Navratri 2024: ગુજરાતના ચોટીલામાં હાજરાહજુર છે બિરાજમાન માઁ ચામુંડા, જાણો પ્રાચીન ઇતિહાસ

ચોટીલા મંદિર એ ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં સ્થિત હિંદુ પૂજાનું પ્રતિષ્ઠિત સ્થળ છે. આ મંદિર ચામુંડા માતાજીને સમર્પિત છે, જે દેવી શક્તિના સ્વરૂપ છે, અને ચોટીલા ટેકરી પર આવેલું છે જે દરિયાની સપાટીથી આશરે 1,173 ફૂટ ઉપર છે. ચોટીલા મંદિરનો તીર્થસ્થળ તરીકેનો ઇતિહાસ સદીઓ જૂનો છે અને દેશ અને વિદેશના ભક્તોના હૃદયમાં મહત્ત્વનું સ્થાન ધરાવે છે.

ચોટીલા મંદિરનો ઈતિહાસ

ચોટીલા મંદિરનું મૂળ દંતકથાઓથી ઘેરાયેલું છે. તેમની સ્થાપના દધીચી નામના ઋષિ દ્વારા કરવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેમણે ચામુંડા દેવીને ટેકરી પર સ્થાપિત કર્યા હતાં. મંદિર ઐતિહાસિક રીતે દેવીની શક્તિ અને આશીર્વાદ સાથે ભક્તોને મુશ્કેલીઓ અને દુષ્ટ શક્તિઓથી બચાવે છે.

વર્ષોથી શાસકો અને ભક્તોએ મંદિરના માળખાના જીર્ણોદ્ધાર અને વૃદ્ધિમાં ફાળો આપ્યો છે. મંદિર સુધી પહોંચવા માટે 700 પગથિયા હોવા એ યાત્રાળુઓની ભક્તિનો પુરાવો છે. એવું કહેવાય છે કે મરાઠા શાસકો અને સ્થાનિક સરદારોએ સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં અને મંદિરને યાત્રાળુઓ માટે વધુ સુલભ બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

ચામુંડા માતાજીનો ઇતિહાસ 

ડુંગર હજારો વર્ષ જૂનો હોવાનો ઉલ્લેખ થાનપુરાણ નામના પુસ્તકમાં જોવા મળે છે. દેવી ભાગવત અનુસાર હજારો વર્ષ પહેલા અહીં ચંડ અને મુંડ નામના બે રાક્ષસોનો બહુ જ ત્રાસ હતો. ત્યારે ઋષિ મુનીઓએ યજ્ઞ કરી આધ્યા શક્તિને પ્રાર્થના કરી ત્યારે આધ્યા શક્તિમાના હવન કુંડમાંથી તેજ સ્વરૂપે મહાશકિત પ્રગટ થયા. અને તે જ મહાશકિતએ ચંડ અને મુંડ નામના બે રાક્ષસોનો સંહાર કરેલો હતો. ત્યારથી તે જ મહાશકિતનું નામ ચંડી ચામુંડા તરીકે ઓળખાવા લાગ્યું છે, અને ચંડી ચામુંડા માતાજીએ અનેક પરચાઓ પુરેલ છે. 

ચોટીલા મંદિરમાં પ્રવાસન

દેવી દુર્ગાની શક્તિની ઉજવણી કરતા નવરાત્રી તહેવાર દરમિયાન અહીં ખાસ કરીને ભીડ હોય છે. યાત્રાળુઓ 'પરિક્રમા' નામની ધાર્મિક વિધિ કરે છે, જેમાં ટેકરીના પાયાની આસપાસ ફરવું અને પછી પૂજા કરવા માટે ટોચ પર ચઢવાનો સમાવેશ થાય છે. ઘણા લોકો તેમના પ્રવાસ દરમિયાન ઉપવાસ અને પ્રાર્થના વિધિઓમાં પણ ભાગ લે છે.

તાજેતરના વર્ષોમાં મંદિર અને આસપાસના વિસ્તારને મુલાકાતીઓ માટે વધુ સારી સુલભતા અને સગવડ પૂરી પાડવા માટે વિકસાવવામાં આવ્યા છે. સીડીઓ ચઢી ન શકતા લોકો માટે ભોજનની દુકાનો, આરામ કરવાની જગ્યાઓ અને પરિવહનના વિકલ્પો જેવી સુવિધાઓએ વૃદ્ધો અને શારીરિક રીતે અશક્ત લોકો માટે યાત્રાધામને વધુ સુલભ બનાવ્યું છે.