સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા 2026: પિતૃઓની તૃપ્તિ અને આશીર્વાદ માટે આ પાવન દિવસે કરો આ મહત્વપૂર્ણ વસ્તુઓનું દાન
છેલ્લું અપડેટ : 05 Oct 2026
હિન્દુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષ પૂર્વજો પ્રત્યે આદર, શ્રદ્ધા અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો એક અત્યંત પવિત્ર અવસર છે. આ પક્ષ દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓ પોતાના જાણીતા તેમજ અજાણ્યા પિતૃઓની આત્માની શાંતિ અર્થે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન જેવી વિધિઓ વિધિવત્ સંપન્ન કરે છે.
વૈદિક પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં પિતૃ પક્ષની પૂર્ણાહુતિ શનિવાર, 10 ઑક્ટોબરના રોજ 'સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા' (બિડ અમાવસ્યા) સાથે થશે. ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ, જે પૂર્વજોની મૃત્યુતિથિ યાદ ન હોય અથવા અજ્ઞાત હોય, તેમનું શ્રાદ્ધ અને તર્પણ આ દિવસે કરવાથી તેમને સદ્ગતિ પ્રાપ્ત થાય છે. સર્વ પિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે કરવામાં આવતા સત્કર્મો અને દાનનું વિશિષ્ટ આધ્યાત્મિક મહત્વ છે.
અન્નદાન સર્વશ્રેષ્ઠ પુણ્ય: શાસ્ત્રોમાં અન્નદાનને મહાદાન માનવામાં આવ્યું છે. સર્વ પિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે જરૂરિયાતમંદોને ભોજન કરાવવું અથવા સીધું (ઘઉં, ચોખા, કઠોળ, લોટ વગેરે અનાજ) આપવું વિશેષ ફળદાયી ગણાય છે. ઘણા પરિવારો આ દિવસે પિતૃઓ માટે સાત્વિક ભોજન બનાવી બ્રાહ્મણો તેમજ ગરીબોને આદરપૂર્વક જમાડે છે.
કાળા તલનું વિશેષ મહત્વ: પિતૃકાર્યમાં કાળા તલ અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે. તર્પણ દરમિયાન જળમાં કાળા તલ અર્પણ કરવાની પ્રાચીન પરંપરા છે. સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા પર કોઈ યોગ્ય બ્રાહ્મણ કે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને કાળા તલનું દાન કરવાથી પિતૃદોષ શાંત થાય છે અને પૂર્વજો પ્રસન્ન થઈ આશીર્વાદ આપે છે.
વસ્ત્રદાનની પાવન પરંપરા: સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા પર વસ્ત્રદાન કરવાનું પણ આગવું મહત્વ છે. આ દિવસે જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને હંમેશાં સ્વચ્છ, યોગ્ય અને નવા કે પહેરી શકાય તેવા સારા કપડાં જ આપવા જોઈએ. જૂના, ફાટેલા કે બિનઉપયોગી કપડાંનું દાન ક્યારેય ન કરવું જોઈએ.
શુદ્ધ ઘી અને ગોળનું દાન: ગોળને પવિત્ર અને સાત્વિક માનવામાં આવે છે, તેથી અનાજ સાથે ગોળનું દાન કરવાથી પિતૃઓની કૃપા સદા બની રહે છે. આ સાથે ગાયના શુદ્ધ ઘીનું દાન કરવું પણ ઉત્તમ ગણાય છે; હવન અને દીવામાં ઉપયોગી એવા ઘીનું દાન કરવાથી ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે.
સર્વ પિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે માત્ર ઔપચારિક વિધિ પૂરતું નહીં, પરંતુ સેવા અને સમર્પણ ભાવથી વ્યક્તિએ પોતાની યથાશક્તિ અનાજ, કાળા તલ, વસ્ત્ર, ગોળ અને ઘીનું દાન કરવું જોઈએ. સાચા મનથી કરવામાં આવેલું આ દાન પૂર્વજો પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતા દર્શાવે છે અને પરિવારમાં શાંતિ તથા સમૃદ્ધિ લાવે છે.
