માતા લક્ષ્મી અને ગણેશજીની મૂર્તિ સ્થાપિત કરતી વખતે ભૂલથી પણ ન કરો આ 5 ભૂલો
દિવાળીના પાવન પર્વે દેવી લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશજીની પૂજા વિના આખો ઉત્સવ અધૂરો ગણાય છે. આ દિવસે ઘરમાં સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સુખાકારીની મનોકામના સાથે વિધિવત પૂજન-અર્ચન કરવામાં આવે છે. પૂજા વિધાનમાં માત્ર દીવા, પુષ્પ કે નૈવેદ્ય પૂરતાં નથી, પરંતુ પૂજા સ્થળ અને દેવતાઓની મૂર્તિઓની યોગ્ય દિશાનું પણ વિશેષ મહત્વ રહેલું છે. વાસ્તુશાસ્ત્ર અનુસાર લક્ષ્મીજી અને ગણેશજીની મૂર્તિઓ યોગ્ય દિશા અને સ્થાન પર સ્થાપિત કરવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જાનો સંચાર થાય છે. આવો જાણીએ દિવાળી પૂજન દરમિયાન મૂર્તિ સ્થાપના અને વાસ્તુના કયા નિયમોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
મૂર્તિ સ્થાપના માટે કઈ દિશા શુભ ગણાય?
વાસ્તુ નિયમો મુજબ, ઘરનો ઉત્તર-પૂર્વ ખૂણો (ઈશાન ખૂણો) દેવી-દેવતાઓની પૂજા માટે સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. જો ઈશાન ખૂણામાં વ્યવસ્થા શક્ય ન હોય, તો પૂર્વ અથવા ઉત્તર દિશામાં પણ સ્વચ્છ અને પવિત્ર જગ્યાએ પૂજાની સ્થાપના કરી શકાય છે.
પૂજા માટે લાકડાની ચોકી (બાજોઠ) પર લાલ કે પીળા રંગનું સ્વચ્છ વસ્ત્ર પાથરીને તેના પર જ મૂર્તિઓની સ્થાપના કરવી. દેવી લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશજીની મૂર્તિઓ ક્યારેય સીધી જમીન પર ન રાખવી. પૂજા કરતી વખતે સાધકનું મુખ પૂર્વ કે ઉત્તર દિશા તરફ રહે તે શ્રેષ્ઠ છે.
મૂર્તિ સ્થાપના અને પૂજા વિધિના મહત્વના વાસ્તુ નિયમો:
ગણેશજી અને લક્ષ્મીજીનું સ્થાન
શાસ્ત્રોક્ત પરંપરા અનુસાર કોઈપણ પૂજામાં ગણેશજી પ્રથમ પૂજનીય છે. જ્યારે લક્ષ્મી-ગણેશજીની સ્થાપના કરો, ત્યારે સામાન્ય રીતે ગણેશજીને માતા લક્ષ્મીની જમણી બાજુ (સાધકની ડાબી બાજુ) સ્થાપિત કરવાનો વિશેષ મહિમા છે. મૂર્તિઓનું મુખ ભક્તો તરફ રહે તે રીતે આદરપૂર્વક ગોઠવો.
પૂજા ચોકીની રચના
વાસ્તુ મુજબ બાજોઠ કે પૂજા ચોકીને ઉત્તર-પૂર્વ, ઉત્તર કે પૂર્વ દિશામાં મૂકવી જોઈએ. ચોકી પર ગંગાજળ છાંટી સ્વચ્છ વસ્ત્ર બિછાવવું. પૂજા ચોકીની આસપાસ વધારાની કે બિનજરૂરી વસ્તુઓ મૂકવાનું ટાળવું અને પરિસર સંપૂર્ણ પવિત્ર રાખવું.
દેવી લક્ષ્મીની મૂર્તિની પસંદગી
દિવાળી પૂજનમાં કમળ પર બેઠેલી મુદ્રાવાળી માતા લક્ષ્મીની મૂર્તિ લાવવી અત્યંત શુભ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. ઊભી રહેલી મુદ્રાવાળી લક્ષ્મીજીની પ્રતિમા ઘરમાં ચંચળતાનું પ્રતીક મનાય છે. શ્રદ્ધા અનુસાર માટી, પિત્તળ, ચાંદી કે અન્ય પંચધાતુની સુંદર પ્રતિમા સ્થાપિત કરી શકાય છે. મૂર્તિ ક્યાંયથી પણ ખંડિત ન હોવી જોઈએ.
ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ કેવી હોવી જોઈએ?
વિઘ્નહર્તા ગણેશજીની મૂર્તિ પણ બેઠેલી મુદ્રામાં હોય અને તેમની સૂંઢ ડાબી બાજુ વળેલી હોય તેવી પ્રતિમા ઉત્તમ ગણાય છે. પૂજા સ્થળના માપ મુજબ યોગ્ય કદની મૂર્તિ પસંદ કરવી. પૂજન દરમિયાન બાપ્પાને લાલ ચંદન, દુર્વા, લાલ પુષ્પ અને પ્રિય મોદક કે લાડુ અર્પણ કરવા.
પૂજા સ્થળની શુદ્ધતા અને તૈયારી
દિવાળી પહેલાં પૂજા સ્થાનને સંપૂર્ણ સાફ અને પવિત્ર કરવું. સુકાઈ ગયેલા જૂના ફૂલો, અગરબત્તીની રાખ કે ધૂળ પૂજા સ્થળે ન રહેવા દેવી. કંકુ, અક્ષત (અખંડ ચોખા), મોળી, ફળ, મિઠાઈ, અબીલ-ગુલાલ વગેરે પૂજા સામગ્રી અગાઉથી વ્યવસ્થિત ગોઠવી રાખવી.
પૂજા દરમિયાન શું ન કરવું?
લક્ષ્મીજી કે ગણેશજીની મૂર્તિઓ ભૂલથી પણ સીધી જમીન પર ન પધરાવવી.
પૂજા સ્થળની આસપાસ ચંપલ, કચરો કે વેરવિખેર સામાન ન રાખવો.
મુખ્ય પૂજામાં તૂટેલી, તિરાડવાળી કે રંગ ઊડી ગયેલી ખંડિત મૂર્તિઓ ન મૂકવી.
પડદા, કાગળ કે સળગી શકે તેવી વસ્તુઓની સાવ નજીક દીવા પ્રગટાવવાનું ટાળવું.
પૂજા ઉતાવળમાં કે અશાંત મનથી કરવાને બદલે સંપૂર્ણ એકાગ્રતા, શાંતિ અને ભક્તિભાવપૂર્વક સંપન્ન કરવી.
