Parenting Tips / તમારું પેરેન્ટિંગ પણ નબળું તો નથીને? આ સંકેતોથી ઓળખો
છેલ્લું અપડેટ : 21 Sept 2026
માતા-પિતા હંમેશા તેમના બાળકો માટે શ્રેષ્ઠ ઈચ્છે છે અને દરેક માતા-પિતા તેમના બાળકનું ભવિષ્ય સારું બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. જોકે, ક્યારેક એવું જોવા મળે છે કે બાળક ખૂબ જ જીદ્દી બની જાય છે અને તે પોતાના માતા-પિતા કે ઘરમાં બીજા કોઈનું સાંભળતું નથી. આવી સ્થિતિમાં, શક્ય છે કે તમારી પાસે કેટલીક એવી આદતો હોય જે તમે કદાચ ધ્યાનમાં ન લીધી હોય, પરંતુ તે તમારા બાળકો પર ઊંડી અસર કરે છે.
બાળકનો ઉછેર એ ફક્ત દુનિયાનો સૌથી મોટો આનંદ જ નથી, પરંતુ એક મોટી જવાબદારી પણ છે. જો આપણે નાની ભૂલોને પણ અવગણીએ, તો તે આપણા બાળકના વ્યક્તિત્વ પર અસર કરી શકે છે.
માતા-પિતાના મંતવ્યો અલગ અલગ હોય છે
ભારતીય ઘરોમાં ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે જો માતા બાળકને ઠપકો આપે છે, તો પિતા તેનો પક્ષ લે છે, અને તેવી જ રીતે, જો પિતા કંઈક કહે છે, તો માતા તેને અટકાવે છે. આ ખાસ કરીને સંયુક્ત પરિવારોમાં સામાન્ય છે, જ્યાં દાદા-દાદી, કાકા-કાકી ઘણીવાર સાથે રહે છે. પરિણામે, બાળકો મોટા થતાં તેમના વડીલોનું સાંભળવાનું બંધ કરી દે છે.
બાળકોનું વધુ પડતું રક્ષણ
બધા માતા-પિતા તેમના બાળકોની ચિંતા કરે છે, પરંતુ વધુ પડતું રક્ષણ તેમના વિકાસ પર અસર કરી શકે છે. માતા-પિતા ઘણીવાર તેમના બાળકોને બધું કરવાથી રોકે છે કારણ કે તેમને ડર છે કે તેમને નુકસાન થઈ શકે છે. આનાથી બાળક પોતાની જાતે કામ કરવામાં ડરી શકે છે અને સતત ટેકોની જરૂર પડી શકે છે.
કામના બદલામાં ભેટો આપવી
માતા-પિતા ઘણીવાર તેમના બાળકોને ભેટો અથવા પૈસા આપીને લલચાવવાની ભૂલ કરે છે, જેમ કે જો તેઓ સારી રીતે અભ્યાસ કરે તો તેમને પૈસા અથવા તેમની પસંદગીની ભેટ આપવાનું વચન આપવું. આનાથી બાળક એવું માને છે કે તેઓ જે પણ કાર્ય પૂર્ણ કરે છે તેને ઈનામ મળવું જોઈએ.
બાળક સાથે વાતચીતનો અભાવ
ભારતીય ઘરોમાં માતા-પિતા અને બાળકો વચ્ચે વાતચીત ઘણીવાર મર્યાદિત હોય છે. ખાસ કરીને ઘણા ઘરોમાં પિતાને ઘણીવાર કડક વ્યક્તિ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. જ્યારે પણ બાળક બોલે છે, ત્યારે શાંતિથી અને સંપૂર્ણ રીતે સાંભળો. પછી, શાંતિથી જવાબ આપો. જો તમે બાળકને વાત પૂર્ણ કરતા પહેલા અટકાવો છો અથવા ઠપકો આપો છો, તો તે તેમનો આત્મવિશ્વાસ નબળો પાડે છે અને વસ્તુઓ છુપાવવા તરફ પણ દોરી શકે છે.
ડર કે ધાકધમકી આપીને કામ કરાવવું
કેટલાક માતા-પિતા તેમના બાળકના વર્તનને નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, તેમને દોષિત ઠેરવીને અથવા તેમને ઠપકો આપવાની કે મારવાની ધમકી આપીને. આ પદ્ધતિઓ થોડા સમય માટે કામ કરી શકે છે, પરંતુ તેમની તેમના બાળકના માનસ પર લાંબા ગાળાની અસર પડે છે. અપરાધ અને ભયના વાતાવરણમાં ઉછરેલા બાળકમાં ઘણીવાર આત્મવિશ્વાસનો અભાવ હોય છે.