રાજસ્થાનમાં ભાજપને કેમ ફટકો પડ્યો? કોંગ્રેસની જીત પાછળનાં કારણો આવ્યાં સામે

વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા સત્તાનો સેમીફાઈનલ ગણાતા પંચાયતીરાજ ચૂંટણીના પરિણામોએ રાજસ્થાનના ગ્રામીણ રાજકારણમાં મોટો ઉલટફેર સર્જ્યો છે. 37 જિલ્લાઓમાં જાહેર થયેલા જિલ્લા પરિષદ અને પંચાયત સમિતિના સભ્યોના પરિણામોમાં વિપક્ષને નવી સંજીવની મળી છે. કોંગ્રેસે ન માત્ર પોતાનો જનાધાર વધાર્યો છે, પરંતુ પંચાયત સમિતિઓમાં પણ ભાજપ કરતા ઘણી આગળ નીકળી ગઈ છે.
રાજકીય પક્ષોના દાવા મુજબ, 24 જિલ્લામાં કોંગ્રેસને બહુમતી મળી છે, જ્યારે ભાજપ માત્ર 5 જિલ્લામાં જ બહુમતી મેળવી શક્યું છે. 1 જિલ્લામાં રાલોપા (RLP)ને બહુમતી મળી છે અને 7 જિલ્લામાં જોડતોડ વગર સત્તા મળવી મુશ્કેલ છે. પંચાયત સમિતિઓમાં પણ કોંગ્રેસ અંદાજે 269 જગ્યાએ પ્રધાન બનાવવાની સ્થિતિમાં છે, જ્યારે ભાજપનો આંકડો 73ની આસપાસ સમેટાતો દેખાઈ રહ્યો છે.
રાજ્ય ચૂંટણી પંચે 37 જિલ્લા પરિષદોના 1,275 અને 419 પંચાયત સમિતિઓના 7,543 વોર્ડના પરિણામો જાહેર કર્યા છે, જેમાં કુલ 29,177 ઉમેદવારો મેદાનમાં હતા અને 2,48,63,783 મતદાન થયું હતું. હવે 25 નવેમ્બરે જિલ્લા પ્રમુખ, 26 નવેમ્બરે ઉપ જિલ્લા પ્રમુખ, 27 નવેમ્બરે પ્રધાન અને 28 નવેમ્બરે ઉપ પ્રધાનની ચૂંટણી યોજાશે.
ત્રીજી તાકાત તરીકે RLP અને BAPનો દબદબો
આ ચૂંટણીમાં હનુમાન બેનીવાલની રાલોપા (RLP) અને સાંસદ રાજકુમાર રોતની ભારત આદિવાસી પાર્ટી (BAP)એ ત્રીજી તાકાત તરીકે મજબૂત હાજરી નોંધાવી છે. હનુમાન બેનીવાલની પાર્ટીએ નાગૌર અને આસપાસના વિસ્તારોથી આગળ વધીને જયપુરની સાંગાનેર પંચાયત સમિતિ અને જયપુર જિલ્લા પરિષદમાં પણ ખાતું ખોલાવ્યું છે; પાર્ટીએ જિલ્લા પરિષદમાં 37 અને પંચાયત સમિતિમાં 496 વોર્ડ જીત્યા છે.
બીજી તરફ, આદિવાસી બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારોમાં રાજકુમાર રોતની BAPએ જિલ્લા પરિષદમાં 22 અને પંચાયત સમિતિમાં 276 વોર્ડમાં જીત મેળવી છે, જોકે પ્રાથમિક આંકડાઓમાં પંચાયત સમિતિની જીત 297 આસપાસ બતાવાઈ હતી અને અંતિમ આંકડાઓનું મિલાન હજુ બાકી છે.
ભાજપની હાર અને કોંગ્રેસની જીત પાછળના મુખ્ય કારણો
ભાજપની હાર પાછળ ત્રણ મુખ્ય કારણો જવાબદાર માનવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાં ઘણા વિસ્તારોમાં ધારાસભ્યો પ્રત્યેની જનતાની નારાજગી અને સ્થાનિક અસંતોષની સીધી અસર પડી છે. આ ઉપરાંત, પરિવારવાદનો વિરોધ કરનારી ભાજપમાં નેતાઓના સગા-સંબંધીઓને વધુ ટિકિટ અપાતા રોષ ફેલાયો હતો, તેમજ લાંબા સમયથી રાજકીય નિમણૂકોની રાહ જોઈ રહેલા નેતાઓ અને કાર્યકરોમાં નિરાશા જોવા મળી હતી.
તેની સામે કોંગ્રેસની જીતનું શ્રેય બૂથ સ્તર સુધી સંગઠનને મજબૂત કરવાને અને મંડળ, બ્લોક તથા જિલ્લા સ્તરે કાર્યકરોને સક્રિય કરવાને જાય છે. કોંગ્રેસના નેતાઓએ આંતરિક મતભેદો બાજુ પર રાખી એકજૂથતા બતાવી, પ્રદેશ નેતૃત્વએ સતત મોનિટરિંગ કર્યું અને ટિકિટ વહેંચણીમાં સ્થાનિક સહમતિથી યુવા ચહેરાઓને પ્રાધાન્ય આપ્યું જેનો સીધો ફાયદો પક્ષને મળ્યો.
પરિણામોની 3 મોટી અસર અને મુખ્યમંત્રી નિવાસસ્થાને મોડી રાત સુધી મંથન
આ પરિણામોની રાજ્યના રાજકારણ પર ત્રણ મોટી અસર જોવા મળશે: પ્રથમ, વર્ષ 2028ની વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારીઓને વેગ મળશે અને ગ્રામીણ સમર્થન મળવાથી કોંગ્રેસ પ્રદેશ અધ્યક્ષ ડોટાસરા તથા નેતા પ્રતિપક્ષ જૂલીનું નેતૃત્વ વધુ મજબૂત બનશે. બીજું, ભાજપમાં હારના કારણો, ધારાસભ્યો સામેની નારાજગી, ટિકિટ વહેંચણીના અસંતોષ અને જાતીય સમીકરણો પર ગંભીર મંથન થશે. ત્રીજું, રાજ્ય સરકાર પર ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વિકાસ કાર્યો, ખેડૂતો, યુવાનો, રોજગાર અને સ્થાનિક સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે સક્રિયતા વધારવાનું દબાણ વધશે.
બીજી તરફ, ચૂંટણી પરિણામો બાદ મુખ્યમંત્રી નિવાસસ્થાને (CMR) મોડી રાત સુધી ભાજપના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને સંભાગ પ્રભારીઓની બેઠક ચાલી હતી, જેમાં હારની સમીક્ષા કરવાની સાથે જ્યાં પક્ષ બહુમતીની નજીક છે ત્યાં બોર્ડ બનાવવા અને જીતેલા ઉમેદવારોને એકજૂથ રાખવાની રણનીતિ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.















