છઠ વ્રત દરમિયાન આ 8 નિયમોનું રાખો ખાસ ધ્યાન, જાણો શું કરવું અને શું નહીં

છઠ મહાપર્વ (Chhath Mahaparv) હિન્દુ ધર્મના સૌથી પવિત્ર અને કઠિન વ્રતોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. આ ચાર દિવસીય પર્વમાં સૂર્યદેવ (Surya Dev) અને છઠી મૈયાની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ દરમિયાન વ્રતધારીઓએ શરીર, મન અને આત્માની શુદ્ધતા જાળવવાની હોય છે. છઠ વ્રતમાં સ્વચ્છતા, પવિત્રતા, સંયમ અને શ્રદ્ધાનું વિશેષ મહત્વ છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ પર્વ દરમિયાન કેટલાક ખાસ નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી માનવામાં આવે છે.

1. ડુંગળી-લસણ અને માંસાહારી ભોજનથી દૂર રહેવું

છઠ પૂજા દરમિયાન ઘરમાં ડુંગળી, લસણ અને માંસાહારી ભોજન બનાવવાની મનાઈ હોય છે. માત્ર વ્રત કરનાર વ્યક્તિ જ નહીં, પરંતુ પરિવારના અન્ય સભ્યોએ પણ સાત્વિક ભોજન (Sattvic Food) ગ્રહણ કરવું જોઈએ. આ નિયમનો હેતુ ઘરમાં શુદ્ધતા અને પવિત્રતા જાળવવાનો છે.

2. પ્રસાદ બનાવવામાં ગંગાજળનું મહત્વ

છઠ પૂજા માટે તૈયાર કરવામાં આવતા પ્રસાદમાં ગંગાજળનો ઉપયોગ શુભ માનવામાં આવે છે. પ્રસાદ બનાવતી વખતે સ્વચ્છતા અને પવિત્રતાનું ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. પરંપરા અનુસાર, પ્રસાદ માટી અથવા કાંસાના વાસણોમાં તૈયાર કરવામાં આવે છે.

3. વાંસની ટોપલીમાં જ પૂજાની સામગ્રી રાખવી

છઠ પૂજામાં વાંસની ટોપલી (સૂપ અથવા દૌરા)નું વિશેષ મહત્વ છે. તેમાં ઠેકુઆ, ફળો, નાળિયેર, કસર અને અન્ય પૂજા સામગ્રી રાખવામાં આવે છે. આ સામગ્રી સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરતી વખતે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.

4. નદી અથવા સ્વચ્છ જળમાં સ્નાન કરવું

વ્રતધારીઓએ શરીર અને મનની શુદ્ધિ માટે નદી, તળાવ અથવા અન્ય સ્વચ્છ જળાશયમાં સ્નાન કરવાની પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, સ્નાનને આધ્યાત્મિક શુદ્ધતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

5. સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું

છઠ મહાપર્વમાં સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય (Arghya) આપવાનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક વિધિ માનવામાં આવે છે. વ્રતધારીઓ પાણીમાં ઊભા રહીને સૂર્યદેવને સ્વચ્છ જળ અર્પણ કરે છે. આ દરમિયાન સૂર્યદેવની પૂજા અને મંત્રોચ્ચાર કરવામાં આવે છે.

6. ચામડાની વસ્તુઓનો ઉપયોગ ન કરવો

છઠ પૂજા દરમિયાન ચામડામાંથી બનેલી વસ્તુઓનો ઉપયોગ ટાળવાની પરંપરા છે. ખાસ કરીને બેલ્ટ, પર્સ, જૂતા અને અન્ય ચામડાની વસ્તુઓ પૂજાસ્થળથી દૂર રાખવી જોઈએ. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, તેનાથી પૂજાની પવિત્રતા જળવાઈ રહે છે.

7. પ્રસાદ બનાવવા માટે શુદ્ધ વાસણો અને ચૂલાનો ઉપયોગ

છઠ પૂજાનો પ્રસાદ તૈયાર કરવા માટે વપરાતાં વાસણો સંપૂર્ણપણે સ્વચ્છ હોવા જોઈએ. પરંપરા અનુસાર, પ્રસાદ બનાવવા માટે લાકડા અથવા ગાયના છાણાંનો ઉપયોગ કરીને ચૂલો પ્રગટાવવામાં આવે છે. પ્રસાદ બનાવતી વખતે સ્વચ્છતા અને પવિત્રતાનું વિશેષ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે.

8. વ્રત દરમિયાન પથારી પર ન સૂવું

છઠ વ્રત દરમિયાન વ્રતધારીઓએ આરામ અને ઊંઘ માટે પથારી કે ખાટલાનો ઉપયોગ કરવો નહીં, તેવી પરંપરા છે. તેમણે જમીન પર ચાદર અથવા સાદડી પાથરીને સૂવું જોઈએ. આ નિયમને તપસ્યા, સાદગી અને સંયમ સાથે જોડવામાં આવે છે.

છઠ વ્રતમાં શુદ્ધતા અને સંયમનું વિશેષ મહત્વ

છઠ મહાપર્વ માત્ર ઉપવાસ કે પૂજા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે તપસ્યા, આત્મસંયમ અને સૂર્યદેવ પ્રત્યેની અખૂટ શ્રદ્ધાનું પ્રતીક છે. આ ચાર દિવસ દરમિયાન વ્રતધારીઓએ ધાર્મિક પરંપરાઓ અને નિયમોનું પાલન કરવાનું હોય છે. માન્યતા અનુસાર, સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવથી છઠી મૈયા તથા સૂર્યદેવની પૂજા કરવાથી તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે.

નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.