ગીતા જયંતિ ક્યારે અને શા માટે ઉજવવામાં આવે છે? જાણો તેનું મહત્ત્વ

માર્ગશીર્ષ મહિનાના શુક્લ પક્ષની એકાદશીના દિવસે ગીતા જયંતિ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસથી તમામ ગીતા ભવનોમાં પખવાડિયાની ઉજવણીનું આયોજન કરવામાં આવે છે અને ગીતા આધારિત પ્રવચનો યોજવામાં આવે છે. આ વર્ષે 2024માં  અંગ્રેજી કેલેન્ડર મુજબ ગીતા જયંતિ 11 ડિસેમ્બર 2024 ના રોજ છે.

ગીતા જયંતિ શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?

જે દિવસે શ્રી કૃષ્ણે અર્જુનને ગીતાનું જ્ઞાન આપ્યું તે દિવસે માર્ગશીર્ષ શુક્લ પક્ષની એકાદશી હતી.  તેથી જ આ દિવસને ગીતા જયંતિ તરીકે ઉજવવામાં આવ્યો. આ દિવસે કુરુક્ષેત્રમાં મહાભારતનું યુદ્ધ થયું હતું અને લાખો લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. આર્યભટ્ટ અનુસાર, મહાભારત યુદ્ધ 3137 બીસીમાં થયું હતું. એટલા માટે આ દિવસે ઉપવાસ કરવાથી મનની શુદ્ધિ થાય છે અને શરીર સ્વસ્થ બને છે, પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે અને જીવનમાં સુખ-શાંતિ આવે છે અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે.

મોક્ષદા એકાદશીનું શું મહત્વ છે?

માર્ગશીર્ષના શુક્લ પક્ષની એકાદશીને મોક્ષદા એકાદશી કહેવાય છે. આ દિવસે શ્રી કૃષ્ણએ અર્જુનને ગીતાનું જ્ઞાન આપ્યું હતું, તેથી આ દિવસે ગીતા જયંતિ પણ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે ગીતાનો પાઠ કરવાથી અથવા ગીતાના ઉપદેશ સાંભળવાથી મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. મોક્ષદા એકાદશી વ્રતની અસરથી ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુ મોક્ષ આપે છે. વ્રત રાખવાની સાથે, ભગવાન હરિની પૂજા કરો અને પૂજા દરમિયાન ધૂપ, દીવા અને વિવિધ પ્રકારની સામગ્રીથી વિષ્ણુને પ્રસન્ન કરો. એટલું જ નહીં, આ દિવસે પિતૃઓ માટે પ્રાર્થના કરવાથી તેઓ પરમ ધામની પ્રાપ્તિ પણ કરે છે.

ગીતામાં શ્રી કૃષ્ણે 574 શ્લોક કહ્યા છે, અર્જુને 85, સંજયે 40 અને ધૃતરાષ્ટ્રે 1 શ્લોક કહ્યો છે. ગીતાના કુલ 700 શ્લોકો 18 અધ્યાયમાં વહેંચાયેલા છે.  શ્રીમદ ભાગવત ગીતામાં 18 અધ્યાય અને 700 શ્લોક છે, ગીતાનું બીજું નામ ગીતોપનિષદ છે.  8 અધ્યાયમાં વિષાદ યોગમાં 46, સાંખ્ય યોગમાં 72, કર્મયોગમાં 43, જ્ઞાન કર્મ સંન્યાસ યોગમાં 42, કર્મ સંન્યાસ યોગમાં 29, ધ્યાન યોગ અથવા આત્મ-નિયંત્રણ યોગમાં 47, જ્ઞાન વિજ્ઞાન યોગમાં 30 અધ્યાય છે. અક્ષર બ્રહ્મયોગમાં 28, રાજગુહ્ય યોગમાં 34 રાજવિદ્યા, વિભૂતિ વિસ્તાર યોગમાં 42, વિશ્વરૂપ દર્શન યોગમાં 55, ભક્તિ યોગમાં 20, ક્ષેત્ર ક્ષેત્રજન વિભાગ યોગમાં 35, ગુણત્રય યોગમાં 27, પુષોત્તમ યોગમાં 20, દૈવાસુર સંપદ વિભાગ યોગમાં 24, શ્રદ્ધાત્રય વિભાગ યોગમાં 28 શ્લોક છે, મોક્ષ સંન્યાસ યોગમાં 78 શ્લોકો છે.