પૂજા કરતી વખતે ભૂલથી પણ આ દિશામાં મોં ન રાખવું! નહીંતર પૂજાનું પુણ્યફળ નહીં મળે
છેલ્લું અપડેટ : 22 Jul 2026
વૈદિક શાસ્ત્રો અને જ્યોતિષ શાસ્ત્ર પૂજા માટેની દિશાઓનું વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. હિન્દુ ધર્મમાં, એવું માનવામાં આવે છે કે પૂજા દરમિયાન યોગ્ય દિશા પસંદ કરવાથી સકારાત્મક ઉર્જા અને ભગવાનના આશીર્વાદ મળે છે. બીજી બાજુ, ખોટી દિશામાં પૂજા કરવાથી નકારાત્મક પરિણામો અને નકારાત્મક પરિણામો આવી શકે છે. વાસ્તુ શાસ્ત્ર, અગ્નિ પુરાણ અને સ્કંદ પુરાણ જેવા વૈદિક ગ્રંથો પૂજા માટે યોગ્ય અને અયોગ્ય દિશાઓનું વર્ણન કરે છે.
વાસ્તુ શાસ્ત્ર અનુસાર, દરેક દિશા ચોક્કસ દેવતા અને ઉર્જા સાથે સંકળાયેલી છે. યોગ્ય દિશામાં પૂજા કરવાથી માનસિક શાંતિ અને આધ્યાત્મિક ઉર્જાનો પ્રવાહ વધે છે. તેનાથી વિપરીત, કેટલીક દિશાઓને પૂજા માટે પ્રતિબંધિત માનવામાં આવે છે કારણ કે તે નકારાત્મક ઉર્જા અથવા અશુભ શક્તિઓથી પ્રભાવિત હોવાનું માનવામાં આવે છે. અગ્નિ પુરાણ અને વાસ્તુ શાસ્ત્રના અધ્યાય 56 માં સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે ઉત્તર-પૂર્વ (ઈશાન કોન) અને પૂર્વ અને ઉત્તર દિશાઓને પૂજા માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. વધુમાં, ચોક્કસ દિશાઓ ટાળવી જોઈએ. ચાલો જોઈએ કે પ્રાર્થના કરતી વખતે કઈ દિશાઓ ટાળવી જોઈએ.
દક્ષિણ દિશાને યમરાજની દિશા માનવામાં આવે છે. સ્કંદ અને વાસ્તુ શાસ્ત્ર અનુસાર, દક્ષિણ તરફ મુખ કરીને પૂજા કરવાથી નકારાત્મક ઉર્જા મળે છે અને તેના પરિણામો નકારાત્મક આવે છે. યમરાજ મૃત્યુ અને અંતના દેવતા છે, તેથી આ દિશામાં પૂજા કરવાથી જીવનમાં અવરોધો અને માનસિક અશાંતિ વધી શકે છે. આ દિશામાં પૂજા કરવાથી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ, નાણાકીય નુકસાન અને કૌટુંબિક તણાવ પણ થઈ શકે છે. જો પ્રાર્થના ખંડ દક્ષિણમાં હોય, તો પ્રાર્થના કરતી વખતે પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મુખ કરીને પ્રાર્થના કરો.
પશ્ચિમ દિશા પર ભગવાન વરુણનું શાસન છે, જે જળ તત્વનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. વાસ્તુ શાસ્ત્ર અનુસાર, પશ્ચિમ દિશામાં મુખ કરીને પૂજા કરવી અયોગ્ય છે, કારણ કે આ દિશા સૂર્યાસ્ત અને અંધકાર સાથે સંકળાયેલી છે. અગ્નિ પુરાણ અનુસાર, પશ્ચિમ દિશામાં પૂજા કરવાથી સકારાત્મક ઉર્જાના પ્રવાહમાં અવરોધ આવે છે. આ દિશામાં પૂજા કરવાથી કાર્યમાં અવરોધો, આત્મવિશ્વાસનો અભાવ અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિમાં અવરોધ આવી શકે છે. પૂજા માટે હંમેશા પૂર્વ કે ઉત્તર-પૂર્વ દિશા પસંદ કરો, કારણ કે આ દિશાઓ સૂર્ય અને દેવતા ઈશાન સાથે સંકળાયેલી છે.
વાસ્તુમાં દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશાને નૈરિત્ય કોણ કહેવામાં આવે છે, જે રાક્ષસો અને નકારાત્મક શક્તિઓ સાથે સંકળાયેલી માનવામાં આવે છે. વાસ્તુશાસ્ત્ર અનુસાર, આ દિશા તરફ મુખ રાખવાથી પૂજાની અસરકારકતા ઓછી થાય છે અને નકારાત્મક ઉર્જાનો પ્રવાહ વધે છે. આ દિશામાં પૂજા કરવાથી કૌટુંબિક અશાંતિ, આર્થિક નુકસાન અને સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ દિશામાં પ્રાર્થના ખંડ બનાવવાનું પણ પ્રતિબંધિત છે. જો પ્રાર્થના ખંડ આ દિશામાં હોય, તો પૂજા દરમિયાન ઉત્તર-પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખવું.
દક્ષિણ-પૂર્વ દિશાને અગ્નિ કોણ કહેવામાં આવે છે. આ દિશા અગ્નિ તત્વ અને અગ્નિ દેવતા સાથે સંકળાયેલી છે. આ દિશા રસોડા અને ઉર્જા કાર્ય માટે યોગ્ય છે, પરંતુ પૂજા માટે સારી માનવામાં આવતી નથી. વાસ્તુશાસ્ત્ર અનુસાર, આ દિશામાં મુખ રાખીને પૂજા કરવાથી માનસિક તણાવ અને ગુસ્સો વધી શકે છે. આ દિશામાં પૂજા કરવાથી સંબંધોમાં તણાવ, બિનજરૂરી વિવાદો અને કાર્યમાં અવરોધો આવી શકે છે.
ઉત્તર-પૂર્વ દિશા, અથવા ઈશાન કોણ, ભગવાન વિષ્ણુ અને શિવ સાથે સંકળાયેલી છે. આ દિશામાં પૂજા કરવાથી સકારાત્મક ઉર્જા, સમૃદ્ધિ અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિ મળે છે. પૂર્વ દિશા, સૂર્ય દેવની દિશા હોવાથી, ઉર્જા અને પ્રેરણા મળે છે. ઉત્તર દિશા, કુબેર અને દેવી લક્ષ્મીની દિશા હોવાથી, ધન અને સમૃદ્ધિ માટે આદર્શ છે.