દ્વાપર યુગથી છે.  એવું કહેવાય છે કે દેવી સીતા અને ભગવાન રામે છઠનું વ્રત રાખ્યું હતું અને સૂર્યદેવની પૂજા કરી હતી.  વધુમાં, દ્વાપર યુગમાં, કર્ણ અને પાંડવોની પત્ની દ્રૌપદીએ પણ સૂર્ય ઉપાસના (સૂર્ય ઉપાસના) કરી હતી.

 છઠ પૂજા દરમિયાન, ભક્તો સૂર્ય દેવ (સૂર્ય દેવ) અને દેવી છઠ્ઠી મૈયા (દેવી ષષ્ઠી) ની પૂજા કરે છે.  આ તહેવાર પ્રકૃતિ સાથે પણ ઊંડો સંબંધ ધરાવે છે, કારણ કે તે પરોઢ (ઉષા), હવા અને પાણી જેવા તત્વોનું સન્માન કરે છે.  પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, રાજા પ્રિયવંદે પોતાના પુત્રના જીવનની રક્ષા માટે છઠ વ્રતનું પાલન કર્યું અને સૂર્ય ભગવાન અને દેવી ષષ્ઠીની પૂજા કરી.  આવો જાણીએ છઠ પૂજાના ઈતિહાસ વિશે.

 છઠ પૂજાનો ઈતિહાસ

 રામાયણમાં છઠ પૂજા

પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, ભગવાન રામે રાવણને હરાવીને 14 વર્ષના વનવાસ પછી અયોધ્યા પરત ફર્યા બાદ રાવણને મારવાના પાપનો બોજ ઉઠાવ્યો હતો.  આ પાપને ધોવા માટે ઋષિઓએ રાજસૂય યજ્ઞ કરવાની સલાહ આપી.  ઋષિ મુદ્ગલે ભગવાન રામ અને દેવી સીતાને તેમના આશ્રમમાં યજ્ઞ માટે આમંત્રણ આપ્યું.  ઋષિની સૂચના મુજબ સીતાએ કાર્તિક શુક્લની ષષ્ઠી તિથિએ ઉપવાસ કર્યો અને સૂર્યદેવની પૂજા કરી.  રામ અને સીતા ઋષિના આશ્રમમાં છ દિવસ રોકાયા અને સૂર્યદેવની પૂજા કરી.  આમ, છઠ પૂજાની પરંપરા રામાયણ યુગ સાથે પણ જોડાયેલી છે.

મહાભારતમાં છઠ પૂજા

મહાભારતમાં પણ છઠ પૂજાનું મહત્વ દર્શાવવામાં આવ્યું છે.  પાંડવોએ જુગારની રમતમાં તેમનું રાજ્ય ગુમાવ્યા પછી, દ્રૌપદીએ છઠ વ્રતનું પાલન કર્યું.  સૂર્ય ભગવાનના આશીર્વાદથી, પાંડવો તેમનું ગુમાવેલું રાજ્ય પાછું મેળવવામાં સક્ષમ હતા.

 કર્ણે સૂર્યદેવની પૂજા કરી

મહાભારતની બીજી વાર્તામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સૂર્ય ભગવાનનો પુત્ર કર્ણ સૂર્યનો મહાન ઉપાસક હતો.  દરરોજ સવારે, કર્ણ પાણીમાં કમર સુધી ઊભો રહ્યો અને ઉગતા સૂર્યને અર્ઘ્ય (પાણી) અર્પણ કરતો.  એવું માનવામાં આવે છે કે કર્ણએ સૂર્ય ઉપાસનાની પરંપરા શરૂ કરી હતી અને સૂર્યના આશીર્વાદથી તે એક શક્તિશાળી યોદ્ધા બન્યો હતો.

નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.