Health News : ઇલેક્ટ્રિક શૉક લાગે ત્યારે ગભરાવાને બદલે તરત કરો આ 4 કામ, જીવ બચાવવામાં મળશે મદદ
છેલ્લું અપડેટ : 18 Jun 2026
કરંટ (વીજળીનો આંચકો) લાગવો એ એક અત્યંત ખતરનાક અકસ્માત છે, જેમાં દર વર્ષે હજારો લોકો પોતાનો જીવ ગુમાવે છે. તાજેતરમાં જ મથુરાના વૃંદાવનમાં એક 21 વર્ષના યુવકનું કરંટ લાગવાથી મોત નીપજ્યું. ઇસ્કોન મંદિરની બહાર વોટર સ્પ્રે કૂલરને અડતાની સાથે જ તેને કરંટ લાગ્યો અને તે જમીન પર ઢળી પડ્યો. થોડી જ વારમાં તેનું મૃત્યુ થયું હતું. નગર નિગમે લોકોને હીટ વેવ (કાળઝાળ ગરમી) થી બચાવવા માટે જગ્યાએ-જગ્યાએ પાણી છાંટતા કૂલર લગાવ્યા હતા અને તેમાં જ કરંટ ઉતરી આવ્યો હતો, જેને અડવાથી આ અકસ્માત સર્જાયો. કરંટ ક્યારેય પણ કોઈ પણ વાયર અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓમાં આવી શકે છે અને તેને અડવું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં એ જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે જો કોઈને કરંટ લાગે તો સૌથી પહેલા શું કરવું જોઈએ. કેટલાક એવા પગલાં છે, જેને જો તમે તરત જ ઉઠાવો તો કોઈનો જીવ બચાવી શકાય છે.
કરંટ લાગવાથી કેમ મોત નીપજે છે?
કરંટ શરીરના એ ભાગોને સૌથી પહેલા અસર કરે છે, જેના કારણે આપણે જીવતા રહીએ છીએ- જેમ કે હૃદય, શ્વાસ અને મગજ. વીજળી હૃદયના સામાન્ય ઇલેક્ટ્રિકલ સિગ્નલને ખોરવી નાખે છે, જેનાથી હૃદયના ધબકારા બંધ થઈ જાય છે. કરંટ શ્વાસ લેવામાં મદદ કરતી સ્નાયુઓ અથવા મગજના એ ભાગોને પ્રભાવિત કરે છે જે શ્વાસને કંટ્રોલ કરે છે. ઘણીવાર હાથમાં વાયર ચોંટી જવાને કારણે કરંટ સતત શરીરમાં વહેતો રહે છે અને તેનાથી સ્નાયુઓ અકડાઈ જાય છે.
ઇલેક્ટ્રિક શૉક લાગે ત્યારે સૌથી પહેલા શું કરવું?
જો ક્યારેય એવું બને કે કોઈ વ્યક્તિને કરંટ લાગી જાય, તો ગભરાવાને બદલે કેટલીક જરૂરી બાબતોનું તરત જ પાલન કરો. તમારી એક સતર્કતા કોઈનો જીવ બચાવી શકે છે. અહીં જાણો શું કરવું જોઈએ:
1. મેઈન સ્વીચ બંધ કરો
જો કોઈને કરંટ લાગ્યો હોય, તો સૌથી પહેલા ઘર કે તે જગ્યાની મેઈન સ્વીચ (Main Switch) બંધ કરો. મેઈન સ્વીચ બંધ થતાં જ કરંટ આવતો બંધ થઈ જશે અથવા તો કોઈ મોટા સૂકા લાકડાના ડંડાની મદદથી વાયર પર પ્રહાર કરીને તેને તોડી નાખો. ધ્યાનમાં રાખો કે કોઈ ભીની વસ્તુથી વાયર પકડવો નહીં અને ખુલ્લા પગે (ચંપલ વગર) પણ આ કામ ન કરવું, નહીંતર તમે પણ તેની લપેટમાં આવી શકો છો.
2. વ્યક્તિને કરંટથી દૂર કરો
જે પણ વ્યક્તિને કરંટ લાગી રહ્યો છે, તેને તાત્કાલિક તે જગ્યા પરથી દૂર કરો. જેમ કે વોટર સ્પ્રે કૂલરથી યુવકને કરંટ લાગ્યો ત્યારે તેના પિતા તેને ખેંચીને તે જગ્યા પરથી હટાવવા લાગ્યા હતા. આવું કરવાથી કરંટ શરીરને છોડી દે છે. બસ આ દરમિયાન એટલું ધ્યાન રાખવું કે તમે પોતે તેના સંપર્કમાં ન આવી જાઓ (બચાવ કરતી વખતે સૂકા લાકડા કે પ્લાસ્ટિકની વસ્તુનો ઉપયોગ કરવો હિતાવહ છે).
3. સીપીઆર (CPR) ટેકનિક
સૌથી પહેલા તે વ્યક્તિના ધબકારા તપાસો. જો શ્વાસ ચાલી રહ્યા હોય અને વ્યક્તિ બેભાન જેવો હોય, તો તેની છાતીને મધ્યમાંથી દબાવો (ચેસ્ટ કમ્પ્રેશન) અને જરૂર જણાય તો સીપીઆર (CPR - મોં દ્વારા શ્વાસ આપવો) આપો. હથેળીઓ અને પગના તળિયા ઘસવાનું શરૂ કરો. આવું કરવાથી હૃદય ફરી સામાન્ય ગતિ પર આવી શકે છે અને જીવ બચાવી શકાય છે.
4. પાણીથી દૂર રાખો
જે પણ વ્યક્તિને કરંટ લાગ્યો છે, તેને પાણીથી બિલકુલ દૂર રાખો અને તાત્કાલિક સારવાર માટે ડૉક્ટર પાસે લઈ જાઓ. જો કરંટ લાગ્યા પછી વ્યક્તિ સામાન્ય થઈ ગઈ હોય પરંતુ શરીરમાં બળતરા થતી હોય, તો તે જગ્યા પર બરફથી શેક કરો.