Recipe: શાહી સ્વાદ સાથે બનાવો મારવાડી અંદાજમાં આ પરંપરાગત રાજસ્થાની ગટ્ટાનું શાક!

આજે આપણે રાજસ્થાનની પરંપરાગત વાનગી 'ગટ્ટાનું શાક' બનાવવાની રેસીપી જાણીશું, પરંતુ તે પહેલાં આ વાનગીની ખાસિયત અને તેની સાથે જોડાયેલો ઇતિહાસ જાણી લઈએ. રાજસ્થાન હવામાનની દ્રષ્ટિએ અન્ય રાજ્યો કરતાં સૂકું (શુષ્ક) છે. આવા હવામાનમાં પહેલાના સમયમાં તાજી ખેતી કરવી કે તાજા શાકભાજી ઉગાડવા ખૂબ જ મુશ્કેલ હતા. ત્યારે ગટ્ટાનું શાક અહીંની વાનગીઓનો એક ભાગ બન્યું, જેને બનાવવા માટે કોઈ લીલા શાકભાજીની જરૂર પડતી નથી. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે આ પરંપરાગત વાનગી સ્વાદિષ્ટ હોવાની સાથે પૌષ્ટિક પણ છે. તો ચાલો જાણીએ રાજસ્થાની ગટ્ટાના શાકની રેસીપી:

રાજસ્થાની ગટ્ટાના શાકની રેસીપી

રાજસ્થાનની આ ટ્રેડિશનલ ડિશને ગટ્ટાનું શાક જરૂર કહેવામાં આવે છે, પણ તેમાં કોઈ શાકભાજી નાખવામાં આવતી નથી. અહીં તેને બનાવવાની સામગ્રી અને રીત નીચે મુજબ છે:

સામગ્રી

ગટ્ટા બનાવવા માટેની સામગ્રી:

• ૧ કપ બેસન (ચણાનો લોટ)

• ૨-૩ મોટી ચમચી દહીં

• ૩ ચમચી ફ્રેશ ક્રીમ (મલાઈ)

• ૧/૨ ચમચી અજમો

• ૧/૨ ચમચી વરિયાળી

• ૧/2 ચમચી જીરું પાવડર

• ૧/૨ ચમચી ધાણા પાવડર

• ૧/૨ ચમચી હળદર

• ૧/૨ ચમચી આદુની પેસ્ટ

• ૧ નાની ચમચી લાલ મરચું પાવડર

• ૨ ચમચી લીલા મરચાની પેસ્ટ

• ચપટી ભર ખાવાનો સોડા (મીઠો સોડા)

• સ્વાદાનુસાર મીઠું

ગ્રેવી માટેની સામગ્રી:

• ૨ મોટી ચમચી બેસન (ચણાનો લોટ)

• ૨ કપ દહીં

• ૨ મોટી ચમચી ટામેટાનો રસ (પ્યુરી)

• ૮-૧૦ મીઠા લીમડાના પાન

• ૩-૪ લવિંગ

• ૧/૨ ચમચી જીરું પાવડર

• ૧/૨ ચમચી હળદર

• ૧/2 ચમચી જીરું

• ૧ નાની ચમચી લાલ મરચું પાવડર

• ૩ મોટી ચમચી તેલ

બનાવવાની રીત

૧. ગટ્ટા બનાવવાની રીત:

1. ગટ્ટા બનાવવાની બધી સામગ્રીને એકસાથે મિક્સ કરીને બેસનનો લોટ બાંધી લો.

2. જો ગટ્ટા થોડા સોફ્ટ (નરમ) રાખવા હોય, તો લોટ બાંધતી વખતે તેમાં થોડું વધારે દહીં ઉમેરો.

3. હવે હથેળી પર થોડું તેલ લગાવીને ચીકણી કરી લો.

4. ત્યારબાજ બેસનના લોટમાંથી લાંબા અને પાતળા રોલ (ગટ્ટા) બનાવી લો.

5. એક વાસણમાં ૩-૪ કપ પાણી ગરમ કરવા મૂકો અને આ ગટ્ટાને ૫-૭ મિનિટ માટે પાણીમાં ઉકાળો (સ્ટીમ કરો).

6. ગટ્ટા બફાઈ જાય એટલે તેને ઠંડા કરી નાના-નાના ટુકડામાં કાપી લો.

૨. ગ્રેવી બનાવવાની રીત:

1. ગ્રેવી બનાવવા માટે સૌથી પહેલા દહીં અને બેસનને એકસાથે બરાબર મિક્સ કરી લો.

2. તેમાં થોડું પાણી ઉમેરીને બરાબર હલાવો, ધ્યાન રાખવું કે તેમાં કોઈ ગાંઠો (Lumps) ન રહી જાય.

3. ત્યારબાદ આ મિશ્રણમાં મીઠું, મરચું, હળદર સહિતના બધા મસાલા ઉમેરી લો.

4. હવે એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરી તેમાં જીરું, લવિંગ અને મીઠો લીમડો નાખીને સાંતળો.

5. હવે તૈયાર કરેલું દહીં અને બેસનનું મિશ્રણ કડાઈમાં ઉમેરો.

6. ત્યારબાદ તેમાં ટામેટાનો રસ પણ ઉમેરી દો અને ગ્રેવીને બરાબર ઉકળવા દો.

7. સૌથી છેલ્લે, તૈયાર કરેલા ગટ્ટાના ટુકડા આ ગ્રેવીમાં મિક્સ કરી લો અને થોડીવાર ચડવા દો.

8. ઉપરથી લીલા ધાણા નાખીને ગાર્નિશ કરો.

તમારું ગરમાગરમ અને સ્વાદિષ્ટ રાજસ્થાની ગટ્ટાનું શાક તૈયાર છે!