Hanuman Jayanti 2026: કેવી રીતે થયો પૃથ્વી પર સંકટમોચનનો જન્મ? જાણો હનુમાનજીના જન્મનું રહસ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 02 Apr 2026
ચૈત્ર મહિનાની પૂનમના દિવસે ઉજવાતી હનુમાન જયંતિ ભક્તો માટે ખૂબ જ ખાસ હોય છે. પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભગવાન શિવના અગિયારમા રુદ્ર અવતાર હનુમાનને કળિયુગમાં ભક્તોના દુઃખ દૂર કરનારા જાગૃત દેવતા માનવામાં આવે છે.
તેમની જન્મકથા અતિ અલૌકિક છે, જે તેમની શક્તિ અને ભક્તિ બંનેને પ્રતિબિંબિત કરે છે. હનુમાનને મારુતિ અને પવનપુત્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેમના જન્મની આસપાસની કથાઓ આજે પણ ભક્તોને પ્રેરણા આપે છે.
હનુમાનનો જન્મ અને વાનર સ્વરૂપ
હનુમાનનો જન્મ માતા અંજના અને વાનર રાજા કેસરીને ત્યાં થયો હતો. ઋષિ દુર્વાસાના શ્રાપને કારણે તેમનો જન્મ વાનર તરીકે થયો હતો. કેસરી અને અંજના સંતાન પ્રાપ્તિના આનંદથી વંચિત રહ્યા હતા. ઋષિ માતંગની સલાહ પર અંજનાએ તેમને નારાયણ પર્વત પર બાર વર્ષ સુધી તપસ્યા કરવાની સલાહ આપી. તપસ્યા દરમિયાન વાયુદેવે અંજનાના કાનમાં પ્રવેશ કર્યો અને તેને એક શક્તિશાળી પુત્રના આશીર્વાદ આપ્યા. આ જ કારણ છે કે હનુમાનને પવનનો પુત્ર અથવા મારુતિ કહેવામાં આવે છે.
શિવની તપસ્યા અને અયોધ્યા સાથે સંબંધિત એક કથા
બીજી દંતકથા અનુસાર, અંજનાએ દુર્વાસા ઋષિના શ્રાપથી મુક્ત થવા માટે ભગવાન શિવની તીવ્ર તપસ્યા કરી. પ્રસન્ન થઈને શિવે તેમને વરદાન આપ્યું કે તે તેમના ગર્ભમાંથી જન્મ લેશે. તે જ સમયે રાજા દશરથ અયોધ્યામાં પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કરી રહ્યા હતા. અગ્નિદેવ દ્વારા ચઢાવવામાં આવેલી ખીરનો એક ભાગ એક પક્ષીના પંજામાં ફસાઈ ગયો અને અંજનાના હાથમાં પડી ગયો. તેમણે તેમને શિવનો પ્રસાદ માનીને તેનું સેવન કર્યું, જેના પરિણામે હનુમાનનો જન્મ થયો.
બાળપણની ઘટના અને તેમનું નામ કેવી રીતે પડ્યું
હનુમાન જન્મથી જ અત્યંત શક્તિશાળી હતા. એક દિવસ ભૂખ્યા રહીને, તેમણે ઉગતા સૂર્યને લાલ ફળ સમજીને તેને ગળી જવા માટે આકાશમાં ઉડાન ભરી. આ જોઈને, ભગવાન ઇન્દ્ર ગુસ્સે થયા અને તેમના વજ્રથી તેમને માર્યા. ફટકાથી તેમની દાઢી તૂટી ગઈ. આ ઘટનાથી તેમનું નામ હનુમાન પડ્યું, જેનો અર્થ "તૂટેલી દાઢી" થાય છે.
દેવતાઓ અને મહાનતાના આશીર્વાદ
આ ઘટના પછી, દેવતાઓએ હનુમાનને અમરત્વ અને અસંખ્ય દૈવી શક્તિઓ આપી. તેમણે તેમને વરદાન આપ્યું કે કોઈ પણ શસ્ત્ર તેમને નુકસાન પહોંચાડી નહીં શકે. બાળપણથી જ, તેઓ બુદ્ધિશાળી, તેજસ્વી અને ભગવાન રામ પ્રત્યે ભક્તિથી ભરપૂર હતા. આજે પણ, ભક્તો તેમને મુશ્કેલીઓના તારણહાર તરીકે પૂજે છે અને માને છે કે તેમની કૃપા બધી મુશ્કેલીઓ દૂર કરે છે.
હનુમાન જયંતિનું મહત્વ
હનુમાન જયંતિ પર, ભક્તો ખાસ પ્રાર્થના, ઉપવાસ અને હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરે છે. તેમની કથા આપણને શીખવે છે કે સાચી ભક્તિ અને શ્રદ્ધાથી, અશક્ય કાર્યો પણ શક્ય બને છે. હનુમાન જયંતિ 2026 ના રોજ, લાખો ભક્તો મંદિરોમાં ઉમટી રહ્યા છે અને પવનપુત્રને શક્તિ અને હિંમત માટે પ્રાર્થના કરી રહ્યા છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
