VIDEO: Health/ માઈગ્રેન એ માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટેનું મોટું જોખમ છે, જાણો તેના સંકેતો અને બચવાના સરળ ઉપાય!
છેલ્લું અપડેટ : 03 Apr 2026
માઇગ્રેન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય વચ્ચે ઊંડો સંબંધ છે. માનસિક તણાવ ઘણીવાર માઇગ્રેન એટેકને ટ્રિગર (ઉત્તેજિત) કરે છે. તેવી જ રીતે, જે લોકોને માઇગ્રેનની તકલીફ હોય છે, તેમનામાં એન્ઝાયટી (ચિંતા) અને ડિપ્રેશન (હતાશા) વધવાની શક્યતા વધી જાય છે. આ રીતે, આ બંને એકબીજાને અસર કરે છે. આ લેખમાં આપણે જાણીશું કે માઇગ્રેન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય વચ્ચે શું સંબંધ છે અને તેનાથી કેવી રીતે બચી શકાય.
માઇગ્રેન અને માનસિક સ્વાસ્થ્યનું કનેક્શન
માઇગ્રેન અને ડિપ્રેશન, બંને એવી બીમારીઓ છે જેમાં વ્યક્તિ માનસિક રીતે પ્રભાવિત રહે છે. પરિવારમાં માઇગ્રેન કે માનસિક રોગનો ઇતિહાસ, આસપાસનું વાતાવરણ, સેરોટોનિનની ગરબડ અને હોર્મોનલ ફેરફારો (ખાસ કરીને એસ્ટ્રોજન) ને કારણે માઇગ્રેન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય એકબીજા સાથે જોડાય છે.
માઇગ્રેનને કારણે સતત માથાનો દુખાવો, ઊંઘ ન આવવી, ફોકસનો અભાવ અને સામાજિક પ્રસંગોમાં જવાની ઈચ્છા ન થવી જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. તેની વ્યક્તિના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર પડે છે.
આ કનેક્શનને આ રીતે સમજી શકાય છે:
વારંવાર માથાનો દુખાવો થવાથી તણાવ વધે છે.
તણાવ વધવાથી એન્ઝાયટી અને ડિપ્રેશન વધે છે.
ડિપ્રેશનને કારણે નિરાશા વધે છે, કામમાં મન નથી લાગતું અને આત્મવિશ્વાસ ઓછો થઈ જાય છે.
આ સ્થિતિમાં માઇગ્રેનની સમસ્યા વધુ વકરે છે.
માઇગ્રેનની માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર
માઇગ્રેન માત્ર માથાનો દુખાવો નથી, પરંતુ એક વ્યાપક ન્યુરોલોજીકલ સ્થિતિ છે જે વ્યક્તિની કાર્યક્ષમતાને ગંભીર રીતે અસર કરે છે. માઇગ્રેનને કારણે દર્દીનો આત્મવિશ્વાસ ઘટે છે, એકલતા અનુભવાય છે અને કોઈને મળવાની ઈચ્છા થતી નથી. આ તમામ લક્ષણો માનસિક સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.
લક્ષણો:
જ્યારે માઇગ્રેન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય બગડે
માઇગ્રેન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય બગડવાના ઘણા લક્ષણો સમાન હોય છે, જેમ કે:
સતત તેજ માથાનો દુખાવો
ઉબકા કે ઉલટી થવી
નબળાઈ કે ચક્કર આવવા
પ્રકાશ કે અવાજથી તકલીફ થવી
હંમેશા ઉદાસ રહેવું
નકારાત્મક વિચારો વધવા
કામ પર ધ્યાન ન આપી શકવું
નિર્ણય લેવામાં મુશ્કેલી પડવી
ક્રોનિક માઇગ્રેન શું છે?
સામાન્ય માઇગ્રેનની સરખામણીમાં ક્રોનિક માઇગ્રેનથી પીડિત વ્યક્તિની સ્થિતિ જટિલ હોય છે. આમાં વ્યક્તિને મહિનામાં 15 કે તેથી વધુ દિવસ માથાનો દુખાવો રહે છે. ક્રોનિક માઇગ્રેનનો સંબંધ પોસ્ટ-ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઓર્ડર (PTSD) સાથે પણ છે. PTSD એક એવી માનસિક સમસ્યા છે જે કોઈ ડરામણી કે પીડાદાયક ઘટના પછી થાય છે. ક્રોનિક માઇગ્રેન ધરાવતી વ્યક્તિ માનસિક તણાવ અને ડર વધુ અનુભવી શકે છે.
માઇગ્રેન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સુધારવાના ઉપાયો
તણાવથી બચો, કારણ કે તે માઇગ્રેન અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય બગાડવાનું મુખ્ય કારણ છે. હંમેશા ખુશ રહેવાનો પ્રયત્ન કરો. તે માટે મિત્રોને મળો, ફરવા જાઓ અને તમારા શોખ માટે સમય કાઢો. આ ઉપરાંત લાઈફસ્ટાઈલમાં ફેરફાર કરીને પણ સુધારો લાવી શકાય છે:
હેલ્ધી ડાયટ લો: પૌષ્ટિક ખોરાક લેવો ખૂબ જરૂરી છે.
નિયમિત કસરત: શારીરિક પ્રવૃત્તિ માનસિક સુખાકારી વધારે છે.
ઊંઘની આદતો: રાત્રે જલ્દી સૂવાની અને સવારે જલ્દી ઉઠવાની આદત પાડો.
યોગ અને મેડિટેશન: બ્રીધિંગ એક્સરસાઇઝ (શ્વાસોશ્વાસની કસરત) થી ઘણો ફાયદો થાય છે.
નિષ્ણાતની મદદ: જો જરૂર જણાય તો ડોક્ટર અથવા કાઉન્સેલરની સલાહ લેવામાં અચકાવું નહીં.