Health News : શું તમને પણ નાની-નાની વાતો ભૂલી જવાની આદત છે? જાણો કયા વિટામિન્સની કમી મગજ પર કરે છે સીધી અસર
છેલ્લું અપડેટ : 16 Jun 2026
ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ - નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ન્યુટ્રિશન (ICMR-NIN) ના સંશોધનમાં સામે આવ્યું છે કે ભારતીયોમાં કેટલાક વિટામિન્સની ઉણપ એક મોટી સમસ્યા બની શકે છે. આના કારણે ભૂલવાની બીમારી એટલે કે ડિમેન્શિયા (Dementia) નું જોખમ વધે છે. આ રિપોર્ટ અનુસાર, મગજના સ્વાસ્થ્ય (Brain Health) ને સારું રાખવામાં પોષક તત્વોનો રોલ ખૂબ મહત્વનો છે. એવું જોવા મળ્યું છે કે ભારતીયોમાં આ બીમારીના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે અને લોકો નાની ઉંમરે જ ડિમેન્શિયાનો શિકાર બની રહ્યા છે.
ખરેખર, વધતા જતા કેસોને કારણે વૈજ્ઞાનિકો તેના સંભવિત કારણો સતત શોધી રહ્યા છે. જેમાંથી એક કારણ યોગ્ય પોષણ ન મળવું તે પણ છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે શરીરમાં માત્ર વિટામિન B12 જ નહીં, પરંતુ B6, B2 અને વિટામિન D ની કમી પણ મગજના સ્વાસ્થ્યને નબળું પાડે છે. અહીં જાણો આ રિસર્ચ શું કહે છે અને આનાથી બચવા માટે કયા ઉપાયો અપનાવી શકાય.
ડિમેન્શિયા (Dementia) શું છે?
આ મગજ સાથે જોડાયેલી એક એવી બીમારી છે જેમાં વ્યક્તિની યાદશક્તિ ઓછી થવા લાગે છે. આ સિવાય વિચારવાની ક્ષમતા, સ્વભાવ અને રોજના કામો યોગ્ય રીતે ન કરી શકવા જેવા લક્ષણો પણ જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે આ બીમારી થવાનું સૌથી મોટું કારણ વધતી ઉંમર છે, પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે જો તમારી લાઇફસ્ટાઇલ અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ ખરાબ હોય તો પણ ડિમેન્શિયાની ફરિયાદ થઈ શકે છે.
રિસર્ચ શું કહે છે?
આ સંશોધન 'ધ લેન્સેટ રિજનલ હેલ્થ - સાઉથ ઈસ્ટ એશિયા' જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું છે. આ રિસર્ચમાં તેલંગાણાના શહેરી અને ગ્રામીણ વિસ્તારોના 40 થી 80 વર્ષની વયના 570 લોકોને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. આ તમામ લોકોની માનસિક ક્ષમતા (Cognitive Health), ખાવા-પીવાની આદતો અને લોહીમાં રહેલા વિટામિન્સના સ્તર પર નજર રાખવામાં આવી હતી, જેથી જાણી શકાય કે પોષણની કમી અને ડિમેન્શિયા વચ્ચે કેટલો સંબંધ છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, રિસર્ચમાં સામેલ આશરે 40 ટકા લોકોમાં ભૂલવાની બીમારીનું જોખમ વધુ જોવા મળ્યું હતું. જે લોકોમાં આ બીમારીનું જોખમ સૌથી વધુ હતું, તેમનામાં વિટામિન D, B2, B6 અને B12ની ભારે ઉણપ જોવા મળી હતી. જે લોકોનું ખાનપાન સતત ખરાબ રહે છે, સેચ્યુરેટેડ ફેટ વધુ લે છે અને હેલ્ધી વસ્તુઓ ઓછી ખાય છે, તેમની આ ભૂલો તેમને ઘણી રીતે બીમાર કરી રહી છે.
આનાથી વિપરિત, રિસર્ચમાં સામેલ જે લોકોએ ફળો, શાકભાજી અને માઇક્રોન્યુટ્રિએન્ટ્સથી ભરપૂર વસ્તુઓ ખાધી હતી, તેમનામાં ડિમેન્શિયાનું જોખમ ઘણું ઓછું જોવા મળ્યું હતું.
જિનેટિક (વારસાગત) કારણો
જો કે સંશોધનમાં એ પણ જોવા મળ્યું છે કે ડિમેન્શિયા થવાનું એક કારણ જિનેટિક (વારસાગત) પણ હોઈ શકે છે, પરંતુ તેમ છતાં ખાનપાન સુધારવું અત્યંત જરૂરી છે. આ સિવાય ડાયાબિટીસ, સ્થૂળતા (મોટાપો), હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ધૂમ્રપાન (Smoking) અને શારીરિક રીતે સક્રિય ન રહેવા જેવી આદતોથી બચવું પણ જરૂરી છે. સંશોધકોનું કહેવું છે કે વિટામિનની કમી અને ડિમેન્શિયા વચ્ચે સંબંધ ચોક્કસ છે, પરંતુ માત્ર આ એક જ કારણથી આ બીમારી થાય છે તેવું કહેવું પણ યોગ્ય નથી.
એક્સપર્ટ્સ ચેતવણી આપતા કહે છે કે વર્ષ 2050 સુધીમાં ભારતમાં ડિમેન્શિયાના કેસોમાં ભારે ઉછાળો આવશે. તેથી અત્યારથી જ તેની રોકથામ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. આ માટે સંતુલિત અને પોષક તત્વોથી ભરપૂર આહાર (Balanced Diet) લો. જરૂરી વિટામિન્સ અને મિનરલ્સની પૂરતી માત્રા તેમજ તંદુરસ્ત જીવનશૈલી અપનાવીને લાંબા સમય સુધી મગજને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ મળી શકે છે.
