VIDEO: વિજ્ઞાન પણ જ્યાં નમી જાય છે! જાણો જગન્નાથ પુરી મંદિરના એ 5 અદ્ભુત રહસ્યો, જેની દુનિયાભરમાં થાય છે ચર્ચા!
છેલ્લું અપડેટ : 16 Jul 2026
ઓડિશાના પુરી શહેરમાં આવેલું ભગવાન જગન્નાથનું મંદિર ભારતના ચાર પ્રમુખ તીર્થધામો (ચાર ધામ) માંનું એક છે. દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અહીં પૂજા-અર્ચના કરવા અને વિશ્વપ્રસિદ્ધ રથયાત્રામાં સામેલ થવા માટે આવે છે. આ મંદિર માત્ર તેના ધાર્મિક મહત્વ માટે જ નહીં, પણ તેની સાથે જોડાયેલા અનેક રહસ્યો અને પરંપરાઓ માટે પણ જાણીતું છે, જેના પર દાયકાઓથી ચર્ચા થતી રહી છે. આમાંની કેટલીક બાબતો અસીમ આસ્થા સાથે જોડાયેલી છે, જ્યારે અન્ય બાબતો પાછળ ઐતિહાસિક અથવા સ્થાપત્ય કળા (વાસ્તુશાસ્ત્ર)ના કારણો દર્શાવવામાં આવે છે. અહીં જાણો આ વિશે વિસ્તારથી
મંદિરના શિખર પર હંમેશા લહેરાતી ધ્વજા
એવી માન્યતા છે કે મંદિરના શિખર પર લગાવેલી ધ્વજા દરરોજ બદલવામાં આવે છે. ખાસ તાલીમ પામેલા સેવકો કોઈપણ આધુનિક સુરક્ષા સાધનો વિના આ કામ કરે છે. આ પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે અને ભક્તો માટે ઊંડી આસ્થાનો વિષય છે.
સુદર્શન ચક્ર દરેક દિશામાંથી એકસરખું દેખાય છે
એવું કહેવાય છે કે મંદિરના શિખર પર લાગેલું સુદર્શન ચક્ર તમે ગમે તે દિશામાંથી જુઓ, એવું જ લાગશે કે જાણે તેનું મુખ તમારી તરફ જ છે. તેની અનોખી બનાવટ અને ઊંચાઈ તેને જોનારાઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનાવે છે.
મહાપ્રસાદ ક્યારેય ખૂટતો નથી
જગન્નાથ મંદિરનું રસોડું દુનિયાના સૌથી મોટા મંદિર રસોડામાંનું એક છે. અહીં દરરોજ હજારો ભક્તો માટે ભોજન બનાવવામાં આવે છે. ભક્તોનું માનવું છે કે ભગવાનની કૃપાથી મહાપ્રસાદ ક્યારેય ખૂટતો નથી અને ભોજનનો ક્યારેય બગાડ પણ થતો નથી.
રાંધવાની અનોખી પરંપરા
અહીં ભોજન માટીના વાસણોમાં રાંધવામાં આવે છે, જેને એકબીજાની ઉપર ગોઠવવામાં આવે છે. પરંપરા અનુસાર, સૌથી ઉપર રાખેલા વાસણનું ભોજન સૌથી પહેલા પાકે છે. આ પદ્ધતિને મંદિરની અનોખી પરંપરાઓ અને અકાટ્ય આસ્થાનો એક મહત્વનો ભાગ માનવામાં આવે છે.
લાકડાની મૂર્તિઓનું ‘નવકલેવર’
ભગવાન જગન્નાથ, ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રાની મૂર્તિઓ લાકડામાંથી બનેલી છે. ચોક્કસ સમયગાળે, ‘નવકલેવર’ નામની એક ખાસ ધાર્મિક વિધિ દ્વારા જૂની મૂર્તિઓની જગ્યાએ નવી મૂર્તિઓ બનાવવામાં આવે છે. આ પરંપરાને જગન્નાથ સંસ્કૃતિની સૌથી અનોખી વિશેષતાઓમાંની એક ગણવામાં આવે છે.
રથયાત્રાનું અસાધારણ મહત્વ
દર વર્ષે યોજાતી જગન્નાથ રથયાત્રા દુનિયાના સૌથી મોટા ધાર્મિક આયોજનોમાંની એક છે. આ દરમિયાન ભક્તોને ભગવાનના વિશાળ રથોને ખેંચવાનું પરમ સૌભાગ્ય મળે છે. આ ભવ્ય આયોજનને આસ્થા, સંસ્કૃતિ અને સામાજિક એકતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
