VIDEO: Health/ સાવધાન... 40ની ઉંમર પછી પ્રોટીન જરૂરી તો છે, પણ આ બાબતનું ખાસ રાખવું ધ્યાન!
છેલ્લું અપડેટ : 21 Apr 2026
40 વર્ષની ઉંમર પછી શરીરમાં ઘણા બદલાવ શરૂ થાય છે. આમાંનો એક મોટો ફેરફાર છે માંસપેશીઓનું (Muscles) ધીરે ધીરે ઘટવું. આવી સ્થિતિમાં, પ્રોટીનનું સેવન આ ફેરફારોને અનિયંત્રિત થતા અટકાવી શકે છે. પ્રોટીન શરીર માટે અત્યંત જરૂરી છે. તે માંસપેશીઓ, હાડકાં, ત્વચા અને વાળના નિર્માણ તેમજ તેના રિપેરિંગમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
પ્રોટીનના નિયમિત સેવનથી ઇમ્યુનિટી અને ઉર્જા વધે છે, ભૂખ ઓછી લાગે છે, વજન નિયંત્રણમાં રહે છે અને એન્ઝાઇમ તથા હોર્મોન્સની પ્રવૃત્તિ જળવાઈ રહે છે. જો શરીરમાં પ્રોટીનની ઉણપ સર્જાય, તો વ્યક્તિ જલ્દી થાકી શકે છે, બીમાર પડી શકે છે અને ઘા રૂઝાવવામાં પણ સમય લાગે છે.
પ્રોટીનના ફાયદા
નિયમિત રીતે યોગ્ય માત્રામાં પ્રોટીન લેવાના નીચે મુજબના ફાયદા છે:
માંસપેશીઓની મજબૂતી: ઉંમર વધવાની સાથે માંસપેશીઓ નબળી પડવા લાગે છે, પરંતુ પ્રોટીન તેમની મજબૂતી જાળવી રાખે છે.
શારીરિક શક્તિ: પ્રોટીનના સેવનથી શરીર મજબૂત રહે છે અને રોજિંદા કામ સરળતાથી કરી શકાય છે.
બોન હેલ્થ (હાડકાનું સ્વાસ્થ્ય): પ્રોટીનથી મજબૂત થયેલી માંસપેશીઓ અને હાડકાં શરીરનું સંતુલન જાળવી રાખે છે, જેનાથી પડવા અને ઈજા થવાનું જોખમ ઘટે છે.
બીમારી કે ઈજામાંથી ઝડપી રિકવરી: પ્રોટીન શરીરના રિપેરિંગમાં મદદ કરે છે, જેથી બીમારી કે ઈજા જલ્દી મટે છે.
ઇમ્યુનિટીમાં વધારો: પ્રોટીન રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે, જે શરીરને ચેપ (Infection) સામે લડવામાં મદદ કરે છે.
40ની ઉંમર પછી પ્રોટીન કેટલું જરૂરી?
પહેલા એવું માનવામાં આવતું હતું કે દરેક વ્યક્તિને શરીરના વજનના પ્રતિ કિલો દીઠ આશરે 0.8 ગ્રામ પ્રોટીન જોઈએ. પરંતુ હવે સંશોધનો સૂચવે છે કે 40 વર્ષની ઉંમર પછી આ માત્રામાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
પ્રોટીન ક્યારે અને કેવી રીતે લેવું જોઈએ?
દરરોજ પ્રોટીન લેવું જરૂરી છે, પણ તેનાથી વધુ જરૂરી છે પ્રોટીન યોગ્ય માત્રામાં લેવું. યોગ્ય માત્રા, સાચો સમય અને સાચી રીતે પ્રોટીન લેવાથી જ પૂરો લાભ મળે છે. આ માટે આખા દિવસનું પ્રોટીન એકસાથે ખાવાને બદલે તેને દરેક ખોરાક (મીલ્સ)માં વહેંચી દો. દરેક ભોજનમાં લગભગ 20-30 ગ્રામ પ્રોટીન લેવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, જેથી શરીર તેનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરી શકે.
પ્રોટીનના શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત કયા છે?
ખોરાકમાં પ્રોટીનને બે રીતે સામેલ કરી શકાય છે: શાકાહારી અને માંસાહારી.
શાકાહારી સ્ત્રોત: દૂધ, દહીં, પનીર, મસૂર, મગ, ચણા, રાજમા, સોયાબીન, ડ્રાય ફ્રૂટ્સ, સીડ્સ (બીજ), ઓટ્સ અને આખા અનાજ.
ફાયદા: શાકાહારી ડાયટ ફાઈબર અને વિટામિનથી ભરપૂર હોય છે, જે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે અને વજન ઘટાડવા માટે ફાયદાકારક છે.
માંસાહારી સ્ત્રોત: ઈંડા, ચિકન અને માછલી.
ફાયદા: આ 'કમ્પ્લીટ પ્રોટીન' ગણાય છે અને શરીર તેનો સરળતાથી ઉપયોગ કરી શકે છે. તે માંસપેશીઓ માટે ખૂબ જ ગુણકારી છે.
વધારે પ્રોટીન ખાવાથી શું નુકસાન થાય?
જરૂરિયાત કરતા વધુ પ્રોટીનનું સેવન નુકસાનકારક હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે પ્રોટીન સપ્લીમેન્ટ્સનો વધુ પડતો ઉપયોગ કરવામાં આવે.
કિડની પર દબાણ: વધુ પ્રોટીન કિડની પર ભાર વધારે છે (ખાસ કરીને જો કિડનીની તકલીફ પહેલેથી હોય તો).
પાચનની સમસ્યા: પેટમાં ગેસ અથવા કબજિયાત જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
પાણીની અછત: શરીરમાં પાણીની કમી થઈ શકે છે.
વજન વધવું: જરૂર કરતા વધુ કેલરી લેવાથી વજન વધી શકે છે.
40 પછીની જીવનશૈલી
40ની ઉંમર પછી શરીરને વધુ સારસંભાળની જરૂર હોય છે. આ સમયે પ્રોટીન મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, પરંતુ સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે. કુદરતી સ્ત્રોતોમાંથી પ્રોટીન મેળવવાનો આગ્રહ રાખવો જોઈએ. તમારી સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ અનુસાર પ્રોટીનની માત્રા નક્કી કરો, નિયમિત કસરત (ખાસ કરીને સ્ટ્રેન્થ ટ્રેનિંગ) કરો અને પૂરતું પાણી પીવો. જો યોગ્ય જીવનશૈલી અપનાવવામાં આવે, તો 40 પછી પણ શરીર સ્વસ્થ, મજબૂત અને સક્રિય રહી શકે છે.