Navratri 2024 :  51 શક્તિપીઠમાંથી એક છે ગુજરાતનું અંબાજી મંદિર, અહીં પડ્યું હતું દેવી સતીનું હૃદય

ગુજરાતમાં આવેલું અંબા માતાજીનું મંદિર ખૂબ જ વિશેષ છે. નવરાત્રી દરમિયાન માતાજીના દર્શન કરવા માટે લોકો દૂર-દૂરથી અહીં આવે છે. ખાસ વાત એ છે કે અહીં માતા સતીનું હૃદય પડી ગયું હતું પરંતુ અહીં તેમની કોઈ પ્રતિમા નથી. અહીં તેમની પૂજા અલગ રીતે કરવામાં આવે છે.

51 શક્તિપીઠોમાં અંબાજી મંદિર સૌથી મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે, એવું માનવામાં આવે છે કે ફક્ત મંદિરના દર્શન કરવાથી ભક્તિને દુઃખમાંથી મુક્તિ મળવાની માન્યતા છે. અહીં માતા સતીનું હૃદય પડ્યું, તેથી આ મંદિરમાં એવું માનવામાં આવે છે કે માતાજી દરેકના હૃદયની સ્થિતિ જાણે છે, પરંતુ અહીં દેવીની મૂર્તિની પૂજા નથી થતી, પરંતુ અહીં હાજર શ્રી ચક્રની પૂજા થાય છે.

અંબાજી મંદિર ગુજરાતનું સૌથી પ્રખ્યાત મંદિર છે અને તે માઉન્ટ આબુથી 45 કિમીના અંતરે આવેલ છે. આ માતા અંબાનું પ્રાચીન શક્તિપીઠ છે અને ગુજરાત અને રાજસ્થાનની સરહદ પર આવેલું છે.

શક્તિપીઠ બનવાની ગાથા

શક્તિપીઠની પૌરાણિક કથા અનુસાર, માતા દુર્ગાનો જન્મ રાજા પ્રજાપતિ દક્ષના ઘરે સતીના રૂપમાં થયો હતો. તેમના લગ્ન ભગવાન શિવ સાથે થયા હતા. એકવાર ઋષિમુનિઓએ યજ્ઞનું આયોજન કર્યું હતું. રાજા દક્ષ ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે મહાદેવ સિવાય બધા ઉભા થઈ ગયા.

આ જોઈને રાજા દક્ષ ખૂબ ક્રોધિત થયા. અપમાનનો બદલો લેવા તેમણે ફરીથી યજ્ઞનું આયોજન કર્યું. શિવ અને સતી સિવાય બધાને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે માતા સતીને આ વાતની જાણ થઈ ત્યારે તેમણે આ કાર્યક્રમમાં આવવાનો આગ્રહ કર્યો. ભગવાન શિવના ઇનકાર છતાં તેઓ યજ્ઞમાં ઉપસ્થિત રહ્યાં.

યજ્ઞ સ્થળ પર જ્યારે માતા સતીએ પિતા દક્ષને ભગવાન શિવ ન કહેવાનું કારણ પૂછ્યું, ત્યારે તેમણે મહાદેવ વિશે અપમાનજનક વાતો કહી. માતા સતી આ અપમાનથી એટલા દુઃખી થયા કે તેમણે યજ્ઞકુંડમાં કૂદીને પોતાના પ્રાણની આહુતિ આપી દીધી. તે જ સમયે જ્યારે ભગવાન શિવને આ વાતની જાણ થઈ તો ક્રોધમાં તેમની ત્રીજી આંખ ખુલી ગઈ.

તેમણે માતા સતીના નશ્વર અવશેષોને પોતાના ખભા પર ઉપાડ્યા અને બ્રહ્માંડમાં ફરવા લાગ્યા. એવું માનવામાં આવે છે કે માતા સતીના શરીરના અંગો જ્યાં પડ્યા ત્યાં તે શક્તિપીઠ બની ગયું. આ રીતે કુલ 51 સ્થળોએ શક્તિપીઠો બનાવવામાં આવી હતી. તેમજ આગલા જન્મમાં માતા સતીએ હિમાલયના ઘરે માતા પાર્વતીના રૂપમાં જન્મ લીધો અને કઠોર તપસ્યા કર્યા પછી, તેમણે ફરીથી શિવને ફરીથી પતિના રૂપમાં પામ્યાં.

અંબાજી શક્તિપીઠની વિશેષતા

• આ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર 1975માં શરૂ થયો હતો જે અત્યાર સુધી ચાલુ છે.
• સફેદ આરસપહાણથી બનેલા આ મંદિરનો શિખર 103 ફૂટ ઊંચો છે અને તેના પર 358 સોનેરી ભંડાર છે.
• દર વર્ષે અહીં ભાદરવી પૂનમના દિવસે મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
• નવરાત્રી નિમિત્તે મંદિરમાં ગરબા અને ભવાઈ જેવા પરંપરાગત નૃત્યોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
• મંદિરથી લગભગ 3 કિ.મી. દૂર ગબ્બર નામનો પર્વત પણ છે, જ્યાં દેવીનું બીજું એક પ્રાચીન મંદિર છે.
• એવું માનવામાં આવે છે કે આ પથ્થર પર માતાના પગના નિશાન અને રથનું પ્રતીક બનેલું છે.
• અંબાજીના દર્શન કર્યા પછી ગબ્બર હિલ પર સ્થિત મંદિરના દર્શન અવશ્ય કરવા જોઈએ.
• દેવીના દર્શન કરવા માટે 999 સીડીઓ ચઢવી પડે છે.
• આ મંદિરમાં અંબાને શ્રીયંત્રની પૂજા કરીને પૂજન કરવામાં આવે છે જેમને આંખે સીધું જોઈ શકાતું નથી.
• નવરાત્રી દરમિયાન નવ દિવસ સુધી ચાલતો તહેવાર ખૂબ જ ખાસ હોય છે. જેમાં વિશેષ રીતે ગરબા કરીને પૂજા કરવામાં આવે છે.